LIVE UPDATES
Art&Argëtim

A ishte vërtet perandori Neron, ai që i vuri zjarrin Romës? Misteret që mbulojnë djegien e qytetërimit të lashtë

25 Korrik 2020, 20:40 Nga DOSJA
A ishte vërtet perandori Neron, ai që i vuri zjarrin Romës?

Zjarret në kryeqytet, nuk ishin një dukuri e rrallë gjatë muajve të verës. Dhe Neroni nuk humbi vetëm pallatin e tij gjatë zjarrit, por ai hapi dyert për popullin. Plani i tij i ri i zhvillimit urban, ndërtoi shtëpi të reja të bëra me tulla dhe të ndara nga njëra-tjetra, për të parandaluar një tragjedi të ngjashme.

Natën e 18 korrikut të vitit 64, një zjarr i madh përfshiu Romën, duke e shkatërruar rëndë qytetin për më shumë se 6 ditë. Ai do të mbetej në histori si Zjarri i Madh i Romës, dhe legjenda thotë se perandori Neron, jo popullor tek masat “nisi të këndonte”, ndërsa qyteti po digjej.

Por a ishte vërtet Neroni shkaktar i atij zjarri? A ka ndonjë të vërtetë në këtë histori? Pikëmja tradicionale, thotë se Neroni fajësoi për zjarrin të krishterët, duke nisur kësisoj 3 shekujt e persekutimit romak ndaj tyre.

Asnjë burim parësor mbi zjarrin, nuk ka mbijetuar deri në ditët e sotme. Përkundrazi, ne mbështetemi në rrëfimet dytësore nga historianët romakë Taciti, Suetoni dhe Dion Kasi. Taciti, burimi ynë kryesor i lashtë mbi këtë temë, e dokumentoi rrëfimin e tij rreth 60 vite pas ngjarjes, ashtu si Suetoni.

Ndërkohë Dion Kasi, shkroi mbi të 100 vjet më vonë. Rrefimet e tyre, ndryshojnë në mënyra të ndryshme, duke e lënë të hapur debatin mbi shkaktarin e atij zjarri. U tha se zjarri kishte nisur në dyqanet në tregun e qytetit, që shisnin ato që Taciti i përshkruan si “sende të ndezshme”.

Këto dyqane ndodheshin pranë stadiumit të garave me qerre të njohur si “Circus Maximus”, dhe u përhap me shpejtësi për shkak të disa faktorëve. Së pari, në atë kohë në qytet frynte një erë e fortë. E njohur si Lo Sciroço (Shiroku), kjo erë e thatë me origjinë nga Saharaja, përfshintë Italinë gjatë muajve të nxehtë të verës.

Së dyti, shumë nga shtëpitë e qytetarëve në zonën ku shpërtheu zjarri, ishin shumë pranë njëra-tjetrës dhe të ndërtuara keq kryesisht me lëndë druri, duke siguruar kështu “karburantin” e bollshëm që zjarri të vijonte i favorizuar edhe nga thatësira e verës.

Taciti shkruante se përpjekjet për të fikur zjarrin, u penguan nga bandat e grabitësve dhe zjarrvënësve, të cilët sulmuan zjarrfikësit, duke inkurajuar kështu përhapjen e flakëve. Kur zjarri u vu më në fund nën kontroll, 3 nga 14 lagjet e Romës ishin shkatërruar plotësisht, dhe 7 të tjera ishin djegur gati në shkatërrim.

Zjarri kishte prekur dy të tretat e Romës, kishte vrarë qindra njerëz, lënë pastrehë mijëra të tjerë, dhe shkatërruar një pjesë të arkitekturës më madhështore të Romës, përfshirë Tempullin e Jupiterit dhe Shtëpinë e Vestalëve. Ndërsa në lidhje me Neronin, Taciti pretendon se në atë kohë perandori ndodhej larg, në qytetin bregdetar Antium.

Megjithëse Taciti nënkuptonte se grabitësit, që ndihmuan përhapjen e zjarrit, mund ta kenë bërë atë gjë me urdhër, nuk e thotë direkt se nga mund të kishte ardhur një urdhër i tillë. Ndërkohë, Suetoni dhe Dion Kasi po. Ata besojnë se fajtor për zjarrin ishte vetë perandori Neron.

Pasi ai donte të digjte pjesë të qytetit që nuk i pëlqente, në mënyrë që të mund të ndërtonte më pas një pallat të madh në vend të tyre. Djegia e Romës, nuk dukej të ishte një veprim i huaj për karakterin “impulsiv” dhe “të korruptuar” të Neronit, perandorin e fundit romak të dinastisë Julio-Klaudiane.

Edhe pse disa historianë modernë, kanë nisur ta shohin atë nën një dritë më të favorshme, Neroni mbetet gjithsesi mishërimi i dekadencës dhe shkatërrimit të Romës antike. Perandori shkonte në shtrat me nënën e tij, më pas e vrau atë, së bashku me një numër grash dhe vëllain e tij.

Në fakt, zërat mbi përgjegjësinë e Neronit nisën të qarkullojnë qëkur zjarri nuk ishte shuar ende. Dhe shumë fakte nuk e favorizojnë. Para zjarrit, Neroni shpresonte të shembte një të tretën e Romës, për të ngritur aty një seri pallatesh luksoze të zbukuruara me monumente.

Ai ëndërronte ta quante kompleksin “Neropolis”. Kështu, Roma do të rindërtohej sipas vizionit të tij. Por Senati i hodhi poshtë planet e tij, duke e nxitur tiranin Neron të gjente një mënyrë tjetër, dhe ky ishte zjarri. Kur ra zjarri, Neroni nuk u kthye në qytet, derisa flakët nisën të kërcënojnë edhe pronën e tij, një shtëpi që po e ndërtonte për të lidhur pallatin e tij me kopshtet e Maecenas.

Zjarri nuk mundi të ndalej në kohë, dhe ai dogji si shtëpinë ashtu edhe pallatin e tij. Vetëm në atë moment, Neroni e ktheu vëmendjen tek populli, dhe u kthye t’i ndihmonte romakët. Ai hapi për të pastrehët Campus Martius-in dhe ndërtesat publike të Agripës, madje dhe kopshtet e pallatit të tij, dhe ngriti struktura të përkohshme për të ndihmuar një turmë të varfërish”-shkroi Taciti.

“Furnizime me ushqime u sollën nga Ostia dhe qytetet fqinje, dhe çmimi i misrit u ul në 3 serterca për një sasi prej 9 kg. Por ato akte nuk prodhuan asnjë efekt, pasi qarkullonin kudo zërat, sipas të cilave perandori u shfaq në një skenë private dhe këndoi këngën e shkatërrimit të Trojës, duke e krahasuar fatkeqësitë aktuale me atë të antikitetit”- vijon më tej historiani.

Zërat u shtuan edhe më shumë, kur Neroni ndërtoi një pallat të ri mbi hirin e godinave të djegura. E njohur si “Shtëpia e Artë”, Domus Aurea kishte veç të tjerash një statujë bronzi 30 metra të lartë të Neronit, kopshte, vreshta, dhe madje një liqen artificial.

Për të hequr akuzat ndaj vetes, Neroni ua hodhi fajin për zjarrin të krishterëve, që në atë kohë ishin një pakicë e pambrojtur. ”Talljet e çdo lloji, shoqëruan vdekjet e tyre. Të mbuluar me lëkurat e kafshëve, ata u shqyen nga qentë, u gozhduan nëpër kryqe, apo u dogjën në turrën e druve, për të shërbyer si ndriçues natën”- rrëfen Taciti.

Historiani romak, e pranon se të krishterëve iu ngarkua faji për zjarrin, pasi ata ishin një objektiv i lehtë. Historianët thoshin se të krishterët e hershëm në Romë, besonin se qyteti ishte një “vend i lig”, pasi ata mendonin se shumica e qytetarëve të tij ishin paganë.

Ata profetizuan se qyteti do të shkatërrohej nga një “zjarr i madh”. Dhe ku ra zjarri i madh, shumë të krishterë mund ta kenë konsideruar atë si fillimin e këtij “Gjykimi të Fundit”, dhe për këtë arsye nuk ndihmuan në fikjen e tij.

Ndaj ishte e thjeshtë që Neroni t’ua hidhte atyre fajin. Gjithsesi, nuk dihet nëse Neroni i ka shënjestruar të krishterët për të hequr përgjegjësinë nga vetja, apo nëse ai e shfrytëzoi atë ngjarje tragjike për të nisur persekutimin e tij ndaj tyre.

Për ata që argumentojnë se zjarri nuk mund të jetë shkaktuar nga Neroni, provat ose mungesa e tyre, anojnë disi në favor të tyre. Librat e historisë, nuk përmbajnë asnjë lidhje të drejtpërdrejtë që vërteton se urdhrin për zjarrin e dha vetë Neroni. Gjithçka që kemi janë zëra dhe thashetheme.

Zjarret në kryeqytet, nuk ishin një dukuri e rrallë gjatë muajve të verës. Dhe Neroni nuk humbi vetëm pallatin e tij gjatë zjarrit, por ai hapi dyert për popullin. Plani i tij i ri i zhvillimit urban, ndërtoi shtëpi të reja të bëra me tulla dhe të ndara nga njëra-tjetra, për të parandaluar një tragjedi të ngjashme.

Kjo shpjegon edhe popullaritetin e tij tek njerëzit e zakonshëm të Romës; dhe pakënaqësinë e madhe ndaj perandorit, që vinte kryesisht nga klasat e larta dhe elita qeverisëse. Nuk ka dyshime se Neroni përfitoi nga zjarri që ra në Romë. Cilido që të ketë qenë shkaku i tij, ai përfitoi nga situata për ta çuar më tej agjendën e tij politike, dhe për të vënë në zbatim vizionin e tij për një Romë të re.

Marrë nga Bota.al

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

dikur dikur perandori neron roma e lashte perandori neron roma e lashte

Sondazh

Poll

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion