LIVE UPDATES
Aktualitet

Arsimi, çelësi i punësimit, rritjes ekonomike dhe të nxënit gjatë gjithë jetës

Një arsim cilësor i pajis nxënësit me aftësi bazë të domosdoshme—shkrim-lexim, matematikë dhe kompetenca socio-emocionale—të cilat janë thelbësore si për punën, ashtu edhe për jetën.

9 Shtator 2025, 08:27 Nga I.A
Arsimi, çelësi i punësimit, rritjes ekonomike dhe të
Foto Ilustruese

Arsimi është një themel për vende të mira pune dhe rruga më e sigurt për t’u çliruar nga varfëria. Një arsim cilësor i pajis nxënësit me aftësi bazë të domosdoshme—shkrim-lexim, matematikë dhe kompetenca socio-emocionale—të cilat janë thelbësore si për punën, ashtu edhe për jetën. Këto aftësi ndihmojnë fëmijët e sotëm të bëhen punëtorët produktivë të së nesërmes dhe u japin mundësi punonjësve që, më vonë gjatë jetës, të rikualifikohen ose të përmirësojnë aftësitë e tyre.

Investimi në arsim është gjithashtu një domosdoshmëri ekonomike, si për mirëqenien individuale, ashtu edhe për rritjen ekonomike në tërësi. Faktet tregojnë se më shumë arsim sjell punësim më të mirë, të ardhura më të larta dhe rritje ekonomike më të shpejtë. Individët me arsim pas-sekondar sigurojnë vazhdimisht punë më të mira. Çdo vit shtesë arsimimi rrit të ardhurat e ardhshme të një personi me rreth 10%. Dhe kapitali njerëzor, duke përfshirë arsimin dhe shëndetin, përbën gjysmën e diferencës së të ardhurave për frymë mes vendeve.

Megjithatë, premtimi i një arsimi të mirë mbetet i paarritshëm për shumëkënd.

Një krizë e rritjes së aftësive

Sot, bota po përballet me një krizë gjithnjë e më të thellë të aftësive. Pothuajse 40% e fëmijëve të moshës 3 deri në 6 vjeç nuk kanë akses në kopsht—vite kritike për zhvillimin e aftësive njohëse dhe emocionale që mbështesin të mësuarit gjatë gjithë jetës. Për ata që arrijnë të hyjnë në shkollë, rezultatet e të nxënit mbeten tronditëse: 70% e fëmijëve në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme nuk janë në gjendje të lexojnë dhe të kuptojnë një paragraf deri në moshën 10 vjeç.

Pasojat shtrihen përtej klasës. Fuqia punëtore globale është në prag të një përmbysjeje të madhe. Përparimet e shpejta në teknologji po ndryshojnë natyrën e punës, duke kërkuar aftësi të reja dixhitale dhe njohëse. Deri në vitin 2030, vlerësohet se 60% e punëtorëve do të kenë nevojë për rikualifikim për t’iu përshtatur kërkesave të tregut të punës në ndryshim.

Kjo po ndodh paralelisht me ndryshime të mëdha demografike dhe teknologjike. Popullsia e të rinjve në Afrikë parashikohet të rritet me 40% deri në vitin 2050, duke e bërë investimin e mençur në arsim një prioritet kryesor.

Për t’iu përgjigjur këtyre sfidave, Grupi i Bankës Botërore ka hartuar një plan ambicioz për të transformuar sistemet arsimore dhe për t’i pajisur njerëzit me aftësitë që u nevojiten—jo vetëm për të mbijetuar, por për të lulëzuar.

Plani përfshin katër fusha strategjike për të përshpejtuar veprimet dhe për të forcuar arsimin e hershëm dhe aftësitë e lidhura me tregun e punës:

Së pari, të forcohet arsimi i hershëm për të ndërtuar një bazë të fortë.

Më pas, të sigurohet që fëmijët të qëndrojnë në shkollë dhe të mësojnë, duke përdorur mjete si mbështetje më të mirë për mësuesit, teknologji të të nxënit adaptiv dhe stimuj për nxënësit.

Pastaj, ndërsa studentët ngjiten në shkallët e arsimit, të zhvillohen aftësi të lidhura me tregun e punës, veçanërisht përmes partneriteteve me industrinë që ofrojnë trajnim praktik dhe kurrikula të përshtatura me nevojat e tregut të punës.

Së fundi, aftësitë të shfrytëzohen në praktikë duke përmirësuar aksesin në shërbimet e ndërmjetësimit për punë, duke nxitur sipërmarrjen dhe duke ofruar programe rikualifikimi për të rriturit.

Në thelb, synimi është të përgatiten të rinjtë që të hyjnë në tregun e punës me njohuritë dhe aftësitë e duhura për të pasur sukses. Vizioni i Bankës Botërore është të sigurojë që çdo individ të ketë arsimin, aftësitë dhe mundësitë e nevojshme për të pasur punësim domethënës dhe për të realizuar potencialin e tij të plotë.

Por askush nuk mund ta bëjë këtë i vetëm.

Partneriteti me sektorin privat

Sektori privat ka një rol vendimtar në përgatitjen e të rinjve për vendet e punës së sotme dhe të së nesërmes. Banka, përmes krahut të saj për sektorin privat—Korporatës Ndërkombëtare Financiare (IFC)—do të maksimizojë ndikimin duke financuar qasje inovative për të forcuar arsimin e lartë dhe për të krijuar mundësi të reja trajnimi dhe të mësuarit gjatë gjithë jetës për të rinjtë dhe të rriturit.

Kjo përfshin investime në zgjidhje edtech që zgjerojnë aksesin dhe përmirësojnë rezultatet e të nxënit, si dhe bashkëpunim me institucionet e arsimit të lartë për të rritur punësueshmërinë. Po ashtu nënkupton partneritet me industrinë për të zhvilluar programe dinamike trajnimi që ofrojnë aftësitë e duhura në kohën e duhur, përfshirë përvojën praktike në punë, planet e avancuara të certifikimit për të garantuar njohjen dhe transferueshmërinë e aftësive, si dhe lehtësimin e lëvizjes në shkallët e karrierës.

Shtrirja e modeleve që funksionojnë

Për t’iu përgjigjur këtyre sfidave, Grupi i Bankës Botërore do të duhet gjithashtu të identifikojë, zgjerojë dhe replikojë programet dhe ndërhyrjet e suksesshme.

Për shembull, në Bangladesh, një projekt ka ofruar trajnim dhe këshillim karriere për punësim me pagë për 280 mijë të rinj.

Në Afrikë, Programi i Qendrave të Ekselencës në Arsimin e Lartë (ACE), i krijuar për të adresuar boshllëqet kritike të aftësive në STEM, bujqësi, shëndetësi, mjedis dhe arsim, ka ngritur 81 qendra ekselence në 50 universitete në 20 vende, duke zgjeruar ndjeshëm kapacitetin e Afrikës për arsim pasuniversitar dhe kërkim të aplikuar, si dhe duke përmirësuar cilësinë dhe përkatësinë e programeve arsimore dhe të trajnimit. Ky program i suksesshëm sapo shënoi 10-vjetorin e tij.

Në Kili, IFC bashkëpunoi me “Santo Tomás”, një nga institucionet private kryesore të arsimit në vend, për të zhvilluar një kuadër të personalizuar për ofrimin e shërbimeve të karrierës për studentët e saj në universitet, segmente teknike dhe profesionale, ndër të tjera. Këto përpjekje kanë kontribuar në rritjen e aksesit në arsimin e lartë në Kili, në përmirësimin e shkallës së diplomimit dhe punësueshmërisë, si dhe në zgjerimin e mundësive për gratë, njerëzit nga shtresat me të ardhura të ulëta dhe prindërit që punojnë.

Monitorimi i rezultateve dhe financimi bazuar në to do të ndihmojë gjithashtu në zhvendosjen e fokusit nga inputet drejt rezultateve. Për ta bërë këtë, investimi në mbledhjen e të dhënave do të jetë vendimtar. Një mundësi e rëndësishme qëndron edhe te shfrytëzimi i teknologjisë dixhitale dhe i inteligjencës artificiale, të cilat ofrojnë mjete me potencial për të zgjeruar aksesin në arsim, për të përmirësuar mësimdhënien dhe të nxënit, si dhe për të monitoruar e vlerësuar performancën. Po aq thelbësore do të jetë mbështetja për përpjekjet e gjera në zhvillimin e aftësive dixhitale, përfshirë edukimin mediatik.

Plani fokusohet te ndërhyrjet e shpejta që kanë treguar sukses, te të menduarit krijues për të përballuar sfida të reja dhe te mbajtja gjithmonë e vëmendjes tek njerëzit dhe potenciali i tyre.

Grupi i Bankës Botërore do të punojë në shkallë të gjerë si një institucion i vetëm i integruar—duke shfrytëzuar ekspertizën shumësektoriale, financimin inovativ dhe zgjidhjet e bazuara në prova. Kjo përfshin mbështetjen për reformat në qeverisje, investimet afatgjata dhe instrumente të reja si “swaps” borxhi-për-zhvillim për të mobilizuar burime, siç ishte rasti i fundit në Bregun e Fildishtë, ku një marrëveshje e tillë ka liruar fonde për të përmirësuar arsimin në të gjithë vendin. /Monitor.al

arsimi

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet