LIVE UPDATES
Bota

Analiza e REL: Ndikimi i madh i kufizimeve kineze ndaj mineraleve të rralla

Tensionet midis Pekinit dhe Uashingtonit u ndezën sërish më 9 tetor, për shkak të mineraleve të rralla, kur Kina shtoi kufizime të reja ndaj eksportit për pesë metale të mineraleve të rralla, përveç shtatë të tjerave që ishin kufizuar qysh në prill.

16 Tetor 2025, 08:32 Nga M.L
Analiza e REL:  Ndikimi i madh i kufizimeve kineze ndaj mineraleve të
Foto ilustruese

KINA- Kufizimet më të fundit të vendosura nga Kina ndaj eksporteve të mineraleve të rralla tokësore rrezikojnë jo vetëm ta ringjallin luftën tregtare me Shtetet e Bashkuara, por gjithashtu mund të kenë pasoja të mëdha edhe për përpjekjet për riarmatimin e Ukrainës dhe zhvillimin e infrastrukturës në Azinë Qendrore.

Tensionet midis Pekinit dhe Uashingtonit u ndezën sërish më 9 tetor, për shkak të mineraleve të rralla, kur Kina shtoi kufizime të reja ndaj eksportit për pesë metale të mineraleve të rralla, përveç shtatë të tjerave që ishin kufizuar qysh në prill.

Mineralet e rralla janë thelbësore për të prodhuar shumëçka, nga telefonat e mençur dhe automjetet elektrike deri te pajisjet ushtarake dhe teknologjitë e energjisë së ripërtëritshme.

Më pas, më 10 tetor, presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, u zotua se do të vendoste tarifë shtesë prej 100 për qind ndaj importeve nga Kina.

“Veprimi i Pekinit rikthen vëmendjen te mënyra se si Kina e përdor ndikimin e saj si kombi më i madh tregtar në botë dhe mbizotërimin në zinxhirët globalë të prodhimit për të projektuar fuqinë e saj në çështjet ndërkombëtare”, shkroi James Kynge, hulumtues i lartë në institutin Chatham House në Londër.

Ky veprim vjen vetëm disa javë para një takimi të mundshëm midis Trumpit dhe presidentit të Kinës, Xi Jinping dhe shihet nga analistët si një përshkallëzim i mprehtë i strategjisë së Pekinit për ta “armatosur” mbizotërimin e vet në tregun e mineraleve të rralla.

Kina përbën më shumë se 70 për qind të nxjerrjes globale të mineraleve të rralla, 90 për qind të ndarjes dhe përpunimit të tyre, dhe 93 për qind të prodhimit të magneteve.

Kufizimet e reja nënkuptojnë se kompanitë e huaja do të duhet të marrin miratim të veçantë nga Pekini nëse dëshirojnë të eksportojnë magnete të mineraleve të rralla dhe materiale të caktuara gjysmëpërçuese që përmbajnë të paktën 0.1 për qind metale të tilla nga Kina.

Sipas rregullave të reja, kompanive që kanë çfarëdo lidhje me ushtritë e huaja – përfshirë ato të Shteteve të Bashkuara – do t’u mohohen licencat e eksportit.

“Masat e reja përfaqësojnë hapat më domethënës të Kinës deri më sot, që synojnë sektorin e mbrojtjes”, tha Gracelin Baskaran, drejtoreshë e Programit të Sigurisë së Mineraleve Kritike në Qendrën për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare (CSIS) në Uashington.

“Në thelb, politika synon të parandalojë kontributet e drejtpërdrejta ose të tërthorta të mineraleve të rralla me origjinë kineze apo teknologjive të lidhura me to në zinxhirët e furnizimit të mbrojtjes së huaj”, tha ajo.

Çfarë nënkupton kjo për Evropën dhe luftën në Ukrainë?
Kjo ka shkaktuar shqetësime në Evropë se mund t’i pengojë përpjekjet për mbështetjen e Ukrainën ushtarakisht.

Shtetet e Bashkuara janë pajtuar t’u shesin armë të avancuara aleatëve të NATO-s në Evropë, të cilët më pas do t’ia dërgojnë ato armë Kievit për ta ndihmuar në zmbrapsjen e pushtimit rus.

Qeveritë evropiane po e furnizojnë Ukrainën gjithashtu me armë të prodhuara në vendet e veta përkatëse.

Shumë armë dhe pajisje të avancuara ushtarake varen nga elementet e mineraleve të rralla tokësore, përfshirë avionët luftarakë F-35, nëndetëset e klasës Virginia dhe Columbia, sistemet e radarëve, dronët Predator, bombat inteligjente të serisë JDAM dhe raketat Tomahaëk, të cilat Trumpi ka thënë se po shqyrton t’ia dërgojë Ukrainës.

Derisa shumë importues, përfshirë Pentagonin, mbajnë rezerva të grumbulluara të mineraleve të rralla, masat e reja mund të kenë ndikime afatgjata në furnizimin e Ukrainës, veçanërisht duke pasur parasysh se SHBA-ja po has në vështirësi për ta mbajtur ritmin në prodhimin e sistemeve të avancuara të armëve, sipas CSIS.

Dhoma Evropiane e Tregtisë në Kinë ka thënë tashmë se kufizimet e reja “shtojnë më shumë ndërlikime në zinxhirët globalë të furnizimit me elemente të mineraleve të rralla”, ndërsa zyrtarët evropianë deklaruan pas njoftimit se po përballen me një grumbullim të madh të aplikimeve për licenca eksporti që presin miratimin e Pekinit, si pasojë e kufizimeve të mëparshme të prillit.

Krijimi i një sistemi të ri për t’i adresuar “kufizimet” e furnizimit me minerale të rralla ishte një nga njoftimet kryesore të presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, në një samit BE-Kinë në korrik, por shumë kompani evropiane thonë se procesi i miratimit nga Pekini është i ngadalshëm dhe po vonon prodhimin.

A mund të ndihmojnë Azia Qendrore dhe ajo Jugore në uljen e mbizotërimit të Kinës?
Rundi më i fundit i kontrolleve të eksportit nuk do të hyjë në fuqi deri në dhjetor, ndërsa thirrja e Trumpit për tarifa shtesë pritet të fillojë të zbatohet më 1 nëntor.

Megjithatë, monopoli i Kinës mbi nxjerrjen dhe përpunimin e mineraleve të rralla po i shtyn qeveritë të gjejnë alternativa për të zvogëluar varësinë prej saj.

Pakistani nënshkroi në shtator një memorandum mirëkuptimi në vlerë 500 milionë dollarë me kompaninë private amerikane, US Strategic Metals, ndërsa dërgesa e parë e mineraleve të rralla mbërriti në fillim të tetorit.

Në anën tjetër, Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Evropian kanë kthyer vëmendjen drejt Azisë Qendrore, e cila është e pasur me minerale jetike dhe minerale të rralla tokësore.

Uashingtoni ka krijuar Dialogun për Minerale Kritike C5+1, Partneritetin për Infrastrukturën Globale dhe Investimet (PGII) të Grupit të Shtatë vendeve (G7), si dhe memorandume të bashkëpunimit dypalësh me vendet e Azisë Qendrore.

Ndërkohë, mineralet kritike dhe mineralet e rralla tokësore ishin pjesë qendrore e një samiti historik në prill në Samarkand, midis BE-së dhe liderëve të Kazakistanit, Kirgizit, Taxhikistanit, Turkmenistanit dhe Uzbekistanit.

Kazakistani gjithashtu njoftoi në prill se kishte zbuluar depozita gjigante prej më shumë se 20 milionë tonësh metrikë të mineraleve të rralla. Pretendimi është ende në proces verifikimi nga kompani ndërkombëtare, por nëse konfirmohet, do t’i siguronte vendit të Azisë Qendrore rezervat e treta më të mëdha në botë pas Kinës dhe Brazilit.

Megjithatë, derisa Kazakistani po tërheq vëmendjen ndërkombëtare, disa faktorë po e pengojnë Azinë Qendrore të bëhet fuqi në fushën e mineraleve kritike dhe mineraleve të rralla tokësore.

Një raport nga Këshilli Atlantik, një institut kërkimor me qendër në Uashington, i publikuar në fillim të këtij viti, gjeti se rajoni po pengohet nga kostot e larta të transportit, mungesa e infrastrukturës për eksport, dhe “një mjedis investimi me rrezik të lartë që ul ndjeshëm joshjen komerciale të rajonit”.

Raporti erdhi në përfundim se Shtetet e Bashkuara duhet të fokusohen në vende me sektorë eksporti më të zhvilluar për pasuritë minerale, si Kanadaja dhe Kili, për periudha afatshkurtër dhe afatmesme.

“Sigurimi i shpejtë i partneriteteve për mineralet kritike është jetik për përpjekjet e SHBA-ve për ta zvogëluar varësinë ndaj Kinës. Megjithatë, Shtetet e Bashkuara duhet të jenë të kujdesshme ndaj pritshmërisë jorealiste për atë që Azia Qendrore mund të ofrojë”, thuhet në raport./REL

eksporti i mineraleve te rralla kina azia qendrore

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet