LIVE UPDATES
Bota

Analiza e DW: Si lufta në Iran po dëmton industrinë e linjave ajrore?

Përveç rritjes së çmimeve, së shpejti pritet mungesë e karburantit të avionëve.

2 Maj 2026, 23:00 Nga E.d
Analiza e DW: Si lufta në Iran po dëmton industrinë e linjave
Foto ilustruse

Çmimet e karburantit të avionëve janë më shumë se dyfishuar që kur SHBA dhe Izraeli sulmuan për herë të parë Iranin në shkurt. Arsyeja: Si Irani ashtu edhe SHBA kanë bllokuar në pika të ndryshme ngushticën e Hormuzit, një rrugë kyçe ujore për një të pestën e cisternave botërore të naftës dhe gazit.

Marina Efthymiou, një profesoreshë e menaxhimit të aviacionit në Universitetin e Qytetit të Dublinit, tha për DW se çmimet e karburantit të avionëve në Evropë u rritën nga rreth 68.27 euro (80 dollarë) për fuçi në shkurt në 153.84 euro (180 dollarë) në fund të prillit, sipas Shoqatës Ndërkombëtare të Transportit Ajror.

"Nëse çmimet e karburantit, të cilat përfaqësojnë 25% deri në 50% të shpenzimeve totale operative të një linje ajrore, mbeten të larta dhe linjat ajrore nuk janë mbrojtur, ato mund të falimentojnë," tha ajo.

Përveç rritjes së çmimeve, së shpejti pritet mungesë e karburantit të avionëve. Dy javë më parë, kreu i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë paralajmëroi se Evropës i kanë mbetur rreth gjashtë javë karburant avionësh.

Evropa konsumon mesatarisht rreth 1.6 milionë fuçi karburant avionësh në ditë dhe prokuron 1.1 milionë fuçi nga burime vendase. Një pjesë e madhe e pjesës tjetër – 500,000 fuçi – vinin nga Lindja e Mesme përmes ngushticës së Hormuzit, e cila tani është pothuajse e pakalueshme. 

Udhëtimi ajror do të kushtojë më shumë pasi linjat ajrore ulin fluturimet, shtojnë tarifën shtesë
Disa linja ajrore po e transferojnë këtë rritje çmimi te klientët. Air France-KLM thuhet se ka vendosur një shtesë prej 100 € për fluturimet me distanca të gjata, ndërsa Lufthansa njoftoi më 22 prill se do të shkurtonte 20,000 fluturime në distanca të shkurtra të gjashtë muajve të ardhshëm. Scandinavian Airlines do të anulojë rreth 1,000.

"Ne jemi të detyruar ta bëjmë këtë, sepse përndryshe thjesht falimentojmë brenda pak muajsh," tha Sebastien Justum, nënkryetar i lartë i Air France-KLM, në një ngjarje të fundit në Parlamentin Evropian. 

Biletat e avionit janë rritur me 24% gjatë vitit, sipas një raporti të fundit nga Teneo, një firmë këshilluese.

Andrew Charlton, drejtor menaxhues i konsulencës Aviation Advocacy, tha se ndërsa furnizimet me karburant janë aktualisht të mjaftueshme, ka shumë pasiguri për të ardhmen.

"Kjo pasiguri dhe kostoja shtesë e mbajtjes së rezervuarëve plot, po i bën biletat më të shtrenjta," tha ai për DW. "Udhëtarët duhet të presin më pak vende dhe më pak pazare në treg."

Çfarë pret industria e linjave ajrore?

Airlines for Europe (A4E), një shoqatë e 16 linjave ajrore evropiane që pretendon se përfaqëson 80% të trafikut ajror evropian, i ka bërë thirrje BE-së të marrë masa urgjente për të kufizuar ndikimin e luftës në Iran.

A4E i ka kërkuar BE-së të lehtësojë detyrimet sipas legjislacionit kundër cisternave, i cili kërkon që fluturimet të ngarkojnë 90% të karburantit të nevojshëm brenda bllokut. Ligje të tilla kanë për qëllim të dekurajojnë linjat ajrore të ngarkojnë karburant më të lirë në vendet me standarde më të ulëta mjedisore.

Ajo gjithashtu i ka bërë thirrje BE-së të pezullojë përkohësisht Sistemin e Tregtimit të Emetimeve të bllokut, i cili detyron linjat ajrore që operojnë në BE të paguajnë për emetimet e karbonit.

"Këto janë masa të përkohshme për të na përballuar situatën aktuale, plus planifikim më afatgjatë për t'u përgatitur për të ardhmen," tha Ourania Georgoutsakou, drejtoreshë menaxhuese e A4E, në një deklaratë.

Këshilli Ndërkombëtar i Aeroporteve (ACI), i cili e përshkruan veten si zëri i aeroporteve të botës, ka bërë thirrje për importe nga vende alternative, prokurim të përbashkët nga vendet anëtare të BE-së dhe më shumë koordinim.

"Nivelet aktuale të çmimeve të karburantit të avionëve dhe perspektiva e një krize të re të kostos së jetesës nënkuptojnë se shumë aeroporte rajonale në të gjithë kontinentin tonë ka të ngjarë të përballen me një goditje të ofertës dhe kërkesës", tha Olivier Jankovec, drejtor i përgjithshëm i ACI Europe, në një deklaratë më 28 prill. "Për ta, ky nuk është asgjë më pak se një kërcënim ekzistencial."

Jankovec shtoi, megjithatë, se aeroportet në Evropë nuk po përballen ende me mungesën e karburantit.

Komisioni Evropian thekson rëndësinë e koordinimit ndër-bllok

"Në vetëm 60 ditë konflikti, fatura jonë për importet e karburanteve fosile është rritur me mbi 27 miliardë euro", tha presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen duke iu drejtuar anëtarëve të Parlamentit Evropian të mërkurën.

Ajo theksoi rëndësinë e rritjes së koordinimit midis vendeve anëtare të BE-së.

"Ne propozojmë koordinim më të fortë, jo vetëm në mbushjen e magazinimit kombëtar të gazit, por edhe kur bëhet fjalë për rezervat e karburantit – veçanërisht karburantin e avionëve dhe naftën, ku tregjet po shtrëngohen", tha von der Leyen.

Javën e kaluar, Komisioni Evropian lançoi planin e tij AccelerateEU i cili përfshin monitorimin e rezervave të karburantit të avionëve dhe koordinimin e furnizimeve për linjat ajrore dhe aeroportet në të gjithë bllokun.

Charlton i Aviation Advocacy tha se një observator karburanti në mbarë BE-në për të hartuar furnizimet e disponueshme të karburantit të avionëve dhe për të optimizuar shpërndarjen është "në funksion" dhe "i lavdërueshëm".

Të tjerë thanë se monitorimi dhe koordinimi i BE-së mund të zbusë ndikimin e një krize të mundshme të furnizimit, por mund të mos jetë një zgjidhje e mjaftueshme nëse kriza zgjatet.

"Mund të ndalojë një mungesë në nivel kombëtar që të bëhet një panik në të gjithë kontinentin, por nuk mund të krijojë karburant që nuk është aty," tha Efthymiou nga Universiteti i Qytetit të Dublinit.

Eksportuesit e karburantit të avionëve fillojnë të mbajnë më shumë furnizimin e tyre
Eksportuesit e karburantit të rafinuar po kuptojnë gjithashtu se kanë një mall gjithnjë e më të pakët në duart e tyre.

"Pjesa më e madhe e karburantit të avionëve në botë rafinohet në Azi – Koreja e Jugut është eksportuesi numër 1 – por vendet aziatike kanë filluar të kufizojnë eksportet e karburantit të avionëve sepse nafta e tyre e papërpunuar vjen gjithashtu nga Lindja e Mesme", tha Efthymiou.

Megjithatë, BE-ja po përpiqet të krijojë besim se është e gatshme të menaxhojë çdo mungesë të karburantit të avionëve në të ardhmen dhe po inkurajon njerëzit të udhëtojnë.

"Ndërsa ne duhet të përgatitemi për skenarin më të keq, ne gjithashtu duhet të përmbahemi nga dërgimi i mesazheve hapur negative dhe alarmante që krijojnë konfuzion, apo edhe panik tek publiku udhëtar", tha Apostolos Tzitzikostas, Komisioneri Evropian për Transportin e Qëndrueshëm dhe Turizmin, në Qipro të mërkurën. "Ne po bëjmë çmos për të parashikuar dhe frenuar ndikimin e kësaj situate shumë të vështirë."

Por ai shtoi gjithashtu se "nëse qytetarët tanë ose turistët potencialë nga vendet e treta nuk ndihen mjaftueshëm të sigurt për të rezervuar biletat në pushime, një krizë ekonomike do të godasë më shpejt nga sa mendojmë"./DW

iran lufta nafta

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet