LIVE UPDATES
Bota

Analiza: Evropa kryeson në ndihmën ushtarake për Ukrainën, por a mund ta mbulojë ajo boshllëkun e një SHBA-je që tërhiqet?

Evropa po i prin SHBA-së në ndihmë për herë të parë që nga qershori i vitit 2022, me një total prej 138 miliardë eurosh deri në qershor të vitit 2025. A mund të mbahet kjo rritje financiare në kohë nëse Uashingtoni e zvogëlon mbështetjen e tij, apo është vetëm një rritje e përkohshme?

22 Gusht 2025, 20:06 Nga r.ll
Analiza: Evropa kryeson në ndihmën ushtarake për Ukrainën,
foto ilustruese

EVROPË- Rusia dëshiron pjesë të Ukrainës. Presidenti Volodymyr Zelenskyy refuzon të lëshojë territor. Dhe bisedimet e paqes pas më shumë se tre vitesh lufte i udhëheq administrata amerikane e Donald Trump, e cila ka kritikuar vazhdimisht shkallën e mbështetjes së Uashingtonit. 

Nëse arrihet një marrëveshje, pyetjet do të jenë se kush do të sigurojë sigurinë e Ukrainës pas luftës dhe kush do të paguajë për rindërtimin e saj. Por nëse nuk ka marrëveshje paqeje, ndihma e ofruar nga Shtetet e Bashkuara mund të zvogëlohet në vazhdim. Kjo ngre një pyetje tjetër: kush ka kapacitetin për të mbushur boshllëkun që mund të lërë? 

Cilat vende po kontribuojnë më shumë në përpjekjet e luftës së Ukrainës?

Deri më tani, Ukraina ka marrë më shumë se 309 miliardë euro nga të paktën 41 vende, qoftë në ndihmë ushtarake, humanitare apo financiare, sipas Institutit Kiel për Ekonominë Botërore, një organizatë kërkimore me seli në Gjermani. 

Pjesa më e madhe e kësaj ndihme ka ardhur nga aleatët e NATO-s, 23 prej të cilëve janë gjithashtu shtete anëtare të BE-së. Kanadaja ka ndarë 11.94 miliardë euro, ndërsa Norvegjia ka dhënë 6.49 miliardë euro midis janarit 2022 dhe qershorit 2025. Vendet jo-anëtare të NATO-s si Australia, Japonia, Zvicra, Austria, Koreja e Jugut dhe Irlanda kanë ofruar gjithashtu mbështetje të konsiderueshme. 

Ndërkohë, SHBA-të shpenzuan 130.6 miliardë dollarë për Ukrainën (111.28 miliardë euro), që përfaqëson 37% të mbështetjes totale qeveritare për kombin e shkatërruar nga lufta. Por së bashku, Evropa ka kontribuar edhe më shumë: 138 miliardë euro në total, duke kombinuar ndihmën në nivel BE-je.

Brenda Evropës, Gjermania (21.29 miliardë euro), Mbretëria e Bashkuar (18.61 miliardë euro), Holanda (10.89 miliardë euro) dhe Franca (7.56 miliardë euro) dallohen si donatorët më të mëdhenj. Në anën tjetër të shkallës, Hungaria, Sllovenia dhe Greqia kontribuan midis 0.05 miliardë eurove dhe 0.15 miliardë eurove secila. 

A mund ta mbushë Evropa një boshllëk në SHBA?

Të paktën në letër, mbushja e boshllëkut nuk duket e pamundur. Vlerësimet e bazuara në të dhënat e vitit 2024 sugjerojnë se Evropa do të duhet të rrisë mbështetjen e saj vetëm me 0.12% të PBB-së për të kompensuar një humbje të plotë të ndihmës ushtarake amerikane. 

Në fakt, Evropa e ka vërtetuar tashmë se mund të ndërhyjë - të paktën përkohësisht. Kur SHBA-të ndërprenë të gjithë mbështetjen për Ukrainën në maj dhe qershor 2025, pa njoftime të reja për ndihmë, Evropa jo vetëm që e mbushi boshllëkun, por e tejkaloi Uashingtonin për herë të parë që nga qershori 2022. BE-ja dhe anëtarët e saj ndanë 72 miliardë euro krahasuar me 65 miliardë eurot e SHBA-së. 

Megjithatë, paratë janë vetëm një pjesë e ekuacionit.  Që nga rikthimi i Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë, ndihma amerikane për Ukrainën ka rënë ndjeshëm, megjithëse Uashingtoni mbetet donatori më i madh. Përtej parave të gatshme, SHBA-të ofrojnë pajisje ushtarake kritike: 305 automjete luftarake këmbësorie, 201 obusë, 18 sisteme mbrojtjeje ajrore dhe 41 raketahedhës HIMARS. 

Testi i vërtetë qëndron në faktin nëse Uashingtoni do të vazhdojë të ofrojë kapacitete që financojnë evropianët, apo nëse do të ketë një ndalesë të plotë në dërgesat e pajisjeve amerikane dhe ndarjen e inteligjencës. 

“Një humbje e plotë e mbështetjes së SHBA-së do të linte një boshllëk dukshëm më të madh nga sa sugjerojnë vetëm shifrat”, shkroi Luigi Scazzieri, analist i Lartë i Politikave në Institutin e Bashkimit Evropian për Studime të Sigurisë (EUISS). 

Ai theksoi se sistemet e mbrojtjes ajrore dhe inteligjenca janë veçanërisht të vështira për t’u zëvendësuar nga Europa me të njëjtën cilësi dhe shkallë si SHBA-të.  Ndërkohë, BE-ja po nxiton gjithashtu për të forcuar mbrojtjen e saj kundër një sulmi të mundshëm rus deri në vitin 2030. Megjithatë, progresi është më i ngadaltë se sa dëshirohet, veçanërisht në blerjen e pajisjeve të mëdha të nivelit të lartë. 

Sipas një analize të kohëve të fundit nga organizata kërkimore Bruegel me seli në Bruksel, industria e mbrojtjes e Evropës — pavarësisht investimeve të fundit — mbetet “shumë e ndjeshme” dhe shumë e varur nga importet nga SHBA-ja. 

Studiues nga Bruegel dhe Instituti Kiel për Ekonominë Botërore zbuluan se Evropa ende mbështetet shumë te Uashingtoni për raketa hipersonike, avionë luftarakë të gjeneratës së ardhshme, sisteme të integruara me inteligjencën artificiale dhe inteligjencë. 

Boshllëqet janë të mëdha. Në vitin 2023, Evropa kishte në dispozicion 1,627 tanke kryesore beteje, ndërsa parashikimet sugjerojnë se do të ketë nevojë midis 2,359 dhe 2,920. Për sistemet e mbrojtjes ajrore si Patriot dhe SAMP/T, nivelet e stokut në vitin 2024 ishin 35 njësi - më pak se gjysma e 89 të kërkuara. /Euronews

lufta ukraine-rusi

Sondazh

Poll
MË SHUMË

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet

Shiko video te tjera