LIVE UPDATES
Bota

Analiza: A janë ndryshe themeluesit e startup-eve?

Al Khafaji kishte themeluar më parë një startup për shikueshmërinë e të dhënave dhe kishte punuar në Palantir, pas blerjes së këtij startup-i nga kompania teknologjike e Silicon Valley.

16 Gusht 2025, 08:16 Nga DOSJA
Analiza: A janë ndryshe themeluesit e startup-eve?
foto ilustruese

HOLANDË- Kur mendoni për hapin e radhës në karrierë, me shumë gjasa keni në mendje një rritje page, një aftësi të re apo thjesht një rrugë më të shkurtër për në punë. Kur sipërmarrësi holandez Salar al Khafaji po mendonte për hapin e radhës, ai kishte kritere disi të ndryshme, shkruan The Economist.

Al Khafaji kishte themeluar më parë një startup për shikueshmërinë e të dhënave dhe kishte punuar në Palantir, pas blerjes së këtij startup-i nga kompania teknologjike e Silicon Valley.

Për hapin e radhës, ai do të përballej me një sfidë më të madhe, diçka aq e rëndësishme sa të reflektohej edhe në PBB-në e vendit. Zgjedhja e tij ishte ndërtimi, një industri gjigante që është përballur prej kohësh me probleme produktiviteti.

Rezultati ishte Monumental, një firmë për robotikën në fushën e muratorisë, bashkëthemeluar nga Al Khafaji.

Pretendimi se themeluesit e kompanive (të paktën ata të suksesshmit) janë ndryshe nga të tjerët, bazohet pjesërisht në histori si kjo. Njerëzit e zakonshëm duan të paguajnë kredinë e shtëpisë; themeluesit dhe sipërmarrësit duan të ndryshojnë botën.

Para se të fillonte të sillte në jetë revolucionin e Inteligjencës Artificiale si drejtues i OpenAI, Sam Altman ishte një prej drejtuesve të Y Combinator, një inkubator për startup-e.

Në një postim në vitin 2020, duke reflektuar mbi cilësitë që bashkojnë sipërmarrësit dhe studiuesit më të mirë, Altman shkruante se ata “kalojnë shumë kohë duke reflektuar mbi një version të pyetjes së Hamming”.

Nëse mendoni se kjo ka të bëjë me sanduiçët, atëherë ndoshta nuk ka shumë shpresë për ju.

Pyetja është emërtuar sipas Richard Hamming, një matematikan që i pyeti kolegët e tij kimistë në laboratorët Bell se cilat ishin problemet më të rëndësishme në fushën e tyre, më pas çfarë po punonin në atë moment, dhe së fundi pse po punonin për gjëra të parëndësishme.

Kjo ndoshta nuk ishte mënyra më e mirë për të bërë miq, por pyetja se cili është problemi më i rëndësishëm për të cilin mund të punosh, është pikërisht ajo që bëri Al Khafaji përpara se të themelonte Monumental.

Ka pasur edhe përpjekje më sistematike për të kuptuar në ç’mënyra janë të ndryshëm themeluesit.

Në një studim të fundit, Paul McCarthy nga Universiteti i New South Wales në Australi dhe bashkautorët e tij, nxorën në pah disa tipare të përbashkëta të personalitetit duke analizuar postimet në Twitter të një grupi të madh sipërmarrësish.

Ata zbuluan se këto karakteristika janë tregues të mirë për të parashikuar nëse dikush është punonjës apo sipërmarrës. Siç mund të pritet, sipërmarrësit priren të jenë më aventurierë dhe më të hapur ndaj risive sesa popullata në përgjithësi, dhe më pak të përulur.

Në një përmbledhje të literaturës mbi tiparet e sipërmarrësve, publikuar në vitin 2017, Sari Pekkala Kerr nga Kolegji Wellesley dhe bashkautorët e saj përmendin kërkime, që sugjerojnë se themeluesit e bizneseve priren të kenë një “qendër kontrolli të brendshme”.

Psikologët përdorin këtë ide për të bërë dallimin mes njerëzve, që besojnë se janë vetë autorë të fatit të tyre dhe atyre që mendojnë se forcat e jashtme, si fati apo njerëzit e tjerë, janë më përgjegjëse për atë që ndodh në jetën e tyre.

Gjithashtu, dëshira apo synimi për të ndërmarrë rreziqe priret të jetë më i lartë te themeluesit, të paktën tek ata që zgjedhin të nisin një biznes dhe jo tek ata që e bëjnë këtë nga mungesa e alternativave.

Por personaliteti nuk është fat. Suksesi i startup-eve varet nga shumë faktorë. Studiuesit e sipërmarrjes flasin për “norma” përveç “tipareve”; ndryshimet në normat e krijimit të bizneseve të reja, dhe dallimet mes kompanive të themeluara nga burra dhe ato nga gra, mund të shpjegohen me aksesin në kapital, për shembull.

Dhe, edhe nëse shumë themelues ndajnë tipare të përbashkëta, ata gjithsesi janë të ndryshëm në formë dhe përmasa.

Pavarësisht mitit të të qenët “një gjeni themelues”, McCarthy dhe bashkautorët e tij zbulojnë se mundësia për suksesin e një ndërmarrjeje dyfishohet, nëse ka tre ose më shumë themelues, në krahasim me një të vetëm, dhe një nga arsyet është larmishmëria më e madhe në llojet e personalitetit.

Një tjetër punim, nga Brandon Freiberg dhe Sandra Matz të Columbia Business School, tregon se disa tipare, si të qenët i ndërgjegjshëm, kanë më shumë rëndësi në faza të ndryshme të jetës së një startup-i teknologjik.

Themeluesit nuk duhet të kthehen në objekt kulti: njerëzit gjejnë kuptim dhe krijojnë vlerë në forma të ndryshme pune. Por disa sjellje sipërmarrëse ia vlen të kopjohen.

Nuk ke pse të kesh një lloj të caktuar personaliteti për t’i bërë vetes pyetjen e Hamming. Themeluesit mund të jenë ndryshe, por nuk janë një specie tjetër./MONITOR

themeluesit e startup-eve

Sondazh

Poll
MË SHUMË

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet

Shiko video te tjera