Dita e 50-të e revoltës qytetetare/ Shqiptarët vijojnë qëndresën në shesh: Rama në burg, Berisha në burg
"Jo 50, as 150, por edhe 1 550 ditë, ne do jemi këtu"/ Protestuesi dekoron qytetarët në shesh: Ju meritoni medalje ...
"Jo 50, as 150, por edhe 1 550 ditë, ne do jemi këtu"/ Protestuesi dekoron qytetarët në shesh: Ju meritoni medalje ...
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Shetet e Gjirit Persik dënojnë sulmet iraniane ndaj infrastrukturës civile: Janë krime lufte 18 Korrik, 17:37 ...
Abuizimi me fondet në Durrës, zbardhen dëshmitë/ Elisabeta Mataj: Jam qytetare e lirë, kush ma ndalon kazinonë...
Kosova shpesh konsiderohet si shteti më i ri në Evropë, i cili është njohur nga vetëm 116 nga 195 vende të botës, siç është dokumentuar nga qeveria e Mbretërisë së Bashkuar.
Mirëpo, Arineta Mula, më e madhja nga vëllezërti dhe motrat ka lindur në këtë vend në cvitin 1988, në një vend të turbullt ku shqiptarët etnikë të Kosovës dhe serbët ishin në luftëra të vazhdueshme dhe shpesh vdekjeprurëse, me njëri-tjetrin.
Ajo u rrit në epokën e Luftërave Jugosllave, të cilat shpesh përmenden si grupi më vdekjeprurës i konflikteve në Evropë që nga Lufta e Dytë Botërore.
Arritja e sipërme
Me gjithë rrethanat e paimagjinueshme sfiduese, Mula do të ngrihej për të pushtuar disa nga majat më të larta të botës, duke përfshirë edhe malin Everest në vitin 2017. Mjaft e njohur në zonën ku u rrit si një nga alpinistet më të famshme të Ballkanit, Mula e filloi mjaft aksidentalisht karrierën e saj.
Pasi ajo u largua nga qyteti i saj i Pejës për të studiuar shkenca politike në Universitetin e Prishtinës në moshën 18 vjeçare.
Ndërsa jetonte në kryeqytetin e Kosovës, ajo zbuloi ngjitjen. “Unë kurrë nuk e kisha bërë atë më parë,” tha Mula, “por një mik sugjeroi që të shkojmë për një ngjitje dhe unë rashë dakort. Çdo fundjavë nga ajo ngjitje e parë, isha diku në malet e Kosovës “.
Alpiniste aksidentalisht
Megjithatë, nuk ishte qëllimi i Mulës për t’u bërë një alpiniste. Në Kosovë, si në shumë vende të Ballkanit që e rrethojnë (duke përfshirë Serbinë, Malin e Zi, Shqipërinë dhe Republikën e Maqedonisë Veriore), gratë kanë tendencë të ndjekin rolet tradicionale femërore që i mbajnë ata në shtëpi dhe jashtë fuqisë punëtore.
Sipas Bankës Botërore, vetëm 18% e grave kosovare marrin pjesë në punësim të paguar.
Por Mula kishte ide ndryshe. Para se të lindte, babai i saj u largua për në Zvicër për të gjetur punë dhe nuk u kthye, veç për vizita të herëpashershme, për 18 vjet, duke e lënë nënën e saj të rriste fëmijën e vetme në Pejë. Lufta e nënës së saj si një prind i vetëm në një vend të shkatërruar nga lufta la përshtypje tek Mula.
“Ndjeva sikur ajo gjithmonë po luftonte, “- shprehet 30-vjeçarja,”Dhe ndonjëherë, ndihem sikur tashmë jam unë gjithmonë duke luftuar.”
Të detyruar nga shtëpia
Në mars 1999, kur Mula ishte 10 vjeç, ajo, nëna e saj dhe vëllezërit e motrat, së bashku me qindra shqiptarë të tjerë etnikë u detyruan të largoheshin nga shtëpia e tyre nga ushtarët serbë. Ata u dërguan në sheshin qendror të Pejës ku shpresonin të hipnin në një kamion që t’I cconte drejt Malit të Zi. Por nuk mundën të hipnin dhe u dërguan në sallën sportive të Pejës.
“Më kujtohet kur shkuam atje, kishte kaq shumë erë benzine”, kujton Mula. “Dëgjova njerëz që thoshin:” Do të na djegin brenda. “Ne qëndruam ashtu brenda deri në mëngjes, kur na çliruan.”
Mula tregon se mban mend se Nato kishte kërcënuar të bombardonte Beogradin nëse serbët nuk i vendosnin shqiptarët e Kosovës free. Dhe më 24 mars 1999, NATO filloi sulmet ajrore kundër Jugosllavisë.
Një fillim i ri
Sipas Human Rights Ëatch, 80% e shtëpive në Pejë u dëmtuan ose u shkatërruan gjatë Luftës së Kosovës, mes tyre edhe e Mulës. Por, pavarësisht vështirësive të shumta, Mula dhe familja e saj qëndruan. Dhe kur babai i Mulës u kthye në shtëpi në vitin 2005, teksa po vdiste shprehu dëshirën e tij të fundit.
Ai donte që Mula të shkollohej, të futej në universitet.
Mula shprehet se i tha nënës së saj: “Asnjëherë mos e ndaloni atë të bëjë atë që ajo ëndërron. Jepini para për të studiuar në Prishtinë”. Kështu që unë jam fëmija i vetëm në familjen time që studiova jashtë Pejës.
Në Prishtinë, Mula jo vetëm që mori diplomën e saj dhe filloi të punojë pas diplomimit, por ajo gjithashtu filloi të eksplorojë malet në tokën e saj në këmbë. Deri në vitin 2015, ajo filloi të shkojë përtej Ballkanit për sfidat, ku përfshihej Mont Blanc, kulmin më i lartë i Evropës Perëndimore.
Ngjitja në Everest
Kur Kosova filloi të zgjedhë ekipin e saj të parë për t;u ngjitur në malin Everest, Mula loboi për mundësinë e saj për t’u bashkuar me grupin e të gjithë malësorëve. Pavarësisht paragjykimeve dhe rezistencës nga udhëtarë të tjerë, ajo këmbënguli që ajo e meritonte një vend në ekip.
“Në Everest, gratë trajtohen ndryshe,” tha ajo. “Ata priren të më injorojnë dhe të dëgjojnë shokët e mi meshkuj. Unë nuk mendoj se është e qëllimshme, pasi ka shumë më pak gra që ngjiten më shumë se burrat,”- tregon ajo.
Mula vuri re që paragjykimet vazhdonin edhe pasi u kthye në Kosovë.
“Njerëzit bënin komente pa kuptim si ‘mirë, por keni pasur fat që keni një njeri për t’ju ndihmuar’,” tha ajo. “Kam luftuar. Gjithkush e bën. Kur arrita në samit më 22 maj 2017, si pjesë e ekipit të parë kosovar e bëri këtë, e bëra me përpjekjet e mia,”- vijon ajo më tej.
Gruaja e mrekullueshme
Pas Everestit, Mula u bë më e vendosur për të treguar se femrat e Alpeve duhet të gjykohet ndryshe nga homologët e tyre meshkuj. Në gusht 2017, ajo organizoi ngjitjen e saj në Eiger nëpërmjet Ridge Mittellegi në Alpet zvicerane. Udhërrëfyesi i saj mashkull ishte i tronditur se ekipi i saj përfundoi ngjitjen në vetëm dy ditë dhe i tha asaj se ajo kishte lindur për t’u ngjitur, shkruan BBC.
Më vonë atë vit, ajo u ngjit 6.812 metra në Nepal me një ekip ku ishin të gjitha femra. “Është një ngjitje e vështirë teknike,” tha Mula. “Me ngazëllim, ishin pesë gra të tjera, nga SHBA dhe Suedia. U ndjeva e lirë, për herë të parë, pas çdo kompleksi për t’u gjykuar si një grua në një mjedis kryesisht mashkullor “.
Mula përfundoi udhëtimin, i cili zakonisht zgjat katër javë, por ajo e bëri për tetë ditë.
“Ndihesha mirë t’u tregoja të tjerëve – dhe vetes – se edhe unë mund të bëj gjëra pa pasur një partner mashkull nga vendi im “, tha Mula.
Një njeri i famshëm u kthye në udhëzues
Me rritjen e famës së Mulës, bashkëthemeluesit e “Aventurat natyrore të Ballkanit”, vendasit Virtyt Gacaferri dhe Nol Krasniqi iu afruan asaj për të shërbyer si një udhërrëfyes për kompaninë e tyre të aventurës në natyrë, e cila çon turistë aktivë nëpër maja të Ballkanit, që lidhin kufijtë e Kosovës me Malin e Zi.
Gacaferri, një ish gazetar dhe ndërmjetësues për gazetarët perëndimorë gjatë Luftës së Kosovës, beson se zhvillimi ekonomik është çelësi për parandalimin e luftërave të ardhshme në Ballkan. Kjo është arsyeja pse ai la gazetarinë për të ndërtuar një kompani të fokusuar në promovimin e turizmit në Alpet Shqiptare.
“Unë tashmë e njihja emrin e Mulës sepse ishte ajo një sportiste e famshme në Kosovë,” tha Gacaferri. “Pasi u ngjit në Everest, nuk kisha asnjë dyshim për aftësitë e saj alpiniste”.
Një botë në ndryshim
Në vitin 2018, Mula u bashkua me ekipin e guidave të “Balkan Natural Adventure”.
“Barazia gjinore në Kosovë nuk është diçka që dikush mund të krenohet”, tha Gacaferri. “Ne mendojmë se duke pasur Arineta në bord, kjo do të ndihmojë vendin tonë dhe gratë e tjera të jenë të motivuara dhe t’i ndjekin ëndrrat e tyre”.
Mula tha se ajo nuk është e vetmja grua që ngjitet në majat e Ballkanit, por nuk ka shumë prej tyre, duke shtuar se klientët e saj shpesh janë në kërkim të dikujt nga Ballkani që ka bërë ngjitje në Everest.
“Përvoja ime më jep kredibilitet,” tha Mula. “Vetëm duke e bërë këtë mbys paragjykimet që mbeten në shoqëri … dhe ndoshta në mendjen time”.
Mbështetje nga dy vende
Këto kohë qeveria e Kosovës reklamon të famshmen Mula, shpesh duke sponzorizuar ngjitjet e saj, ndërsa Shqipëria i ka dhënë asaj një pasaportë për të udhëtuar në vende që nuk e njohin shtetin e Kosovës. Të dy vendet dërgojnë flamujt e tyre kombëtarë së bashku me të.
Në gusht 2018, ajo ngjiti malin Elbrus (5.642m), malin më të lartë të Evropës, që ndodhet në malet e Kaukazit të Rusisë. Ajo u ngjit vetëm në vetëm tre ditë. Javë më vonë, ajo pushtoi Carstensz Piramid në Indonezi, dhe ka vendosur si synim ngjitjen e dy maleve të saj për të përmbushur qëllimin e saj të Shtatë Samiteve.
E lumtur në shtëpi
Mula mirëpritet nga ccdo shtëpi në majat e Ballkanit si mysafire, qoftë ajo në fshatin portik malor të Thethit, Shqipëri, ose në samitin e vetmuar dhe të pandërprerë të Doberdol.
Mula i njeh meritat babait të saj që e lejoi të studionte në universitet, ndërsa nënës i vlerëson forcën që i ka dhënë prej kaq kohësh.
“Mund të them sot se pozita e grave në Kosovë është shumë më e mirë,” shtoi ajo. “Kemi më shumë të drejta; ne po ndjekim ëndrrat tona; ne mund të bëjmë gjërat që duam të bëjmë. E vetmja gjë që ne të gjithë kemi të përbashkët, në gjeneratat e para dhe sot, është kjo forca e brendshme që vjen nga natyra dhe del në pah kur kemi të bëjmë me sfida,”- përfundon Mula.
(f.m & a.s/dosja.al)
Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:
TIRANË– Një aksident ka ndodhur mbrëmjen e sotme në zonën e Bathores, pranë Tiranës. Mësohet se shoferi i linjës së transportit publik ka humbur kontrollin...
Geri Ballo është shqiptarja që garon për zgjedhjet evropiane në jug të Italisë. Menjëherë sapo shpalli kandidaturën, Ballo është kërcënuar. Ajo ka kritikuar hap...
TIRANË- Anëtari i KQZ-së, Bledar Skënderi, ka reaguar pas deklartës së ish-kreut të grupit të LSI-së, Petrit Vasili, pasi ky i fundit e quante KQZ-në pas t...
ITALI– Një shqiptar është gjetur i vdekur brenda në makinën e tij në rrugën që lidh Tolentinon me San Severinos në provincën e Maceratës në Itali, ditën e...
Ministri i shtetit i deleguar nga Mbreti brenda qeverisë së Holandës, dhe ish-Sekretari i përgjithshëmi i NATO-s, Jaap de Hoop Scheffer, ka folur pas takimit të...
Zgjedhja e prokurorit të Rrethit Gjyqësor Shkodër, Vatë Staka si anëtar i Këshillit të Lartë të Prokurorisë më 11 prill u shoqërua me debate të ashpra në mbledh...
TIRANË- Artan Lame, kreu i kadastrës mori pjesë ditën e sotme në një takim me Dhomën amerikane të Tregtisë, ku tha se nga 3.8 milionë pasuri të regjistruar...
TIRANË- Genc Seko, shqiptari që jeton në Angli dhe njihet ndryshe si “Njeriu meme”, ka reaguar pas ardhjes së oficerëve europianë për të patrulluar në kufi...
Skulptori Agim Rada ka jetësuar në bronz figurën e djalit të poetit Abdyl Frashëri më nëntor të vitit të shkuar kohë kur eshtrat e tij u rikthyen në atdhe.69 vi...
TIRANË– Ditën e sotme kryebashkiaku Veliaj i dorëzoi “Çelësin e Qytetit” familjes së arkitektit italian Gherardo Bosios.Skenografi Bashkim Zah...
