LIVE UPDATES
Bota

Raporti: Liria globale e shtypit pëson rënien më të ndjeshme në 50 vjet

Sipas Institutit Ndërkombëtar për Demokraci dhe Ndihmë Zgjedhore (IDEA) me seli në Stokholm, demokracia ka rënë në 94 vende gjatë pesë viteve të fundit dhe vetëm një e treta ka bërë përparim.

12 Shtator 2025, 18:07 Nga E. D
Raporti: Liria globale e shtypit pëson rënien më të ndjeshme
foto ilustruese

BOTË- Liria e shtypit në të gjithë botën ka pësuar rënien më të ndjeshme në 50 vjet, ndërsa demokracia globale po dobësohet në mënyrë dramatike, sipas një raporti historik. Sipas Institutit Ndërkombëtar për Demokraci dhe Ndihmë Zgjedhore (IDEA) me seli në Stokholm, demokracia ka rënë në 94 vende gjatë pesë viteve të fundit dhe vetëm një e treta ka bërë përparim.

“Demokracia përballet me një stuhi të përsosur ringjalljeje autokratike dhe pasigurie akute, për shkak të ndryshimeve masive sociale dhe ekonomike. Për t’u kundërpërgjigjur, demokracitë duhet të mbrojnë elementët kryesorë të demokracisë, si zgjedhjet dhe sundimi i ligjit, por edhe të reformojnë thellësisht qeverinë në mënyrë që ajo të ofrojë drejtësi, përfshirje dhe prosperitet të përbashkët," tha Kevin Casas-Zamora, sekretari i përgjithshëm i organizatës thinktank.

Sondazhi i IDEA-s Ndërkombëtare – Raporti Global i Gjendjes së Demokracisë 2025, publikohet çdo vit dhe konsiderohet më gjithëpërmbajtësi, duke mbuluar 174 vende dhe duke matur performancën demokratike që nga viti 1975. Sondazhi zbuloi se liria e shtypit ishte përkeqësuar në një të katërtën e vendeve, duke shënuar përkeqësimin më të gjerë që nga fillimi i të dhënave.

Tre rëniet më të mëdha u panë në Afganistan, Burkina Faso dhe Mianmar, të cilat vuajnë nga nivele historikisht të larta të konfliktit civil, varfërisë dhe paqëndrueshmërisë politike. E katërta më e madhe ndodhi në Korenë e Jugut, ku ish-presidenti, Yoon Suk Yeol, shënjestroi vazhdimisht mediat kritike dhe qeveria e tij përdori padi për shpifje për të heshtur gazetarët përpara se të rrëzohej nga pushteti në fillim të këtij viti.

Raporti përshkroi kontekste shumë të ndryshme për problemet me të cilat përballet media. Në Zelandën e Re, tha ai, një krizë është shënuar nga tkurrja e peizazhit mediatik, duke lënë katër nga pesë gazetarë të punojnë për një nga vetëm pesë punëdhënësit. Në Palestinë, tha ai, gati 200 gazetarë janë vrarë që nga tetori i vitit 2023, dhe Izraeli ka vendosur një bllokadë ndaj shtypit ndërkombëtar që hyn në Rripin e Gazës në mënyrë të pavarur.

“Midis viteve 2024 dhe 2025, Al Jazeera u vu në shënjestër si nga Izraeli ashtu edhe nga Autoriteti Palestinez, të cilët kanë pezulluar operacionet e medias për shkak të shqetësimeve të dyshuara për sigurinë kombëtare dhe tensioneve mbi mbulimin e ngjarjeve të caktuara”, theksohet në raport.

Kili regjistroi përmirësimin më të madh në lirinë e shprehjes që nga raporti i fundit i IDEA-s Ndërkombëtare në vitin 2021, pjesërisht për shkak të projektligjit historik që synonte rritjen e sigurisë së gazetarëve, si dhe të familjeve të tyre. Raporti theksoi disa zhvillime pozitive: Afrika regjistroi një pjesë të madhe të përparimeve globale në demokraci, duke përbërë 24% të vendeve që po bëjnë përparim kryesisht Botsvana dhe Afrika e Jugut.

Zgjedhjet parlamentare në Jordani në vitin 2024 u vlerësuan për rritjen e drejtësisë dhe Polonia pa gjithashtu përmirësime. Por SHBA-të, megjithëse një vend i konsideruar prej kohësh si një avokat kryesor i demokracisë në mbarë botën, kanë ulur ndjeshëm si angazhimin e tyre diplomatik ashtu edhe mbështetjen financiare për ndihmën ndërkombëtare për demokracinë këtë vit, shkruan autorët e raportit.

“Këto zhvillime kanë kontribuar në një dobësim të përpjekjeve ndërkombëtare për demokratizim. Në më pak se gjashtë muaj, institucionet politike të brendshme të SHBA-së kanë humbur gjithashtu shumë nga shkëlqimi i tyre simbolik, duke shërbyer gjithnjë e më shumë si një pikë referimi për tejkalimin e ndikimit ekzekutiv dhe duke ofruar më shumë inkurajim për udhëheqësit populistë sesa për shpresat pro-demokracisë”, thanë ata.

Në vitin 2021, International IDEA shtoi SHBA- në në listën e saj të demokracive në rënie prapa për herë të parë, duke treguar një përkeqësim të dukshëm që tha se filloi në vitin 2019. Një masë që mund të inkurajojë dhe përforcojë demokracinë do të ishte ofrimi më i gjerë i votave për njerëzit që jetojnë jashtë vendit, argumenton grupi i ekspertëve.

“Përmirësimi i të drejtave të votuesve që jetojnë jashtë vendit mund të sjellë gjithashtu dividentë demokratikë si në vendet e origjinës ashtu edhe në ato pritëse”, tha Casas-Zamora./The Guardian

raporti historik

Sondazh

Poll

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë