LIVE UPDATES
Aktualitet

"Lufta" e dy grave / Shqiptarja dhe turkja që s'marrin dot nënshtetësinë greke edhe pse me ligjin nuk kanë probleme

Prindërit e saj, edhe pse mendjehapur, ishin të shqetësuar.

27 Mars 2023, 15:57 Nga k.m.
"Lufta" e dy grave / Shqiptarja dhe turkja që s'marrin dot
Lale Alatli dhe Dora Hisko

GREQI- Lale Alatli ra në dashuri me Greqinë përmes muzikës. Ajo e dëgjoi me kolegët e saj grekë ndërsa studionin në Itali. Ajo kopjoi CD dhe kaseta dhe duke studiuar tekstet filloi të mësonte greqisht. Por në Turqi, prej nga vjen ajo nuk mund të gjente asgjë greke në atë kohë.

“Ishte sikur të kishte një mur të padukshëm mes dy vendeve,”-kujton ajo. Në vitin 1999, ajo u kthye në Stamboll me dy libra të vetë-mësuar (nga italishtja në greqisht) të cilët i lexonte çdo ditë me orë të tëra.

Prindërit e saj, edhe pse mendjehapur, ishin të shqetësuar. 

"Çfarë do të bësh me grekun, moj vajzë?,"- e pyesnin. Por ajo kishte vizituar Selanikun, në Greqinë veriore, për pushime dhe tashmë kishte një njohje të fortë me vendin.

“Në fillim më tërhoqi gjuha, muzikaliteti i saj. Por më pëlqeu edhe natyra, deti – nuk ka vend si Halkidiki – dhe kryesisht njerëzit. Kishin elementet e mira të turqve, ngrohtësinë, por ishin më të qytetëruar. Këtu jam ndjerë më shumë si vetvetja”, thotë ajo për Kathimerini.

Në vitin 2010 ajo u transferua në Selanik. Ajo vazhdoi të bënte përkthime që i dërgoheshin nga Turqia, por me druajtje kishte filluar të ofronte mësime private për studentët. Fillimisht ajo kishte vetëm dy nxënës, një në qytetin e Kozanit dhe një në Ptolemaida. Gazi i kushtoi më shumë se sa ajo fitonte, por ajo duhej të fillonte diku. Kur nisën të transmetoheshin dramat televizive turke në Greqi, ajo u bë befas shumë e kërkuar. Sot ajo kryesisht bën përkthime (nga greqishtja dhe turqishtja) dhe shkruan poezi (edhe në të dyja gjuhët).

Nga ana tjetër, Dora Hisko mësoi ta donte Greqinë me kalimin e kohës. Ajo erdhi nga Shqipëria në vitin 2001, në moshën 18-vjeçare, për të kaluar një verë me vëllain e saj që jetonte këtu, ndërsa prindërit e tyre vizituan motrën e saj në Gjermani. Ndryshe nga vëllezërit e saj, ajo nuk i kishte kaluar vitet e vështira pas vdekjes së liderit autoritar shqiptar Enver Hoxha. Ajo synonte të kthehej në Tiranë për të studiuar. Por ajo ra në dashuri me bashkëshortin e saj – po ashtu nga Shqipëria – dhe vendosën të jetonin në Athinë. Ashtu si Lale, ajo filloi të mësonte greqisht nga këngët, "sidomos ato të trishtuara të [këngëtarit të njohur laiko Yannis] Ploutarchos" dhe nga televizioni. Ajo i shënonte fjalët dhe i kërkonte në një fjalor. Kur vendosën të krijonin familje, ajo filloi mësimet intensive të greqishtes. Ajo donte të ishte në gjendje t'i ndihmonte fëmijët e saj kur të shkonin në shkollë. Në të njëjtën kohë, ajo punoi shumë, fillimisht si shitëse në furrë buke, pastaj si kamariere. Vitet e fundit ajo ka zgjedhur të punojë më pak orë në mënyrë që të jetë më shumë në shtëpi, pranë vajzës së saj.

“Teresa sot është 14 vjeç, një studente e shkëlqyer. Ajo ka qenë tre herë flamurtare në paradë,”- thotë ajo me krenari për “Kathimerinin”, duke iu referuar traditës së përzgjedhjes së nxënësit më të mirë në çdo klasë për të mbajtur flamurin grek në paradat e zhvilluara në dy festat kombëtare të vendit.

Ato dy gra, Lale nga Turqia dhe Dora nga Shqipëria, njëra me banim në Selanik dhe tjetra në Athinë, me gjasë nuk do të kishin kryqëzuar kurrë rrugët. Megjithatë muajt e fundit ata kanë qenë në komunikim të vazhdueshëm. Ajo që i ka bashkuar është dëshira e tyre për t'u bërë shtetas grekë dhe në veçanti pengesat që u ka vendosur shteti grek.

Të dy dorëzuan dokumentet për nënshtetësinë në vitin 2017. Arsyeja kryesore ishte se ata mendonin se tani kjo është shtëpia e tyre, vendi i tyre. 

“Ndihem sikur i përkas këtu. Sidomos duke qenë se vij nga një vend që mund të më anulojë pasaportën në çdo moment, nuk dua të jetoj me ankthin se çfarë mund të ndodhë nëse diçka nuk shkon mirë mes Greqisë dhe Turqisë,”- shpjegon Lale. Dora donte nënshtetësinë greke sepse shumë herë ndjente se e trajtonin ndryshe kur tregonte pasaportën shqiptare. E njëjta gjë po ndodh edhe me vajzën e saj, e cila ka lindur në Greqi.

Të dyja gratë kishin siguruar të gjitha dokumentet e nevojshme mbështetëse. I plotësonin të gjitha kushtet. Ata e dinin, sigurisht, se procesi do të zgjaste disa vite. Kur Lale pyeti autoritetet se kur mund të priste një përgjigje, asaj iu tha se kishte një komitet vullnetar që mblidhej dy herë në vit dhe se në atë kohë (në 2017) ata ende po shikonin aplikimet nga viti 2010. Gjatë rrugës, sistemi ndryshoi dhe kërkoi që kandidatët të kalonin edhe provimet. Lale, e cila ndërkohë kishte marrë një diplomë nga një universitet grek, mundi të tërhiqej.

Dora, e cila duhej të jepte provimin, kthehej nga puna dhe, pasi kujdesej për vajzën dhe shtëpinë, ulej e lexonte. Provimin e ka kaluar me 98%. Por në fund edhe kjo nuk mjaftoi. Në mars 2022, ata të dy mësuan se ishin refuzuar. Kur Dora e mori vesh, ajo u trondit. Ajo ka marrë të gjithë dokumentacionin mbështetës dhe ka shkuar vetë në ministri duke kërkuar shpjegime. Ajo nuk kishte punësuar një avokat sepse mendonte se kishte gjithçka që i duhej dhe tashmë kostoja e tarifave për aplikimin (750 euro) e kishte sforcuar financiarisht. Pyetjeve të saj të vazhdueshme, përgjigja e një punonjësi e la pa fjalë: Dhe pse je kaq i vendosur të bëhesh greke?

Lale, pasi kishte punuar si përkthyese për Lidhjen Helenike për të Drejtat e Njeriut, kishte akses tek avokatët e OJQ-së, të cilët i shpjeguan asaj se çfarë kishte ndodhur. Në vitin 2020, udhëheqja e Ministrisë së Brendshme u përpoq të fuste kriteret e “përfshirjes ekonomike” në ligjin e shtetësisë. Dispozitat specifike u hodhën poshtë në Parlament, u tërhoqën, por u rifutën një vit më vonë si vendim ministror.

Qarkorja e re u kërkon kandidatëve të vërtetojnë se për pesë vjet para paraqitjes së aplikimit, ata kishin të ardhura vjetore prej 6500 euro ose më shumë. Në teori, Lale nuk do të kishte problem me këtë kufizim. Ajo kishte shitur apartamentin e saj në Turqi dhe kishte transferuar 300 mijë euro në një llogari bankare greke. Me këto para ajo bënte një jetë komode, madje kishte nisur të ndërtonte shtëpinë e saj në lagjen Epanomi. Qarkorja, megjithatë, vendosi edhe një kufizim tjetër: të ardhurat duhet të vinin ekskluzivisht nga aktiviteti i biznesit dhe ekskluzivisht në Greqi.

Kur Lale erdhi për herë të parë në Greqi, ajo drejtonte një kompani turke. Në vitin 2016 e mbylli dhe hapi një kompani greke, ndaj nuk mundi të tregonte të ardhurat e kërkuara për të pesë vitet. 

“Ndjeva një zhgënjim të madh. Dukej sikur dikush po përpiqej që në fillim të më vinte pengesa në grekërimin tim dhe më në fund ia kishte dalë. Ndihesha si i huaj. Mendova të largohesha, por ku mund të shkoja? Kjo është shtëpia ime,”- thotë ajo. Ajo e apeloi vendimin, por ankesa e saj u refuzua brenda gjashtë ditëve. Sa më shumë avokatë e studionin çështjen e saj, aq më shumë këmbëngulnin që ajo të merrte masa ligjore. Ata i shpjeguan asaj se është e paligjshme dhe antikushtetuese që kjo qarkore të zbatohet në mënyrë retroaktive. Ajo filloi të mendonte për opsionet e saj, por nuk e dinte nëse mund ta përballonte procedurën psikologjikisht – derisa një ditë takoi Dorën në Facebook.

Dy gratë ndanë historitë e tyre, fillimisht përmes mesazheve dhe më pas përmes telefonit. Ata të dy ishin refuzuar për të njëjtën arsye, por Dora nuk po diskutonte për marrjen e masave ligjore. Edhe kur avokatët e Lales i ofruan ta merrnin çështjen e saj pro bono. 

“Unë bëj 450 [euro] në muaj. Nuk kam mundësi të lë mënjanë 50 euro në muaj për një vit për të mbuluar kostot e një gjyqi,” i shpjegoi ajo Lales.

Në fillim të marsit, Lale doli përpara Gjykatës Administrative të Apelit të Selanikut për të paraqitur çështjen e saj kundër refuzimit të kërkesës së saj. Ishin dhjetëra organizata në të cilat ajo ishte anëtare ose kishte mbështetur prej vitesh, të cilat shprehën mbështetjen e tyre: nga organizatat bamirëse të kafshëve, spitalet dhe jetimoret që ajo vizitoi me qenin e saj, te grupet mjedisore me të cilat ajo pastronte qytetin dhe plazhet.

 “Thonë se zakonisht dëgjon gjëra të mira për dikë pasi ai vdes. Unë pata fatin t'i dëgjoja sa isha ende gjallë”, thotë ajo duke qeshur.

“Edhe unë pata fatin të jem komod financiarisht dhe të mund të bëja të gjitha këto aktivitete që tregonin përfshirjen time në vend. Nëse do të jetoja nga pagesa në rrogë, nuk mund të përballoja të bëja asnjë nga këto, sigurisht jo koston e një prove. Kështu që ndihem sikur po e luftoj këtë luftë për të gjithë ata që u refuzuan padrejtësisht. Siç më tha Dora, nëse fitoj, do të jetë sikur të fitojmë të gjithë.”

Vendimi i gjykatës do të dalë pas disa muajsh. Lale vazhdon jetën e saj në Greqi dhe së fundmi është vendosur në shtëpinë e re që ka ndërtuar dhe po përpiqet të kuptojë se çfarë është Greqia për të. 

“Dua të harroj refuzimin dhe ndjenjën që më shkaktoi dhe të fokusohem në mbështetjen që kisha”, përfundon ajo.

lale alatli dora hisko


Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet