LIVE UPDATES
Art&Argëtim

Studim i BBC: 2000 vite pasi vdiq në shpërthimin vullkanik të Vezuvit, zbulohet truri i viktimës pasi u kthye në xham

Copat e qelqit të zi në madhësi sa bizele u gjetën brenda kafkës së viktimës, rreth 20 vjeç, i cili vdiq kur vullkani shpërtheu në vitin 79 pas Krishtit pranë Napolit të ditëve të sotme. Shkencëtarët tani besojnë se një re hiri aq e nxehtë sa 510 gradë mbështillte trurin dhe më pas u ftoh shumë shpejt, duke e shndërruar organin në xhami. Është i vetmi rast i njohur kur indi njerëzor kthehet në xhami në mënyrë natyrale.

1 Mars 2025, 16:01 Nga M.L
Studim i BBC: 2000 vite pasi vdiq në shpërthimin vullkanik të
Foto ilustruese

ITALI- Gati 2000 vjet pasi një i ri vdiq në shpërthimin vullkanik të Vezuvit, shkencëtarët kanë zbuluar se truri i tij u ruajt kur u kthye në xham në një re jashtëzakonisht të nxehtë hiri. Studiuesit e gjetën xhamin në vitin 2020 dhe spekuluan se ishte një tru i fosilizuar, por nuk e dinin se si ishte formuar.

Copat e qelqit të zi në madhësi sa bizele u gjetën brenda kafkës së viktimës, rreth 20 vjeç, i cili vdiq kur vullkani shpërtheu në vitin 79 pas Krishtit pranë Napolit të ditëve të sotme. Shkencëtarët tani besojnë se një re hiri aq e nxehtë sa 510 gradë mbështillte trurin dhe më pas u ftoh shumë shpejt, duke e shndërruar organin në xhami. Është i vetmi rast i njohur kur indi njerëzor kthehet në xhami në mënyrë natyrale.

Studim i BBC: 2000 vite pasi vdiq në shpërthimin vullkanik të

"Ne besojmë se kushtet shumë specifike që kemi rindërtuar për vitrifikimin të trurit e bëjnë shumë të vështirë që të ketë mbetje të tjera të ngjashme, megjithëse nuk është e pamundur," i tha BBC News Prof Guido Giordano nga Università Roma Tre.

"Ky është një zbulim unik," tha ai.

Truri i përkiste një burri të vrarë në shtratin e tij brenda një ndërtese të quajtur Kolegjiumi në rrugën kryesore të qytetit romak Herculaneum. Fragmentet e qelqit të gjetura nga shkencëtarët variojnë nga 1-2 cm deri në vetëm disa milimetra në madhësi. Shpërthimi masiv i Vezuvit përfshiu Herkulaneumin dhe Pompein aty pranë ku jetonin deri në 20,000 njerëz. Janë gjetur eshtrat e rreth 1500 njerëzve.

Shkencëtarët tani mendojnë se reja e nxehtë e hirit zbriti së pari nga Vezuvi, ndoshta duke shkaktuar shumicën e vdekjeve. Një rrymë e shpejtë e gazit të nxehtë dhe lëndës vullkanike, e quajtur gjithashtu një rrjedhë piroklastike, pasoi, duke varrosur zonën. Ekspertët besojnë se reja e hirit e ktheu trurin e njeriut në xhami, sepse rrjedha piroklastike nuk do të kishte arritur temperatura mjaft të larta ose nuk do të ishte ftohur mjaftueshëm shpejt.

Studim i BBC: 2000 vite pasi vdiq në shpërthimin vullkanik të

Procesi i formimit të qelqit kërkon kushte shumë specifike të temperaturës dhe rrallë ndodh natyrshëm. Që një substancë të kthehet në xhami, duhet të ketë një ndryshim të madh të temperaturës midis substancës dhe rrethinës së saj. Forma e saj e lëngshme duhet të ftohet aq shpejt sa të mos kristalizohet kur bëhet e ngurtë dhe duhet të jetë në një temperaturë shumë më të lartë se mjedisi përreth.

Studim i BBC: 2000 vite pasi vdiq në shpërthimin vullkanik të

Ekipi përdori imazhe me rreze x dhe mikroskop elektronik për të arritur në përfundimin se truri duhet të ishte ngrohur në të paktën 510 gradë përpara se të ftohej me shpejtësi. Asnjë pjesë tjetër e trupit të burrit nuk besohet të jetë kthyer në xhami. Vetëm materiali që përmban disa lëngje mund të kthehet në qelq, që do të thotë se kockat nuk mund të ishin vitrifikuar. Inde të tjera të buta, si organet, ka të ngjarë të jenë shkatërruar nga nxehtësia para se të ftohen aq sa të kthehen në xhami. Shkencëtarët besojnë se kafka i dha njëfarë mbrojtje trurit.

itali zbulim


Sondazh

Poll

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë