LIVE UPDATES
Aktualitet

Analiza: Evropa po shikon se si një krizë po nis ngadalë në Ballkan

Por është historia moderne ajo që është kaq e prekshme - plagët e lëna pas nga tre vjet e gjysmë luftë brutale në vitet 1990 që shkaktuan 100,000 vdekje në një vend me vetëm katër milionë banorë. Disa nga këto plagë janë befasuese të dukshme.

7 Gusht 2022, 15:01 Nga k.m.
Analiza: Evropa po shikon se si një krizë po nis ngadalë në
Foto ilustruese

BALLKAN- Në Ballkan, Evropa po shikon se si një krizë po zhvillohet ngadalë. Një problem i njohur, në një vend të njohur, por tani me perspektivën e shtuar të ndërhyrjes ruse. 30  vjet pas luftës së saj të tmerrshme, Bosnja është kapur në një mosmarrëveshje komplekse, të paqëndrueshme që përfshin ndarjet etnike, rivalitetin fetar, mohimin e gjenocidit, kujtimet e tmerrshme dhe dyshimin bezdisës se Moska po i nxit trazirat.

Por është historia moderne ajo që është kaq e prekshme - plagët e lëna pas nga tre vjet e gjysmë luftë brutale në vitet 1990 që shkaktuan 100,000 vdekje në një vend me vetëm katër milionë banorë. Disa nga këto plagë janë befasuese të dukshme. Ndalojmë në një bllok banesash në Sarajevë, i ndërtuar fillimisht për Lojërat Olimpike Dimërore të 1984-ës dhe shikojmë murin e gjatë anësor - të mbushur me qindra vrima. Ato variojnë nga vrimat e vogla të plumbave deri te zbrazëtirat e lëna pas nga raketat dhe predha.

Por këto mund të riparohen. Problemet më të mëdha të Bosnjës janë trauma që vazhdon, tensionet e rrezikshme që ende e ndajnë këtë vend dhe ndjenja se mund të kthehet në rrugën e luftës katastrofike. Se asgjë, në të vërtetë, nuk ka ndryshuar.

Për të kuptuar se sa të brendshme janë ato ndarje, ne largohemi nga Sarajeva dhe vozisim për disa orë. Pak para se të arrini në kufirin me Serbinë, gjeni qytetin e Srebrenicës. Pikërisht këtu u vranë më shumë se 8,000 burra dhe djem myslimanë, nga serbët e Bosnjës, në korrik 1995. Një akt i pashpirtësisë pothuajse të papërshkrueshme, i udhëhequr nga Ratko Mlladiç.

Ai i siguroi vendasit se do të ishin të sigurt dhe më pas urdhëroi një valë tronditëse dhune, e cila filloi, në mënyrë skandaloze, nën sytë e trupave të Kombeve të Bashkuara. Tani ka një varrezë të madhe këtu. Një pikë qendrore për kujtim. Ajo që ju godet është numri i madh i varreve këtu - dhe gjithashtu grupet e anëtarëve të familjes të varrosur së bashku - baballarët dhe djemtë, të gjithë të vrarë në të njëjtën kohë.

Sehida Abdurahmanoviç e di dhimbjen. Bashkëshorti i saj Jakube u vra në ditët e para të luftës. Vëllai i saj, Meho, u vra gjatë masakrës dhe eshtrat e tij nuk u gjetën kurrë. Djali i saj 16-vjeçar mbijetoi duke u arratisur në pyll.

“Nuk e kuptoja se çfarë do të ndodhte”, më thotë ajo.

“Nuk e imagjinoja që do të ndodhte gjenocidi, që do të kishte një krim të përmasave të tilla. Po ta dija do të kisha ikur dhe do të kisha shpëtuar fëmijët e mi nga gjithçka që pasoi. Besoja në qytetërim. Kam bërë një gabim të madh. Mendoja për djalin tim, ai tha se nuk pushoi së menduari për ne. Ne ishim me fat. Ai tha se do të vriste veten nëse do të kishim vdekur. Vëllai im nuk u gjet kurrë dhe unë kurrë nuk i kam gjetur eshtrat e tij. Shpresoj që të gjej një kockë për ta varrosur - kjo do të më sjellë ngushëllim. Kështu që unë mund të lutem."

Faji i mbijetesës rëndon shumë mbi shumë njerëz. Djali i Sehidës, si shumë të rinj, u largua nga vendi dhe filloi një jetë të re jashtë vendit - nga klasa e tij prej 44 nxënësish, vetëm katër mbijetuan. Ratko Mlladiç është tani në burg, i dënuar për gjenocid. Ju mund të mendoni se emri i tij do të ishte një njollë për këtë vend; se do të shahej nga të gjithë. Dhe do të gaboni.

Në qytetin e afërt të Bratunacit, ne jemi futur në një dhomë të madhe, më tepër si një kishëz. Rreth mureve janë qindra fotografi të serbëve të Bosnjës që u vranë në luftë.

"Ky është kushëriri im Augustus këtu," thotë politikani Vojin Pavlovic, ndërsa ne ecim së bashku.

"Koka e tij ishte prerë dhe shkelmuar si një top. Ishte e tmerrshme."

Pavlovic beson se vdekja e mijëra muslimanëve në Srebrenicë - masakra më e keqe në Evropë që nga Holokausti - nuk ishte edhe aq e keqe. Një krim, po, por asgjë më shumë. Se njeriu që e porositi është thjesht i keqkuptuar.

"Unë besoj se Ratko Mlladiç është një hero dhe se ai nuk është fajtor për atë që u akuzua dhe u dënua. Nuk ka pasur gjenocid në Srebrenicë,"- më thotë Pavloviç.

Për shumë njerëz, kjo tingëllon shumë si lloji i retorikës që çoi në luftë 30 vjet më parë, por Pavlovic është i qartë në mendimet e tij. 

Frika e shumë njerëzve në Evropën Perëndimore është se Rusia po kërkon vende të reja për të nxitur trazira - për të shkëputur vëmendjen nga ajo që po ndodh në Ukrainë dhe për të shtrirë unitetin evropian - dhe se Bosnja, me ndarjet dhe paqëndrueshmërinë e saj, mund të duket kandidati i përsosur. Përgjatë historisë, Ballkani ka qenë shpesh vendndodhja e dhunës. Pakkush dyshon se, nëse shkëndija ndizet, mund të ndodhë përsëri./ news.sky.com

evropa ballkani ne lufte

Sondazh

Poll

Privatizimi i ish-klubit ‘Partizani’, dëshmon Qirjazi: MM më kërkoi firmën, bëra ç’ishte e ligjshme

Privatizimi i ish-klubit ‘Partizani’, dëshmon Qirjazi: MM më kërkoi firmën, bëra ç’ishte e ligjshme

Tiranë, bënin kontrabandë me veshje, pije, cigare dhe rroba, 3 të arrestuar në 2 operacione

Me 14 emigrantë në Morinë, arrestohet 19-vjeçari, shpallet në kërkim bashkëpunëtori i tij

Rrumbullaku ngre strukturë për emërimet në polici: Riformatim ekipeve që hetojnë krimin

Me dy kallashnikovë në shtëpi e municion luftarak, arrestohet 31-vjeçari në Dibër

"Porsche", "Maseratti" e 'Mercedes Benz", arrestohet 52-vjeçari që shiste mjetet e vjedhura në BE

Pellusha, rripa e çanta markash kontrabandë, arrestohet pronari i 5 dyqaneve në Tiranë e Durrës

Mandati i Xhaçkës, Bushka: Duam kohë për raportin. Alibeaj: Mos nxirrni sebepe

Dashnor Sula shpërndan "paund" në Kuvend, i lë ca para edhe Ramës tek vendi

Autor i 4 vjedhjeve në banesa dhe biznese, vihet në pranga 35-vjeçari në Tiranë

Aksident me vdekje në Korçë, zetori përplas motorin, dy persona të vdekur

PD kërkon përballje me Nanon:Trego ç’bisedove me Lamin për Martinajn. Naço:S’e lejon sekreti hetimor

“Ekstradoni kriminelët nga Dubai”, Noka shtron kërkesën. Naço: Na jep informacione nëse ke

Noka kërkon llogari për Martinajn, Kuko: Jam këtu për tjetër gjë, Deputeti:Po thërrasim Kulturën pra

Salianji: Ekstradoni kriminelët nga Dubai, këtu kërcet pushka, atje hapet shmapanja. Kuko:I takon MD

Salianji: Në Shqipëri kërcet pushka, në Dubai hapet shampanjë! Krerët e grupeve kriminale të lirë

Ka shkuar mirë? Rama del i qeshur nga "Vila 30", i hedh dorën në qafë Kurtit

E PAPRITUR! Rama zhvillon takim 'kokë më kokë' me Kurtin në Tiranë

'RING'/ Kontrabandë nga Libia në Durrës, sekuestrohen 2275 ton naftë, arrestohen 4 persona

Marrëveshja Shqipëri-Emirate të Bashkuara, Alibeaj: Kush kryen krime është në Dubai

Shqiptarët me gomone drejt Anglisë, Ministria e Brendshme: Nuk është fenomen i panjohur

Noka kërkon 'llogari' për zhdukjen e Martinajn: A ka informacion Qeveria? Thonë e gjeti hasmi

Bushka- Alibeajt: Ti je anatemuar në publik. Deputeti: Po e di, merr masë nëse shkela etikën

Çantën e mbushur me detonatorë e C4, arrestohet sa zbret nga urbani 44-vjeçari në Shijak

'Po u thonë diçka politikës shqiptare'/ Alibeaj: Çunat e Londrës vijnë në Bllok me makina angleze

Shqiptarët drejt Britanisë, Alibeaj: Largohen për të qëndruar në shtëpi bari, sa të rinj janë atje?

'Ligjet'/ Memorandumi Shqipëri-Britani e Madhe për emigracionin, Sula: Pse u miratua me urgjencë?

'Territorialja'/ PS kundërshton propozimin e PD, Balla: I qëndrojmë ndarjes aktuale me 61 Bashki

Balla: Bashkëpuntorët e sigurimit të shtetit sillen sikur nuk u ka hyrë asgjë në këmbë

'Të hetohet Berisha', Balla: Dua përgjigje nga SPAK, PS qëndron ndarjes aktuale të Bashkive

Xhixho përplaset me kryebashkiakun Suli për shkollën "Ibrahim Basha": Pse s'është ndërtuar?

Transportonte 17 emigrantë të paligjshëm, arrestohet 35-vjeçari në Qafë-Botë

Hajdari: Të dalim në protesta, një grup njerëzish me në krye Ramën po uzurpojnë pushtetet

Përkujtimohet Azem Hajdari,djemtë i shkojnë me nuset për dore,Rudina merr të bijën, s'mungon Berisha

Veliaj s'përmbahet përballë gjimnazistëve/ Tregon idenë e tij për një shkollë të mirë: Si hotel

24 vite nga vrasja e Hajdarit/ Berisha: Hyri në histori, për 3 ditë rrëzoi regjimin

Shqiptarët dynden drejt Britanisë, ambasadori: Pasurimi i shpejtë ju çon drejt drogës

Deputetja i kthehet keq ish-zv.kryeministrit: Ahmetaj po deshe ta liroj vendin ta drejtosh

Sulmi ndaj sistemeve/ Salianji dhe Noka kërkesë AKSHI-t: Pse nuk u garantua siguria?

Arsimimi në Shqipëri, Yuri Kim: Faktor kyç, ndikon në përparimin tuaj

'Fëmijët kanë mundësi të punësohen'/ Rama: 11-vjeçarja në Shenavlash mbante shtëpinë me para

Abetarja e unifikuar/ Rama: Maqedonia parimisht dakord, diskutuam me Malin e Zi dhe Serbinë

Dëgjohet muzikë në Kongres, Rama: Jetojnë me ‘radio’ në xhep, njëri më tha është zilja e gruas

Kongresi, Rama: Kërcënimi ndaj gjuhës është i madh, do diskutojmë futjen e saj në çdo nivel arsimi

Rama mbledh Kongresin e Arsimit, Yuri Kim ende përgjumshëm

Dita e parë e shkollës, Rama këshillon të vegjëlit: Bëni qef dhe punë

Shtëpinë e kishte kthyer në “dyqan”, arrestohet i riu në Fier, e spiunuan për "Zastava"

Hakerat e Iranit futen në sistemin e kamerave të kufijve shqiptarë! Publikojnë videon

Sulmi kibernetik, radhë të gjata në doganën e Bllatës

Probleme me sistemin TIMS në Kapshticë, po punohet me regjistra