LIVE UPDATES
Bota

Raporti: Liria globale e shtypit pëson rënien më të ndjeshme në 50 vjet

Sipas Institutit Ndërkombëtar për Demokraci dhe Ndihmë Zgjedhore (IDEA) me seli në Stokholm, demokracia ka rënë në 94 vende gjatë pesë viteve të fundit dhe vetëm një e treta ka bërë përparim.

12 Shtator 2025, 18:07 Nga E. D
Raporti: Liria globale e shtypit pëson rënien më të ndjeshme
foto ilustruese

BOTË- Liria e shtypit në të gjithë botën ka pësuar rënien më të ndjeshme në 50 vjet, ndërsa demokracia globale po dobësohet në mënyrë dramatike, sipas një raporti historik. Sipas Institutit Ndërkombëtar për Demokraci dhe Ndihmë Zgjedhore (IDEA) me seli në Stokholm, demokracia ka rënë në 94 vende gjatë pesë viteve të fundit dhe vetëm një e treta ka bërë përparim.

“Demokracia përballet me një stuhi të përsosur ringjalljeje autokratike dhe pasigurie akute, për shkak të ndryshimeve masive sociale dhe ekonomike. Për t’u kundërpërgjigjur, demokracitë duhet të mbrojnë elementët kryesorë të demokracisë, si zgjedhjet dhe sundimi i ligjit, por edhe të reformojnë thellësisht qeverinë në mënyrë që ajo të ofrojë drejtësi, përfshirje dhe prosperitet të përbashkët," tha Kevin Casas-Zamora, sekretari i përgjithshëm i organizatës thinktank.

Sondazhi i IDEA-s Ndërkombëtare – Raporti Global i Gjendjes së Demokracisë 2025, publikohet çdo vit dhe konsiderohet më gjithëpërmbajtësi, duke mbuluar 174 vende dhe duke matur performancën demokratike që nga viti 1975. Sondazhi zbuloi se liria e shtypit ishte përkeqësuar në një të katërtën e vendeve, duke shënuar përkeqësimin më të gjerë që nga fillimi i të dhënave.

Tre rëniet më të mëdha u panë në Afganistan, Burkina Faso dhe Mianmar, të cilat vuajnë nga nivele historikisht të larta të konfliktit civil, varfërisë dhe paqëndrueshmërisë politike. E katërta më e madhe ndodhi në Korenë e Jugut, ku ish-presidenti, Yoon Suk Yeol, shënjestroi vazhdimisht mediat kritike dhe qeveria e tij përdori padi për shpifje për të heshtur gazetarët përpara se të rrëzohej nga pushteti në fillim të këtij viti.

Raporti përshkroi kontekste shumë të ndryshme për problemet me të cilat përballet media. Në Zelandën e Re, tha ai, një krizë është shënuar nga tkurrja e peizazhit mediatik, duke lënë katër nga pesë gazetarë të punojnë për një nga vetëm pesë punëdhënësit. Në Palestinë, tha ai, gati 200 gazetarë janë vrarë që nga tetori i vitit 2023, dhe Izraeli ka vendosur një bllokadë ndaj shtypit ndërkombëtar që hyn në Rripin e Gazës në mënyrë të pavarur.

“Midis viteve 2024 dhe 2025, Al Jazeera u vu në shënjestër si nga Izraeli ashtu edhe nga Autoriteti Palestinez, të cilët kanë pezulluar operacionet e medias për shkak të shqetësimeve të dyshuara për sigurinë kombëtare dhe tensioneve mbi mbulimin e ngjarjeve të caktuara”, theksohet në raport.

Kili regjistroi përmirësimin më të madh në lirinë e shprehjes që nga raporti i fundit i IDEA-s Ndërkombëtare në vitin 2021, pjesërisht për shkak të projektligjit historik që synonte rritjen e sigurisë së gazetarëve, si dhe të familjeve të tyre. Raporti theksoi disa zhvillime pozitive: Afrika regjistroi një pjesë të madhe të përparimeve globale në demokraci, duke përbërë 24% të vendeve që po bëjnë përparim kryesisht Botsvana dhe Afrika e Jugut.

Zgjedhjet parlamentare në Jordani në vitin 2024 u vlerësuan për rritjen e drejtësisë dhe Polonia pa gjithashtu përmirësime. Por SHBA-të, megjithëse një vend i konsideruar prej kohësh si një avokat kryesor i demokracisë në mbarë botën, kanë ulur ndjeshëm si angazhimin e tyre diplomatik ashtu edhe mbështetjen financiare për ndihmën ndërkombëtare për demokracinë këtë vit, shkruan autorët e raportit.

“Këto zhvillime kanë kontribuar në një dobësim të përpjekjeve ndërkombëtare për demokratizim. Në më pak se gjashtë muaj, institucionet politike të brendshme të SHBA-së kanë humbur gjithashtu shumë nga shkëlqimi i tyre simbolik, duke shërbyer gjithnjë e më shumë si një pikë referimi për tejkalimin e ndikimit ekzekutiv dhe duke ofruar më shumë inkurajim për udhëheqësit populistë sesa për shpresat pro-demokracisë”, thanë ata.

Në vitin 2021, International IDEA shtoi SHBA- në në listën e saj të demokracive në rënie prapa për herë të parë, duke treguar një përkeqësim të dukshëm që tha se filloi në vitin 2019. Një masë që mund të inkurajojë dhe përforcojë demokracinë do të ishte ofrimi më i gjerë i votave për njerëzit që jetojnë jashtë vendit, argumenton grupi i ekspertëve.

“Përmirësimi i të drejtave të votuesve që jetojnë jashtë vendit mund të sjellë gjithashtu dividentë demokratikë si në vendet e origjinës ashtu edhe në ato pritëse”, tha Casas-Zamora./The Guardian

raporti historik

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet