LIVE UPDATES
Bota

Analiza/ Si rritja e dollarit po varfëron njerëzit në mbarë botën

28 vjeçari Gamal, tani bën dy punë, duke jetuar në një apartament me të rinj të tjerë dhe duke hequr mishin nga dieta e tij.

18 Tetor 2022, 22:07 Nga DOSJA
Analiza/ Si rritja e dollarit po varfëron njerëzit në mbarë
Dollarë

SHBA- Kostoja e jetesës në Kajro është rritur aq shumë sa Mustafa Gamal-it, që punon si roje, iu desh të dërgonte gruan dhe vajzën e tij një vjeçare për të jetuar me prindërit e tij, në një fshat mbi 112 kilometra larg kryeqytetit egjiptian, për të kursyer para.

28 vjeçari Gamal, tani bën dy punë, duke jetuar në një apartament me të rinj të tjerë dhe duke hequr mishin nga dieta e tij.

“Çmimet e gjithçkaje janë dyfishuar,” tha ai.

"Nuk kishte alternativë."

Në mbarë botën, njerëzit ndajnë dhimbjen dhe zhgënjimin e zotit Gamal.

Një tregtar i pjesëve të makinave në Nairobi, një shitës i rrobave për fëmijë në Stamboll dhe një importues vere në Mançester të Anglisë, kanë të njëjtën ankesë: një dollar amerikan në rritje i bën monedhat e tyre lokale më të dobëta, duke kontribuar në rritjen e çmimeve të mallrave dhe shërbimeve të përditshme.

Kjo është duke e komplikuar shqetësimin financiar në një kohë kur familjet tani përballen me probleme ushqimore dhe energjie të lidhura me sulmin rus në Ukrainë.

“Një dollar i fortë e përkeqëson një situatë edhe ashtu të keqe në pjesën tjetër të botës”, thotë Eswar Prasad, profesor i politikës tregtare në Universitetin Cornell.

Shumë ekonomistë shqetësohen se rritja e mprehtë e dollarit po rrit gjasat për një recesion global, që mund të ndodhë gjatë vitit të ardhshëm.

Dollari është rritur 18% këtë vit dhe muajin e kaluar arriti në nivelin më të lartë të 20 viteve, sipas indeksit që mat dollarin kundrejt disa prej monedhave kryesore.

Arsyet e rritjes së dollarit nuk janë të paditura.

Për të luftuar inflacionin në rritje të SHBA-së, Rezerva Federale, siç njohet Banka Qendrore, i ka rritur normat e interesit afatshkurtër pesë herë këtë vit dhe po sinjalizon se ka të ngjarë që interesi të rritet edhe më shumë. Kjo ka çuar në rritjen e interesit të bonove të thesarit amerikan, duke joshur kështu investitorët dhe duke rritur vlerën e monedhës amerikane.

Shumica e monedhave të tjera janë shumë më të dobëta, veçanërisht në vendet e varfra. Monedha indiane ‘Rupee’ ka rënë gati 10% këtë vit kundrejt dollarit, monedha egjiptiane ka rënë 20%, dhe monedha turke ‘lira’ ka shënuar rënie të jashtëzakonshme.

60 vjeçari Celal Kaleli, shet veshje dhe çanta në Stamboll.

Për shkak se tani ai ka nevojë për më shumë ‘lira’ për të blerë zinxhirë dhe astar të importuar, mallra këto që i kanë çmimet në dollarë amerikan, ai duhet të rrisë çmimet për klientët turq. Këta të fundit po përballen me probleme për ta paguar atë në monedhën vendase që ka shënuar rënie të madhe.

“Ne po presim vitin e ri," tha ai. “Do të shqyrtojmë financat tona dhe do të zvogëlojmë biznesin në përputhje me rrethanat. Nuk mund të bëjmë asgjë tjetër”.

As vendet e pasura nuk janë imune. Në Evropë, e cila po ecën drejt recesionit pas rritjes së çmimeve të energjisë, një euro vlen më pak se 1 dollarë për herë të parë në 20 vjet. Paundi britanik ka shënuar rënie prej 18% krahasuar me një vit më parë. Paundi u ra së fundmi në nivele të barabarta me dollarin pasi kryeministrja e re e Britanisë, Liz Truss, njoftoi për shkurtime të mëdha taksash, që tronditën tregjet financiare dhe çuan në largimin e sekretarit të saj të Thesarit.

Zakonisht, vendet mund të përfitojnë nga rënia e vlerës së monedhave, sepse kjo i bën prodhimet e tyre më të lira dhe më konkurruese jashtë shtetit. Por momentalisht, çdo fitim nga eksportet është pothuajse i papërfillshëm, pasi ekonomitë po shënojnë rënie pothuajse kudo.

Rritja e dollarit po shkakton dhimbje jashtë shtetit në disa mënyra:

— Rritja i bën importet e vendeve të tjera më të shtrenjta, duke shtuar presionet ekzistuese me prirje inflacioniste.

— Ajo shtrydh kompanitë, konsumatorët dhe qeveritë, që kanë marrë hua në dollarë. Kjo ndodh pasi për pagesat e kredive tani nevojitet më shumë monedhë lokale për t’u konvertuar në dollarë.

— Rritja detyron bankat qendrore në vende të tjera të rrisin normat e interesit në përpjekje për të mbështetur monedhat e tyre dhe për të mos lejuar daljen e parave nga vendi. Por, norma më të larta të interersit gjithashtu dobësojnë rritjen ekonomike dhe rrisin papunësinë.

E thënë më thjesht: “Rritja e dollarit është një lajm i keq për ekonominë globale,” thotë Ariane Curtis nga organizata “Capital Economics”.

“Kjo është një arsye më shumë pse ne presim që ekonomia globale të bjerë në recesion vitin e ardhshëm”.

Në një lagje të Nairobit, e njohur për riparimin e makinave dhe shitjen e pjesëve të automjeteve, bizneset janë në vështirësi dhe klientët të pakënaqur. Me shilingun kenian që ka rënë 6% këtë vit, kostoja e karburantit dhe pjesëve rezervë të importuara po rritet aq shumë sa që disa njerëz po zgjedhin të heqin dorë nga makinat e tyre dhe të përdorin transportin publik.

“Kjo është gjëja më e keqe”, tha Michael Gachie, menaxher i blerjeve tek firma “Shamas Auto Parts”.

“Klientët po ankohen shumë”.

Megjithatë, rritja e dollarit më 2022 është jashtëzakonisht e dhimbshme. Ai po i shton presionet globale të inflacionit në një kohë kur çmimet janë rritur. Ndërprerjet në tregjet e energjisë dhe bujqësisë të shkaktuara nga lufta në Ukrainë u shtohen problemeve me zinxhirrin e furnizimit të shkaktuara më parë nga recesioni dhe rimëkëmbja e pandemisë së virusit “COVID-19”.

Marrë nga VOA

dollari rritja e dollarit

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet