Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Jep dorëhqjen, nuk ka dialog!
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Shetet e Gjirit Persik dënojnë sulmet iraniane ndaj infrastrukturës civile: Janë krime lufte 18 Korrik, 17:37 ...
Abuizimi me fondet në Durrës, zbardhen dëshmitë/ Elisabeta Mataj: Jam qytetare e lirë, kush ma ndalon kazinonë...
Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës 18 K...
Ne nuk duhet të harrojmë se biodiversiteti është thelbësor për shumë nga kulturat e botës, burimi i legjendës dhe miti, frymëzimi për artin dhe muzikën.
Nga Enkeleda Memisha.
Në një manual të nxjerrë nga UNESCO (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization, - Organizata për Edukim, Shkencë dhe Kulturë e Kombeve të Bashkuara), e cila është një agjenci e specializuar e themeluar më 16 nëntor 1945. Përvec misioneve të tjera, ajo do të merrej edhe me mbrojtjen dhe promovimin e siteve të Trashëgimisë Natyrore dhe Kulturore të të gjitha shteteve në Botë).
Aty përcaktohet se: Trashëgimia Kulturore përfshin tre kategori kryesore: kulturën e prekshme, si monumente, ndërtesa, vende arkeologjike, libra, vepra arti dhe arte; kulturën e paprekshme, siç janë traditat gojore, zakonet, folkloret, artet e interpretimit, gjuha, mënyra e jetesës dhe vlerat; dhe trashëgiminë natyrore-kulturore, siç janë vendet natyrore me aspekte kulturore si p.sh. peisazhet kulturore dhe formacionet fizike, biologjike ose gjeologjike
Sic e përshkruan edhe autori Thymio Papayanni, në librin e tij “Kultura në Ligatinat Mesdhetare”. në të kaluarën, ligatinat shpesh janë parë si djerrina.
Në këtë artikull do të trajtoj vetëm disa çështje që prekin ligatinat në Shqipëri pa u zgjeruar në një rajon të madh si Mesdheu.
Në gjuhën Farsi në Iran, gjeneratat e mëparshme përdorën fjalën Mourdab për ligatinat, që do të thotë fjalë për fjalë “tokë”. Në ditët e sotme fjala Talaab është përdorur, duke treguar “ujë”. Ky është një aludim i fuqishëm për mënyra se si njerëzit dhe pikëpamjet e tyre për botën, të formuara përmes kulturës dhe gjuhës, mund të ndikojnë, si dhe të ndikohen nga mjedisi natyror. Ne, sigurisht, duhet të kuptojmë gjithashtu mjedisin për të kuptuar se si, nga ana tjetër, ajo riformon atë kulturë përmes proceseve të feedback-ut. Prandaj, theks të barabartë duhet t'u jepet aspekteve kulturore të ekosistemeve në menaxhimin e tyre - një koncept për të cilin njihet me emërtimin “peisazhe biokulturore”.
Autori thekson dhe analizon ndikimin e madh që ka pasur përmes shekujve natyra ne procesin e formimit njerezor dhe,anasjelltas, ndikimi i kulturës në ligatinat, i cili ka qenë veçanërisht i rëndësishëm në vendet e pellgut të Mesdheut, për shkak të klimës së saj të thatë dy-sezonale. Rajoni Mesdhe, duke përqafuar dy kontinente të mëdha, është një nga më të rëndësishmit në botë për demonstrimin e ndikimit të vlerave kulturore në ligatinat.
Trashëgimia Historike dhe Arkeologjike e ndërtesave
Trashëgimia ndërtimore arkeologjike dhe historike mund të kontribuojë ndjeshëm në tërheqjen e vizitorëve dhe të të ardhurave shtesë për komunitetet lokale. Përveç perfitimeve te medha ekonomike që rrjedhin, vizitorët në ligatinat - nëse menaxhohen si duhet brenda kapacitetit mbajtës të secilit sit - mund të inkurajojë krenarinë qytetare dhe indirekt ndikojnë në forcimin e ruajtjes së ligatinave.
1 Aspektet arkeologjike
Trashëgimia arkeologjike në ligatinat mesdhetare është përfaqësuese e shumicës së periudhave të historisë njerëzore dhe parahistorisë.
Rajoni që rrethon ligatinën dëshmon për praninë e njeriut që nga kohët e lashta.
Përmes via Egnatia, të gjitha vendet ishin drejtpërdrejt të lidhura me jetën dhe aktivitetet e rajonit dhe vazhdojnë të luajnë një rol të rëndësishëm
Kjo zonë ka qenë e banuar që nga epoka e bronzit të vonë, ku vecohet qyteti i Butrintit i cili përmban një trashëgimi të madhe arkeologjike.
Zona përreth Lagunës Kune-Vain në Shqipëri është e pasur me histori.
Në vitin 1940 ka qënë pikërisht Laguna e Kune -Vain e para që është përfshirë në konceptin e “Zonave të Mbrojtura”, nga qeveria italiane që ishte vendosur në vendin tonë me pushtimin e tij. Deri më tani, restaurimi i arkitekturës tradicionale nuk është konsideruar si përparësi as në nivelin lokal dhe as në atë rajonal. Në fshatrat përreth, restaurimi i ndërtesave është ndërmarrë nga pronarë privatë me rezultate të përziera.
Në masterplanin e Gjirit të Drinit, në afërsi të Kune-Vain, dy zona janë përcaktuar për ndërtimin e banesave dykatëshe objektet turistike, në përputhje me traditën lokale arkitektonike, por pa sukses. Lozha e Gjuetisë, e ndërtuar nga Count Ciano dhe e ruajtur si objekt deri më sot, përfshin disa elemente te tradites arkitektonike lokale.
Sot, Kune-Vain tërheq një numër të konsiderueshëm vizitorësh fokusi i të cilëve ka qenë gjuetia, peshkimi ose rekreacion. Por, ky orientim tipik lë jashtë një grup tjetër të konsiderueshëm vizitorësh potencialë të cilët do të preferonin të kishin një pamje më të gjerë të zonës, përfshirë trashëgiminë e saj kulturore.
Ndërtesat historike përbëjnë një element tërheqës për vizitorët, së bashku me peisazhin e mrekullueshem natyrore që ofron Laguna.
Aspektet kulturore dhe shpirtërore
Shumë nga vlerat kulturore të ligatinave nuk janë materiale në thelb.
Përkundrazi, ato lidhen me traditat dhe besimet, me pasoja shpirtërore ose laike, me njohuritë dhe arsimimin, me argëtimet personale ose shoqërore dhe kënaqësi.
Një numër ngjarjesh madhore që lidhen me ligatinat luajnë një rol kryesor në forcimin e marrëdhënies midis banorëve lokalë dhe njerëzve të tjerë të interesuar me trashëgiminë e tyre të ligatinave. Ngjarje të tilla mund të kenë një karakter fetar,
ose një karakter më të gjerë shpirtëror ose janë pjesë e folklorit dhe traditave shoqërore të zonave specifike. Disa datojnë nga shekujt e kaluar dhe janë ende gjallë edhe sot. Të tjerët janë më të fundit, por kanë kapur imagjinatat e njerëzve dhe janë bërë pjesë të përhershme në zonat e tyre specifike, duke ndihmuar në rilidhjen e njerëzve me ligatinat dhe natyrën dhe kështu forcimin e përpjekjeve lokale të ruajtjes.
Që nga antikiteti, uji ka luajtur një rol të rëndësishëm shpirtëror për shumicën e njerëzve në Mesdhe, dhe shumë vende që lidhen me ujin (të tilla pasi burimet, lumenjtë, liqenet dhe ligatinat e tjera) konsideroheshin të shenjta.
Kështu pagëzimi dhe bekimi i ujërave është një ceremoni fetare që ekziston akoma në shumë pjesë të Pellgut, raste të tilla mund të permendim shumë në zona të caktuara në Shqipëri.
Qëllimi i të gjitha këtyre aktiviteteve ishte të rritnin vlerësimin e vlerave historike dhe kulturore të zonës dhe gjithashtu të inkurajonin ruajtjen dhe mbrojtjen e mëtejshme të këtyre vlerave, si një mbështetje për zhvillimin e burimeve turistike
Objektivat për një të ardhme të tillë janë të qarta: nga njëra anë, për të ruajtur këtë situatë unike të harmonisë midis qenieve njerëzore dhe natyrës, duke integruar lidhjen e ngushtë mes trashëgimisë natyrore dhe asaj kulturore
Konkluzione të përgjithshme
Analiza e kujdesshme e informacionit dhe sugjerimeve të marra në disa zona të rajonit të Mesdheut përfshi këtu vendin tonë, ka nxjerrë disa mesime të dobishme për të gjithë rajonin e Mesdheut.
Nga vendet e ligatinave të shqyrtuara, bëhet e qartë se të gjitha ato mbajnë vlera të konsiderueshme kulturore, që rrjedhin nga trashëgimia lokale (si antike dhe më e re) dhe nga praktikat aktuale. Këto vlera duket se po zhvendoset nga metodat tradicionale të përdorimit të burimeve, të cilat po braktisen me shpejtësi, në një interes në rritje në aspektet shpirtërore dhe shoqërore; një fenomen që ka nevojë për studim dhe vlerësim të kujdesshëm.
Ruajtja e njohurive
Të shkosh kundër trendeve globale ose rajonale nuk është e lehtë dhe efektiviteti i përpjekjeve të tilla është i dyshimtë. Ajo që duket urgjente, aktualisht është të ruhen njohuritë në çështjet e Trashëgimisë Kulturore dhe vlerat që ekzistojnë.
Përvoja nga e gjithë Mesdheu tregon se peisazhet kulturore po ndryshojnë me ritme dramatike. Arsyet kryesore janë braktisja e aktiviteteve tradicionale që i kanë formuar ato me kalimin e epokave, përhapja e urbanizimit - posaçërisht në zonat bregdetare - dhe ndërtimi i infrastrukturës në shkallë të gjerë (të tilla si aeroportet, portet dhe autostradat).
Pak vende në pellgun e Mesdhe, përfshirë këtu edhe Shqiperinë, kanë politika dhe strategji në lidhje me peizazhet. Ekziston edhe argumenti teorik në favor të ndryshimit, duke thënë se peizazhe të reja kulturore po formohen nga shoqëritë bashkëkohore. Në përgjithësi, ekzistojnë prova të forta se peizazhet në lidhje ndaj ujit dhe ligatinave kanë nevojë për një qasje shumë më precize, në mënyrë që të mund të sigurohen udhëzime për ata që janë përgjegjës për menaxhimin dhe konservimin e tyre.
Një analizë sistematike e ndryshimeve të peizazhi ndikimet dhe arsyet e tyre në një numër vendesh pilot mund të ofrojë informacion shumë të dobishëm dhe do të ishte një hap i parë vendimtar në atë drejtim.
Për të njëjtat arsye, nocioni i 'menaxhimit' duhet të trajtohet me kujdes. Menaxhimi mund të përkufizohet si një program i masave aktive dhe pasive, brenda një kornize gjithëpërfshirëse, të zbatuar për të arritur objektivat e rëna dakord. Zakonisht kjo planifikohet dhe kryhet nga organet publike, të autorizuara në përputhje me sistemin ligjor të secilit vend, por ndonjëherë përmes praktikave tradicionale të qeverisjes.
Në rastin e Trashëgimisë Kulturore, shumë vende kanë shërbime të specializuara, në nivelin qendror ose rajonal, rrallë me një prani lokale.
Kompetenca e tyre zakonisht është e kufizuar në antikitete me ‘vlerë’ të pranuar gjerësisht, shpesh me njohje ndërkombëtare, pasi fondet janë gjithmonë të pamjaftueshme.
Kjo punë e cila ka nevojë për investime të mëdha dhe ndërgjegjësim të lartë të vendasve, do të kërkonte bashkëpunim të gjerë me partnerë nga sektorë të tjerë dhe veçanërisht nga shkencat njerëzore, të cilat duhet të identifikohen dhe inkurajohen për të marrë pjesë në iniciativa të përbashkëta me kolegët e përfshirë në menaxhimin dhe politikat e ligatinave. Sidomos kjo, kur në loje hyn Turizmi dhe të ardhurat e tij jashtëzakonisht të nevojshme për buxhetin e shtetit.
Foto ilustruese TIRANË- Policia e Tiranës ka një thirrje për të gjithë qytetarët shqiptarë, që të mos bi...
Foto ilustruese ELBASAN- Policia bën me dije se dy persona janë shpallur në kërkim në Elbasan pasi janë përfshirë n...
Foto ilustruese PEQIN- Një 40-vjeçar nga Peqini është arrestuar pasi ka ushtruar dhunë mdaj bashkëshortes së tij dhe n...
foto ilustruese PUKË- Një 49-vjeçar i cili ishte shpallur në kërkim, pasi ishte dënuar me 5 vjet burgim, për kultivim ...
Foto ilustruese DIBËR- Policia e Dibrës ka shoqëruar në komisariat drejtuesin e “benzit” me inicialet E.T., i cili qarkullo...
foto nga thethi SHKODËR- Autoriteti Rrugor Shqiptar ka dhënë një përditësim të situatës nga moti i keq në vend...
pamje nga protesta TIRANË- Banorët e Thumanës kanë protestuar ditën e sotme kundër projektit të rrugës Thumanë...
Foto ilustruese POGRADEC- Moti i keq që ka përfshirë vendin ka shkaktuar mjaft probleme në disa qarqe të vendit. Vështirë...
Foto ilustruese GREQIA- Policia greke ka arrestuar 56-vjeçarin shqiptar Kozma Dhimitër Papa nga fshati Dhrovjan i Sarandës pasi akuzohet p...
foto ilustruese BURREL- Janë zbardhur detaje të reja nga vrasja e ndodhur ditën e sotme në Burrel. Ngjarja ndodhi në fshatin Vig t...
