LIVE UPDATES
Art&Argëtim

Studim i BBC: 2000 vite pasi vdiq në shpërthimin vullkanik të Vezuvit, zbulohet truri i viktimës pasi u kthye në xham

Copat e qelqit të zi në madhësi sa bizele u gjetën brenda kafkës së viktimës, rreth 20 vjeç, i cili vdiq kur vullkani shpërtheu në vitin 79 pas Krishtit pranë Napolit të ditëve të sotme. Shkencëtarët tani besojnë se një re hiri aq e nxehtë sa 510 gradë mbështillte trurin dhe më pas u ftoh shumë shpejt, duke e shndërruar organin në xhami. Është i vetmi rast i njohur kur indi njerëzor kthehet në xhami në mënyrë natyrale.

1 Mars 2025, 16:01 Nga M.L
Studim i BBC: 2000 vite pasi vdiq në shpërthimin vullkanik të
Foto ilustruese

ITALI- Gati 2000 vjet pasi një i ri vdiq në shpërthimin vullkanik të Vezuvit, shkencëtarët kanë zbuluar se truri i tij u ruajt kur u kthye në xham në një re jashtëzakonisht të nxehtë hiri. Studiuesit e gjetën xhamin në vitin 2020 dhe spekuluan se ishte një tru i fosilizuar, por nuk e dinin se si ishte formuar.

Copat e qelqit të zi në madhësi sa bizele u gjetën brenda kafkës së viktimës, rreth 20 vjeç, i cili vdiq kur vullkani shpërtheu në vitin 79 pas Krishtit pranë Napolit të ditëve të sotme. Shkencëtarët tani besojnë se një re hiri aq e nxehtë sa 510 gradë mbështillte trurin dhe më pas u ftoh shumë shpejt, duke e shndërruar organin në xhami. Është i vetmi rast i njohur kur indi njerëzor kthehet në xhami në mënyrë natyrale.

Studim i BBC: 2000 vite pasi vdiq në shpërthimin vullkanik të

"Ne besojmë se kushtet shumë specifike që kemi rindërtuar për vitrifikimin të trurit e bëjnë shumë të vështirë që të ketë mbetje të tjera të ngjashme, megjithëse nuk është e pamundur," i tha BBC News Prof Guido Giordano nga Università Roma Tre.

"Ky është një zbulim unik," tha ai.

Truri i përkiste një burri të vrarë në shtratin e tij brenda një ndërtese të quajtur Kolegjiumi në rrugën kryesore të qytetit romak Herculaneum. Fragmentet e qelqit të gjetura nga shkencëtarët variojnë nga 1-2 cm deri në vetëm disa milimetra në madhësi. Shpërthimi masiv i Vezuvit përfshiu Herkulaneumin dhe Pompein aty pranë ku jetonin deri në 20,000 njerëz. Janë gjetur eshtrat e rreth 1500 njerëzve.

Shkencëtarët tani mendojnë se reja e nxehtë e hirit zbriti së pari nga Vezuvi, ndoshta duke shkaktuar shumicën e vdekjeve. Një rrymë e shpejtë e gazit të nxehtë dhe lëndës vullkanike, e quajtur gjithashtu një rrjedhë piroklastike, pasoi, duke varrosur zonën. Ekspertët besojnë se reja e hirit e ktheu trurin e njeriut në xhami, sepse rrjedha piroklastike nuk do të kishte arritur temperatura mjaft të larta ose nuk do të ishte ftohur mjaftueshëm shpejt.

Studim i BBC: 2000 vite pasi vdiq në shpërthimin vullkanik të

Procesi i formimit të qelqit kërkon kushte shumë specifike të temperaturës dhe rrallë ndodh natyrshëm. Që një substancë të kthehet në xhami, duhet të ketë një ndryshim të madh të temperaturës midis substancës dhe rrethinës së saj. Forma e saj e lëngshme duhet të ftohet aq shpejt sa të mos kristalizohet kur bëhet e ngurtë dhe duhet të jetë në një temperaturë shumë më të lartë se mjedisi përreth.

Studim i BBC: 2000 vite pasi vdiq në shpërthimin vullkanik të

Ekipi përdori imazhe me rreze x dhe mikroskop elektronik për të arritur në përfundimin se truri duhet të ishte ngrohur në të paktën 510 gradë përpara se të ftohej me shpejtësi. Asnjë pjesë tjetër e trupit të burrit nuk besohet të jetë kthyer në xhami. Vetëm materiali që përmban disa lëngje mund të kthehet në qelq, që do të thotë se kockat nuk mund të ishin vitrifikuar. Inde të tjera të buta, si organet, ka të ngjarë të jenë shkatërruar nga nxehtësia para se të ftohen aq sa të kthehen në xhami. Shkencëtarët besojnë se kafka i dha njëfarë mbrojtje trurit.

itali zbulim

Galeria fotografike (
)

Sondazh

Poll
MË SHUMË

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet

Shiko video te tjera