LIVE UPDATES
Bota

Analiza e BBC/ Si Vuçiç ribëri Serbinë, nga radikal 23-vjeç deri tek dialogu me Kosovën

Muajin e kaluar ai thirri zgjedhje të parakohshme parlamentare dhe lokale për të dielën e ardhshme, mes protestave masive në vend dhe kërkesave ndërkombëtare për të zgjidhur konfliktin e gjatë të Serbisë me Kosovën.

10 Dhjetor 2023, 13:56 Nga h.k
Analiza e BBC/ Si Vuçiç ribëri Serbinë, nga radikal
Foto e liderit serb

Nga Ido Vock in London & Jovana Georgievski

SERBI-Aleksandër Vuçiç ka dominuar politikën serbe për dekadën e fundit, fillimisht si kryeministër dhe më vonë si president. Për mbështetësit ai është një udhëheqës pragmatistw që kapërceu ndarjet e thella të Serbisë dhe kryesoi rritjen e qëndrueshme ekonomike. Ndërsa kritikët ankohen se ai konsolidoi pushtetin në duart e tij dhe minoi normat demokratike. Ai është tani më shumë se një vit në mandatin e dytë dhe të fundit pesëvjeçar presidencial.

Muajin e kaluar ai thirri zgjedhje të parakohshme parlamentare dhe lokale për të dielën e ardhshme, mes protestave masive në vend dhe kërkesave ndërkombëtare për të zgjidhur konfliktin e gjatë të Serbisë me Kosovën.

Partia Progresive Serbe (SNS) që ai e drejtoi për më shumë se 10 vjet , ku dha dorëheqjen një vit më parë duket se do të mbetet në pushtet. Në krahun tjetër një opozitë e bashkuar synon të fitojë kryeqytetin e Beogradit, ku banon gati një e treta e popullsisë. Një fitore e tillë mund të dëmtojë në mënyrë të pakthyeshme autoritetin e Vuçiç.

Për Zorana Mihajlovic, e cila u nda me të që nga koha kur shërbeu si zëvendëskryeministër, Vuçiç është “një populist në rrugën për t’u bërë diktator”. Ndwrsa Freedom House sot e rendit vendin që ai drejton si “pjesërisht të lirë”.

Aleksandër Vuçiç ka lindur në Beograd në vitin 1970, kur Serbia ishte ende pjesë e Jugosllavisë, një federatë socialiste në Ballkanin Perëndimor.

Ai tregon se si familja e tij u largua nga Bosnja pas persekutimit nga fashistët kroatë gjatë Luftës së Dytë Botërore. Për një kohë, në vitet 1980 ai jetoi në Mbretërinë e Bashkuar, ku mësoi anglisht. Me paratë që fitoi duke punuar në një dyqan harduerësh bleu një radio të vogël, të cilën e mori në shtëpi.

“Prindërit e mi u kënaqën kur e panë atë”, kujtoi ai më vonë në një fjalim në London School of Economics.

Pikërisht kur Jugosllavia u shpërbë në fillim të viteve 1990, filluan luftërat brutale në Ballkan. Serbia dhe Mali i Zi ishin gjithçka që mbeti në Jugosllavi, së bashku me Kosovën, një rajon i shkëputur i Serbisë me një popullsi shumicë shqiptare etnike.

I ndikuar nga ultra-nacionalizmi serb dhe huliganizmi i futbollit, Vuçiç iu bashkua Partisë Radikale të ekstremit të djathtë në moshën 23-vjeçare. Radikalët kërkuan një Serbi të Madhe duke marrë tokë nga vendet fqinje.

Ju vrisni një serb dhe ne do të vrasim 100 myslimanë,” tha ai pas masakrës së Srebrenicës në korrik 1995, kur 8,000 burra dhe djem myslimanë boshnjakë u vranë nga forcat serbe të Bosnjës.

Në vitin 1998, njeriu i fortë jugosllav Slobodan Millosheviç e bëri Vuçiç ministrin e tij të informacionit. Në qeveri, Vuçiç ishte përgjegjës për zbatimin e disa prej ligjeve më kufizuese të Evropës për lirinë e fjalës.

Ishte një epokë “e shënuar me spastrim etnik, urrejtje ndaj kroatëve dhe myslimanëve, sanksione dhe luftëra”, thotë Zorana Mihajlovic.

Në vitin 1999, forcat e NATO-s filluan të bombardojnë Jugosllavinë në një përpjekje për t’i dhënë fund dhunës kundër shqiptarëve etnikë nga forcat jugosllave në Kosovë.

Së shpejti, Vuçiç dhe kolegët e tij ishin jashtë pushtetit. Në vitin 2008 ai dhe ish anëtarë të tjerë të radikalëve themeluan Partinë Progresive Serbe (SNS).

Ai iu nënshtrua një ndryshimi publik, duke hequr dorë nga ultra-nacionalizmi i tij i mëparshëm dhe duke u zotuar se do ta fuste Serbinë në Bashkimin Evropian. Atë vit, Kosova shpalli pavarësinë, një veprim që nuk u njoh kurrë nga Serbia.

Përparimi i Vuçiç në radhët e politikës serbe ishte i shpejtë. Në vitin 2012, SNS fitoi zgjedhjet parlamentare, duke hyrë në koalicion me Partinë Socialiste. Vuçiç u emërua zëvendëskryeministër dhe më pas kryeministër në vitin 2014-ën. Në vitin 2017, ai u zgjodh president me shumicë që në raundin e parë të votimit. Pasi u ngjit në krye, Vuçiç konsolidoi sundimin e tij. Kundërshtarët thonë se ai e bëri këtë duke gërryer institucionet demokratike në një mënyrë që të kujton autoritarizmin e viteve 1990. Mihajlovic beson se Serbia “është duke u distancuar nga BE dhe demokracia”.

Qeveria është pothuajse në kontroll të plotë të të gjitha niveleve të institucioneve publike dhe medias,” thotë Florian Bieber, një ekspert i nacionalizmit serb në Universitetin e Gracit. Mbështetësit e Vuçiçit e kundërshtojnë këtë karakterizim, duke e parë dominimin e tij në politikën serbe si rezultat i qeverisjes së suksesshme.

Ata tregojnë për epokën e Vuçiçit si një epokë të rritjes së paprecedentë, të një vendi postkomunist të lënë në hije nga lufta, duke u bërë një ekonomi e përparuar evropiane. Marko Cadez, kreu i Dhomës Serbe të Tregtisë, vlerëson politikat e tij ekonomike me dyfishimin e PBB-së së Serbisë gjatë dekadës së fundit.

Aleksandar Vuçiç e njeh artin e politikës. Ai kreu reforma që nuk ishin të lehta apo të këndshme” – thotë ai. Ai shton se Vuçiçit duhet t’i jepet merita për menaxhimin e marrëdhënieve të qëndrueshme me Kosovën.

Në shtator, një shpërthim i dhunës në veriun e Kosovës me shumicë serbe la 4 persona të vdekur, duke ringjallur frikën e paqëndrueshmërisë rajonale. Por lideri serb së fundi ka sinjalizuar se është i gatshëm të normalizojë zyrtarisht marrëdhëniet me Kosovën. Kjo ka bërë që kundërshtarët politikë ta akuzojnë atë për tradhti. Vuçiç ka kultivuar marrëdhënie të mira me fuqitë rivale gjeopolitike.

Ai thotë se dëshiron që Serbia të anëtarësohet në BE, e cila përbën më shumë se gjysmën e shkëmbimeve të Serbisë, por në të njëjtën kohë ai ka mbrojtur marrëdhëniet miqësore me Rusinë dhe ka hapur Serbinë ndaj investimeve kineze. Në tetor, ai nënshkroi një marrëveshje të tregtisë së lirë me Kinën pas një dekade lidhjesh gjithnjë e më të ngushta ekonomike.

Kompanitë kineze janë zgjedhur për të ndërtuar rrugë dhe hekurudha në Serbi, duke e bërë vendin ballkanik një nga pikat kryesore të iniciativës “Brez dhe Rrugë” të Presidentit Xi Jinping në Evropë. Një kompani kineze tashmë drejton një minierë të madhe bakri dhe ari në Serbinë lindore.

“Për Serbinë, bashkëpunimi me të gjithë aktorët globalë është një gjë shumë e mirë.” – thotë Katarina

Pak para pushtimit të plotë të Ukrainës nga Rusia vitin e kaluar, Vuçiç tha se nuk do të kundërshtonte politikat e Kremlinit, pasi “85% e serbëve do të jenë gjithmonë në anën e Rusisë çfarëdo që të ndodhë”.

Ishte një ekzagjerim, por ai e mbajti fjalën. Serbia ka refuzuar të mbështesë sanksionet e BE-së kundër Moskës, pavarësisht se ka statusin e kandidatit në BE. Rusia e ka mbështetur vazhdimisht Serbinë duke votuar kundër njohjes ndërkombëtare të Kosovës. Qeveria e tij madje është akuzuar për lehtësimin e rieksportit të teknologjisë së sanksionuar “me përdorim të dyfishtë” në Rusi.

Zorana Mihajlovic beson se ai nuk është instinktivisht pro Rusisë, por është thjesht një pragmatik.

Sa më e izoluar të jetë Serbia, aq më i fortë është kontrolli i tij në pushtet.

Prova e tij më e madhe në zgjedhjet e 17 dhjetorit do të jetë Beogradi, pasi partitë opozitare shfrytëzuan zemërimin për vrasjet masive në maj, në të cilat u vranë 19 vetë. Njëra ishte në një shkollë fillore të Beogradit.

Një koalicion i quajtur “Serbia kundër dhunës” (SPN) është duke u ngjitur në sondazhe. Por Vuçiç është i bindur për fitoren dhe akuzon rivalët e tij se janë të fiksuar në largimin e tij nga pushteti.

“Ne do të shohim se kush do të qeshë pas zgjedhjeve”./BBC

aleksander vucic

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet