Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Jep dorëhqjen, nuk ka dialog!
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Shetet e Gjirit Persik dënojnë sulmet iraniane ndaj infrastrukturës civile: Janë krime lufte 18 Korrik, 17:37 ...
Abuizimi me fondet në Durrës, zbardhen dëshmitë/ Elisabeta Mataj: Jam qytetare e lirë, kush ma ndalon kazinonë...
Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës 18 K...
Nga kthimi i zhurmshëm i Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë dhe ekuilibrat e brishtë në Lindjen e Mesme dhe Ukrainë, te kryengritjet sociale të Gjeneratës Z, investimet kolosale në inteligjencën artificiale dhe fenomenet ekstreme të motit që thyen rekorde, dhjetë ngjarje shënuan vitin dhe formësuan skenën ndërkombëtare, duke nxjerrë në pah një epokë pasigurie të fortë dhe ndryshimesh të thella.
Një vit plot me trazira, konflikte dhe zhvillime me gjurmë globale pasqyrohet në raportin e Agjencisë Franceze (AFP) për vitin 2025. Nga kthimi i zhurmshëm i Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë dhe ekuilibrat e brishtë në Lindjen e Mesme dhe Ukrainë, te kryengritjet sociale të Gjeneratës Z, investimet kolosale në inteligjencën artificiale dhe fenomenet ekstreme të motit që thyen rekorde, dhjetë ngjarje shënuan vitin dhe formësuan skenën ndërkombëtare, duke nxjerrë në pah një epokë pasigurie të fortë dhe ndryshimesh të thella.
Donald Trump, kthimi i zhurmshëm
Sulme proteksioniste, deportime masive të emigrantëve të paligjshëm, çmontim i pjesëve të tëra të qeverisë federale... Pasi u kthye në Shtëpinë e Bardhë në janar për një mandat të dytë, republikani Donald Trump ka nisur një breshëri masash sipas doktrinës së tij " Amerika e Para ", duke përdorur gjerësisht urdhra ekzekutivë, megjithëse gjykatat kanë bllokuar disa nga vendimet e tij.
Me atë që kundërshtarët e tij e quajnë shpërfillje të të drejtave themelore dhe fuqive të tjera, ai ka synuar kundërshtarët, ka dërguar Gardën Kombëtare në qytete të mëdha të udhëhequra nga demokratët, është përpjekur të frikësojë median dhe ka luftuar programet e diversitetit dhe përfshirjes. Ai është angazhuar gjithashtu në një aktivitet të dendur diplomatik, me shkallë të ndryshme suksesi.
Por sondazhet tregojnë pakënaqësi në rritje midis amerikanëve me çështjet ekonomike, veçanërisht koston e jetesës. Humbjet e mëdha në zgjedhjet lokale e kanë vënë partinë e tij në një pozicion të cenueshëm përpara zgjedhjeve të mesit të mandatit në vjeshtën e vitit 2026.
Armëpushim i brishtë në Gaza
Presioni amerikan ka çuar në një armëpushim midis Izraelit dhe Hamasit , dy vjet pas fillimit të luftës shkatërruese në Rripin e Gazës, e cila shpërtheu pasi lëvizja islamiste palestineze Hamas nisi një sulm të paprecedentë në territorin izraelit më 7 tetor 2023.
Armëpushimi ka lejuar një tërheqje të pjesshme të trupave izraelite nga Rripi i Gazës, shkëmbimin e pengjeve të fundit të mbajtura gjallë në Gaza me palestinezët e burgosur në Izrael dhe rritjen e ndihmës humanitare për Gazën, megjithëse kjo ndihmë është ende shumë e pamjaftueshme për atë që nevojitet, sipas OKB-së dhe organizatave joqeveritare.
Izraeli po pret kthimin e trupit të një pengu të fundit përpara se të fillojë bisedimet për fazën e dytë të armëpushimit, një fazë që, sipas kushteve të planit amerikan të miratuar nga OKB-ja, duhet të çojë në demilitarizimin e Gazës. Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu ka thënë se shpreson që kjo fazë e dytë të fillojë "shumë shpejt", por dhuna vazhdon të trondisë territorin, me të dyja palët që akuzojnë njëra-tjetrën për shkelje të armëpushimit.
Tensionet rajonale vazhdojnë me sulme të vazhdueshme izraelite ndaj fortes së lëvizjes shiite Hezbollah në Liban. Irani u godit gjithashtu nga sulmet izraelite dhe amerikane ndaj objekteve të tij bërthamore gjatë një lufte 12-ditore me Izraelin në qershor, e cila u nxit nga një sulm izraelit. Në shtator, Izraeli shënjestroi zyrtarët e Hamasit në një sulm të paprecedentë në Katar.
Përpjekje të fuqishme për paqe në Ukrainë
Kthimi i Donald Trump në pushtet shënoi përpjekjet e para serioze për t'i dhënë fund pushtimit rus të Ukrainës, i cili filloi në shkurt të vitit 2022.
Lëvdatat dhe fajësimet e presidentit amerikan kanë luhatur midis Vladimir Putin dhe Volodymyr Zelensky. Në shkurt, Donald Trump sulmoi presidentin ukrainas para kamerave dhe në Zyrën Ovale, duke e akuzuar atë për mosmirënjohje ndaj Shteteve të Bashkuara.
Bisedimet e drejtpërdrejta midis rusëve dhe ukrainasve në Stamboll dhe një samit pasues midis Donald Trump dhe Vladimir Putin në Alaska nuk kanë rezultuar në ndonjë përparim konkret drejt paqes, dhe Uashingtoni njoftoi sanksione kundër sektorit rus të naftës në tetor.
Negociatat ndërkombëtare u zhvilluan në fund të nëntorit në bazë të një drafti amerikan , versioni fillestar i të cilit u konsiderua nga Kievi dhe aleatët e tij evropianë si shumë i favorshëm për Moskën. Pas një raundi të ri bisedimesh me të dërguarit e Trump në dhjetor, Ukraina deklaroi se ishte bërë "përparim", megjithëse çështja e territoreve ukrainase të kontrolluara nga Rusia mbetet në një bllokim.
Në vijën e frontit, ushtria ruse ka vazhduar përparimin e saj të ngadaltë në sektorin e saj lindor, pasi i shtyu plotësisht forcat ukrainase nga rajoni kufitar rus i Kurskut në mars. Moska ka shtuar sulmet ndaj infrastrukturës energjetike ukrainase dhe rrjetit hekurudhor ukrainas, ndërsa Kievi po synon objektet e naftës në Rusi.
Lufta globale tregtare
Duke përmendur praktikat tregtare që ishin të pafavorshme për vendin e tij, Donald Trump njoftoi një sërë tarifash shtesë për produktet e importuara në Shtetet e Bashkuara, të cilat ndryshonin sipas vendeve ose rajoneve të origjinës. Ai gjithashtu vendosi tarifa specifike për sektorët e konsideruar strategjikë (çeliku, alumini ose bakri).
Ndërsa vendet e synuara morën në konsideratë ose zbatuan hakmarrje tregtare, filluan negociata të ashpra, të cilat rezultuan në marrëveshje të shumta, të tilla si me Bashkimin Evropian ose, në fund të tetorit, me Kinën, duke shënuar fillimin e një armëpushimi në një konflikt që kishte tronditur ekonominë globale.
Megjithatë, negociatat dypalëshe u pezulluan me Kanadanë, pas një reklame anti-proteksioniste që presidenti i SHBA-së e gjeti ofenduese.
I presionuar për të ulur koston e jetesës për amerikanët, Donald Trump ra dakord në mesin e nëntorit të anulojë tarifat doganore për ushqime të caktuara, të tilla si kafeja e importuar dhe mishi i viçit i importuar.
Një papë i ri, Leo XIV
Robert Francis Prevost u bë Papa i parë amerikan më 8 maj, në moshën 69 vjeç, pas vdekjes së paraardhësit të tij, Francis, të cilit ai ishte këshilltar. Pëllumbi i bardhë që njoftonte zgjedhjen e kreut të 267-të të Kishës Katolike u ngrit mbi Kapelën Sistine pas një konklavi të shkurtër kardinalësh që zgjati më pak se 24 orë.
I buzëqeshur dhe diskret, Prevost, i lindur në Çikago dhe një nga kardinalët e moderuar, mori emrin Leo XIV. Papa i ri, i cili kaloi pothuajse 20 vjet si misionar në Peru, shtetësinë e së cilës e ka fituar, vazhdon punën e paraardhësit të tij me veprime shoqërore në favor të të varfërve, emigrantëve dhe ekologjisë.
Në të njëjtën kohë, ai i qetësoi qarqet konservatore duke lejuar përsëri një shërbim tradicional në Vatikan pas tre vitesh kufizimesh. Ai përjashtoi në afat të shkurtër shugurimin e grave si dhjake ose njohjen e martesës së të njëjtit seks.
Rebelimet e Gjeneratës Z
Në Azi, Afrikë dhe Amerikën Latine, të rinjtë e Gjeneratës Z (nën 30 vjeç) i kanë shumëfishuar mobilizimet e tyre për të përmirësuar kushtet e jetesës dhe kundër bllokimit të mediave sociale ose korrupsionit të elitave.
Ata marshuan në Peru kundër pasigurisë në rritje dhe rendit të politikanëve ose në Marok, ku autoritetet nisën përpjekje në sektorët socialë, si dhe ndoqën penalisht më shumë se 2,000 persona.
Në vende të tjera, demonstratat, të cilat u shtypën me dhunë, u zhvilluan në një sfidë më të gjerë ndaj pushtetit: pas trazirave në Nepal, kryeministri maoist K. P. Sharma Oli nuk kishte zgjidhje tjetër veçse të jepte dorëheqjen. Në Madagaskar, mobilizimi çoi në përmbysjen nga ushtria të Presidentit Andry Rajoelina, i cili iku jashtë vendit.
Në Tanzani, të rinjtë morën pjesë masivisht në protestat paszgjedhore që u mbytën në gjak. Flamuri pirat nga manga One Piece (një kafkë me kocka të kryqëzuara dhe një kapelë kashte), që shpesh e mbanin protestuesit, u bë një simbol ndërkombëtar i luftës kundër shtypjes në mediat sociale.
Investime kolosale në inteligjencën artificiale
Gjigantët e teknologjisë dhe startup-et e specializuara po shpenzojnë shuma gjithnjë e më kolosale për të financuar zhvillimin frenetik të inteligjencës artificiale. Sipas firmës amerikane të kërkimit dhe konsulencës Gartner, shpenzimet globale për inteligjencën artificiale pritet të arrijnë rreth 1.5 trilion dollarë deri në vitin 2025 (+50% në një vit) dhe të kalojnë 2 trilion dollarë vitin e ardhshëm.
Vlerësimet astronomike të sektorit në tregun e aksioneve - ato të kompanisë gjigante amerikane të mikroprocesorëve Nvidia dikur tejkaluan nivelin e paparë prej 5 trilion dollarësh - megjithatë, po shkaktojnë frikë në tregje për një flluskë të mundshme spekulative.
Shqetësimet e shkaktuara nga inteligjenca artificiale janë nxitur gjithashtu nga shembuj të shumtë të dezinformimit, akuza për shkelje të të drejtave të autorit ose shkurtime masive të vendeve të punës, veçanërisht në Amazon.
Prindërit e një adoleshenti nga Kalifornia që kreu vetëvrasje madje akuzuan asistentin e inteligjencës artificiale ChatGPT të OpenAI se e inkurajonte fëmijën e tyre të kryente vetëvrasje me këshilla specifike. Startup-i që atëherë ka forcuar kontrollet prindërore, ndërsa Kalifornia ka miratuar legjislacionin që rregullon të ashtuquajturit "chatbot".
Vjedhje spektakolare në Luvër
Më 19 tetor, hajdutë me xhaketa punëtorësh hynë në muzeun e famshëm të Luvrit në Paris në mes të ditës, duke përdorur një ashensor që përdoret normalisht për lëvizje, pasi thyen një xham. Më pas ata hynë me forcë në vitrina dhe vodhën xhevahire të kurorës, me vlerë rreth 88 milionë euro, të gjitha brenda tetë minutave. Ndërsa iknin me një skuter, ata humbën kurorën e Perandoreshës Eugenie (gruaja e Napoleonit III), e cila u gjet e dëmtuar.
Kjo vjedhje spektakolare në Luvër u komentua në të gjithë botën dhe nxori në dritë mangësitë e sigurisë së muzeut më të famshëm në botë. U ngritën akuza kundër katër burrave të dyshuar si pjesë e ekipit të vjedhjeve, por plaçka nuk është gjetur ende.
Sulmet amerikane në Karaibe dhe Paqësor
Uashingtoni ka vendosur një forcë të konsiderueshme ushtarake pranë brigjeve të Venezuelës që nga gushti , me sa duket për të luftuar trafikun e drogës me destinacion Shtetet e Bashkuara. Një seri sulmesh në javët e fundit në Karaibe dhe Paqësor kundër anijeve të dyshuara për trafik droge kanë vrarë gati 100 persona në operacione, ligjshmëria e të cilave vihet në dyshim nga ekspertët.
Karakasi e sheh këtë si një pretekst për të rrëzuar Presidentin Nicolas Maduro dhe për të sekuestruar rezervat e naftës së vendit. Pas sekuestrimit të një cisterne nafte që transportonte naftë bruto venezueliane më 10 dhjetor, Uashingtoni njoftoi një "bllokim të plotë" të "cisternave të sanksionuara të naftës" që hyjnë ose dalin nga Venezuela.
Uashingtoni akuzon Nicolas Maduron se është kreu i një karteli dhe po ofron një shpërblim prej 50 milionë dollarësh për kapjen e tij.
Ngjarjet ekstreme të motit
Përmbytje vdekjeprurëse, stuhi të dhunshme... Ngjarjet ekstreme të motit kanë ndjekur njëra-tjetrën, me frekuencën dhe intensitetin e tyre në rritje për shkak të çrregullimit të klimës të shkaktuar nga aktiviteti njerëzor, sipas shkencëtarëve. Cikloni Melissa, një nga më të fuqishmit që ka përfshirë ndonjëherë Karaibet, shkatërroi rajone të tëra të Xhamajkës dhe përmbyti Haitin dhe Kubën.
Në Azinë Juglindore, Filipinet u goditën në më pak se dy muaj nga tajfunët Ragasa, Kalmagi dhe Phung-wong. Vietnami pësoi shkatërrime nga stuhitë, përmbytjet dhe rrëshqitjet e tokës, ndërsa dy stuhi tropikale vranë qindra njerëz në fund të vitit në Sri Lanka dhe Indonezi.
Ndërsa temperaturat rriten, zjarret në pyje janë intensifikuar në Evropë dhe sipërfaqe rekord prej hektarësh pyjesh janë djegur gjatë verës.
Në SHBA, zjarret e shkaktuara nga rrufetë shkaktuan mbylljen e pjesës veriore të Kanionit të Madh të famshëm në Arizona për pjesën tjetër të sezonit turistik në mesin e korrikut.
Papa Leo XIV ITALI- Për herë të parë që nga zgjedhja e tij, Papa Leo XIV kremtoi Meshën e Natës së Krishtlindjes mb...
Banesa e përfshirë nga flakët KURBIN- Një banesë dykatëshe në fshatin Sanxhak të Kurbinit është përf...
Clara Vitória BRAZIL- Një vajzë e vogël 2-vjeçare në Brazil ka humbur jetën në një ngjarje...
Foto ilustruese TURQI- Hetimet për shkaqet e tragjedisë ajrore në Turqi me rrëzimin e Falcon, i cili transportonte, nd&e...
Pamjet e kamerave të sigurisë KAZAKISTAN- Një shofer në qytetin Saryagash të Kazakistanit me sa duket gaboi që zgjodhi&n...
Foto ilustruese RUSI- Njësitë ruse të mbrojtjes ajrore rrëzuan të mërkurën një total prej 25 mjetesh...
Foto nga përmbytjet SHBA- Një stuhi e fuqishme goditi Kaliforninë të mërkurën, duke shkaktuar përmbytje, ...
Foto ilustruese AZIA- Rebelët Huthi dhe qeveria e njohur ndërkombëtarisht e Jemenit njoftuan të mërkurën ...
Foto nga protesta BOLIVI- Qindra punëtorë minierash në Bolivi protestuan të mërkurën kundër vendimit...
Foto ilustruese SIRI- Televizioni shtetëror sirian raportoi të mërkurën se forcat jordaneze kishin kryer sulme ajrore kund&eu...
