LIVE UPDATES
Bota

Analiza e The Guardian: Pse Trump dhe Putin duan të dy shkatërrimin e Europës?

Rusia dikur kishte autoritet si një nga dy superfuqitë e botës, por që atëherë e ka humbur këtë status. Ajo e di që ka humbur respektin e vendeve të tjera dhe lufta në Ukrainë është mënyra e saj për ta rifituar atë.

23 Dhjetor 2025, 19:48 Nga E. D
Analiza e The Guardian: Pse Trump dhe Putin duan të dy shkatërrimin e
Vladimir Putin, Donald Trump

EUROPË- Ka njerëz që argumentojnë se lufta e Vladimir Putin kundër Ukrainës nuk është e motivuar nga frika apo ambiciet perandorake, por nga mungesa e respektit nga vendet e tjera. Rusia dikur kishte autoritet si një nga dy superfuqitë e botës, por që atëherë e ka humbur këtë status. Ajo e di që ka humbur respektin e vendeve të tjera dhe lufta në Ukrainë është mënyra e saj për ta rifituar atë.

Ajo që ndoshta është e habitshme është se kthimi i Donald Trump kundër Evropës ka motive të ngjashme. Putin e di që revanshizmi i tij agresiv nuk do t'i sjellë Rusisë asnjë dashuri midis vendeve respektin e të cilave ai dëshiron. Por nëse nuk mund të dashurohet, ai shpreson të paktën të ketë frikë.

Po kështu, edhe Trump dëshiron të prishë një rend shoqëror që e sheh atë dhe botëkuptimin e tij me përbuzje. Presidenti i SHBA-së dhe zyrtarët e tij marrin respekt nga diktatorët dhe mbretërit, por ata e dinë se udhëheqësit e shumë vendeve të tjera demokratike i shohin me përçmim.

Tani është Amerika që dëshiron të veprojë si prishës, duke shkatërruar hierarkinë ekzistuese të respektit për ta zëvendësuar atë me një botë ku Trump do të marrë nderime të pakushtëzuara. Evropa, me theksin e saj në sundimin e ligjit dhe multilateralizmin, është shembulli më i fortë i mbetur i një sistemi të tërë prestigji dhe vlerash që administrata Trump dëshiron ta shkatërrojë.

Ironia është se ishin SHBA-të ato që ndërtuan botën që Trump po synon ta shkatërrojë. Pas Luftës së Dytë Botërore, Uashingtoni zhvilloi një ambicie të re globale. Republikanët dhe Demokratët ndanin besimin se një botë e ndërtuar mbi vlerat amerikane do të ishte më e mirë për Amerikën. Ajo shpalli se demokracia dhe sundimi i ligjit ishin idealet sipas të cilave vendet duhet të vlerësohen.

Pavarësisht hipokrizisë së dukshme (vetë SHBA-të vepronin rregullisht në mënyra joliberale dhe jodemokratike dhe preferonin të gjykonin sesa të gjykoheshin), ky ishte gurthemeli i "fuqisë së butë" amerikane; aftësia e saj për të ndikuar botën në mënyrë indirekte përmes kulturës dhe vlerave. Vende të tjera e shihnin SHBA-në si një model për t'u imituar.

Evropa moderne ishte krijimi më i madh i rendit të vjetër. Pas Luftës së Dytë Botërore, SHBA-të ndihmuan në rindërtimin e ekonomive të Evropës Perëndimore, duke nxitur suksesin e partive liberale dhe shpesh duke i minuar në heshtje ato që i konsideronte shumë të majta ose të djathta. Bashkimi Evropian ka rrënjë historike në një marrëveshje të krijuar për të koordinuar ndihmën amerikane të shpërndarë përmes planit Marshall.

Ndërsa u rrit, ai ndërtoi një regjim të ri për Evropën, të bazuar në bashkëpunimin midis kombeve, rëndësinë e ligjit dhe demokracinë liberale. Pasi dominimi sovjetik i Evropës Lindore u shemb, BE-ja u zgjerua për të përfshirë vende në jug dhe lindje të saj, me kusht që ato të përvetësonin parimet demokratike. Në shumë mënyra, BE-ja mishëroi vlerat e rendit liberal të krijuar nga SHBA-të më shumë sesa vetë Amerika.

Tani administrata Trump dëshiron ta shkatërrojë rendin e vjetër, duke e zëvendësuar atë me një të bazuar në pushtet dhe interes kombëtar. Strategjia e saj e re e sigurisë kombëtare shpall se dëshiron të ruajë pushtetin e butë të pakrahasueshëm të Shteteve të Bashkuara, por se rruga për ta bërë këtë është përmes njohjes së madhështisë dhe mirësjelljes së lindur të Amerikës. Trump mburret në parathënien e strategjisë se, më në fund, “Amerika është përsëri e fortë dhe e respektuar”.

Problemi është se kjo padyshim nuk është e vërtetë. Vendet që ende i përmbahen vlerave liberale nuk e respektojnë absolutisht SHBA-në e Trump. Ata e trajtojnë atë si një të dehur të zemëruar dhe të paqëndrueshëm me një bazukë. Ti thua se çfarëdo që shpreson mund t'i qetësojë, por sigurisht që nuk i respekton. Pushteti i butë amerikan dhe ndikimi indirekt mbi demokracitë e tjera po pakësohen.

Kjo shpjegon pse strategjia e sigurisë kombëtare e Trump shpenzon kaq shumë energji dhe helm duke denoncuar Evropën. Edhe pse SHBA-të heqin dorë në mënyrë të dukshme nga ambicia për të ndryshuar botën, ato thonë se duan të ndërhyjnë në Evropë dhe ta transformojnë atë.

Amerika e Maga-s dëshiron të ndihmojë partitë evropiane që favorizon, por këtë herë ato janë në të djathtën ekstreme. Në vend që të promovojë bashkëpunimin evropian, siç bëri SHBA-ja pas Luftës së Dytë Botërore, administrata Trump tani shpreson ta shndërrojë pakënaqësinë në shtetet e reja anëtare të BE-së në një pykë kundër vlerave liberale demokratike të BE-së, duke e shndërruar Evropën në një koleksion kombesh sovrane, të gjitha fort nacionaliste dhe kulturalisht "të bardha".

Në këtë botë, Evropa nuk do të ishte më një pengesë për ideologjinë e Magës. Sfida me të cilën përballet administrata Trump është se ajo thjesht nuk ka kapacitetin ose ambicien globale për të sjellë këtë transformim. Ashtu si Rusia, administrata dëshiron respekt, por nuk ka fuqinë të bëjë shumë më tepër sesa të veprojë si një prishës i situatës.

Ajo dëshiron ta formësojë më shumë Evropën, në të njëjtën kohë kur dëshiron të angazhohet më pak me Evropën, duke u tërhequr nga roli i saj si garantuese e NATO-s. Strategjia e Trump denoncon "kompleksin masiv ushtarak, diplomatik, të inteligjencës dhe të ndihmës së huaj" që ka mbështetur ambiciet globale të SHBA-së dhe po bën gjithçka që mundet për ta zbrazur atë. Por pa këtë kompleks, nuk do të jetë në gjendje ta riformësojë Evropën sipas imazhit të saj.

Sigurisht, administrata Trump mund të përdorë ndërhyrje të shpërndara për të ndëshkuar Bashkimin Evropian, ndërkohë që përpiqet të ndihmojë partitë e ekstremit të djathtë të vijnë në pushtet. Ajo tashmë po u mohon vizat njerëzve që kanë vepruar si verifikues faktesh dhe moderatorë të mediave sociale, të cilët i akuzon për censurimin e pikëpamjeve të krahut të djathtë dhe po kërcënon BE-në për guximin e saj në rregullimin e shërbimeve të tilla si X.

Por, siç tregon shembulli i Brazilit - ku përpjekjet për të ndëshkuar zyrtarët dhe për të ndihmuar Jair Bolsonaron kanë dështuar keq - kjo ka të ngjarë të dëmtojë aleatët e saj ideologjikë po aq sa t'i ndihmojë ata. Administrata Trump dëshiron përfitimet e respektit dhe fuqisë së butë globale, prandaj po i drejtohet Evropës. Por ajo gjithashtu dëshiron të tërhiqet, duke zvogëluar kapacitetet e saj globale dhe duke e rikthyer SHBA-në në një fuqi rajonale si Rusia, e cila investon forcat e saj në ngacmimin e vendeve në fqinjësinë e saj. Nuk mund t'i ketë të dyja./The Guardian

vladimir putin donald trump

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje