Dita e 50-të e revoltës qytetetare/ Shqiptarët vijojnë qëndresën në shesh: Rama në burg, Berisha në burg
Protesta 50-të/ Qytetarët mbërrijnë para Kryeministrisë, kërkojnë largimin e klasës politike dhe dor&eum...
Protesta 50-të/ Qytetarët mbërrijnë para Kryeministrisë, kërkojnë largimin e klasës politike dhe dor&eum...
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Shetet e Gjirit Persik dënojnë sulmet iraniane ndaj infrastrukturës civile: Janë krime lufte 18 Korrik, 17:37 ...
Abuizimi me fondet në Durrës, zbardhen dëshmitë/ Elisabeta Mataj: Jam qytetare e lirë, kush ma ndalon kazinonë...
Nga Juan M. Blanco 20 dhjetor 2017
Ka shumë vende ku njerëzit e perceptojnë korrupsionin si një problem të rëndë. Por nuk dyshojnë se ky fenomen ka pasoja shumë më shkatërruese se sa duket. Shumë mendojnë se korrupsioni është një vjedhje e thjeshtë nga ana e pushtetarëve dhe nëpunësve publikë e takspaguesve dhe qytetarëve. Dhe këta të fundit mund të kompensohen nëse të korruptuarit kthejnë paratë e përfituara. Megjithatë, edhe pse është paradoksale, paratë e vjedhura nuk janë elementi më serioz i aktivitetit të korrupsionit.
Të korruptuarit nuk kanë ato karakteristikat me dorashka të bardha që vjedhin pa lënë shenja. Ata veprojnë si ata hajdutët e ngathët të cilët, për të vjedhur shtëpinë, shkaktojnë dëme shumë më të mëdha se ajo që vjedhin. Për të vjedhur një million euro, korrupsioni mund të gjeneroj në shoqëri dëmë shumë më të mëdha edhe pse janë më të padukshëm se dëmet e hajdutit të shtëpisë.
Ai shkakton plaçkitjen e fondeve, por janë shumë më të dëmshme disa elemente që ecin në mënyrë të pashmangshme bashkë me korrupsionin: favorizimet, vendimet politike që merren, shembulli që ofrohet për publikun. Një komb modern dhe i përparuar kërkon institucione që garantojnë një kombinim harmonik të kompetencës dhe bashkëpunim mes anëtarëve të saj. Por një sistem i korruptuar, përveç grabitjes së qytetarëve, pengon konkurrencën, pengon efikasitetin dhe dekurajon bashkëpunimin. Dhe deligjitimon një regjim politik, duke hapur derën pretendimeve për zgjidhje jo-demokratike. Ajo që duket me shikim të parë tek korrupsioni nuk është maja e ajsbergut, por një simptomë e thjeshtë e një sëmundjeje të rëndë që shkatërron gjithë trupin politik dhe infekton pjesën tjetër të shoqërisë.
Kanë ikur ato kohë kur ekonomistët e konsideronin korrupsionin si një lubrifikant, lehtësues ose katalizator të ekonomisë. Para një morie pengesash burokratike, normave dhe rregullave, disa rryshfetxhinjë përshpejtonin procedurat duke lejuar aktivitetin industrial, hapjen e shoqërive të reja dhe krijimin e vendes të punës. Ky vegim dashamirës u përkeqësua kur u bë e qartë se këto rregulla dhe rregullore nuk ishin më shumë se pengesa të vendosura qëllimisht nga politikanët për të krijuar mundësi për pasurim të papërshkrueshëm. Pengesat kanë për qëllim kufizimin e konkurrencës, duke garantuar kështu përfitime të konsiderueshme për ata miq që do të paguajnë mirë për favorin e dhënë. Ryshfetet dhe komisionet nuk përshpejtojnë asgjë: ato janë më të ngjashme me mbrojtjen që gangsterët shesin kundër kërcënimit të krijuar prej tyre.
NJË XHUNGËL LIGJESH DHE RREGULLASH
Qeveritarët e korruptuar shumfishojnë ligjet dhe rregullat deri në limite, i formulojnë në mënyrë jashtëzakonisht të komplikuar, duke krijuar në sistemin ekonomik nyje autentike ku të varin taksat tona. Kjo xhungël gjigande dhe e ndërlikuar ligjesh, e mbushur me kurthe dhe rëra thithëse për ata që nuk pagujanë rryshfetin, gjeneron në ekonomni humbje shumë më të mëdha se rryshfetet e marra sepse shkatërron pëlhurën industriale dhe e bën të vështirë krijimin e bizneseve.
Korrupsioni i përgjithshëm dëmton konkurrencën dhe shtrembëron tregun sepse nuk lejon që kompanitë më efikase të lulëzojnë, as ato që ofrojnë shërbimin më të mirë, por ata që janë më të gatshëm të paguajnë ryshfet. Prandaj, kur administrata kontrakton shërbime korruptive të kompanive private, jo vetëm që e çmon çmimin me komisione të paligjshme; por siguron më pak cilësi. Dhe arbitrariteti i gjithanshëm gjeneron pasiguri të madhe, duke dekurajuar investimet produktive.
Por problemi nuk është i kufizuar vetëm në kompanitë matrapaze: të korruptuarit gjithashtu nxisin projekte të papërshtatshme, me humbje të jashtëzakonshme të burimeve të pakta, sepse politikat e tyre nuk i japin përparësi zërave me përfitim më të madh social, por më tepër atyre me rrjedhjen më të lartë të tarifave të paligjshme për tu kafshuar.
Për këtë arsye, korrupsioni priret të shtrembërojë shpenzimet e administratave në drejtim të projekteve faraonike, pa aspak vlerë për qytetarin. Monumentet goditëse dhe të padobishme përfundojnë duke spërkatur të gjithë territorin si një kujtesë, për gjeneratat që do të vijnë, nga kjo babëzi dhe ethet e floririt.. të huaj.
Për shkak të gjithë kësaj, korrupsioni çon në shumë vendime të dëmshme për ekonominë. Dhe dëmi i saj e tejkalon shumë thjesht pagesën e paguar nga taksapaguesit. Politikanët favorizojnë kompanitë joefikase, ndërtojnë infrastruktura të kushtueshme dhe të padobishme dhe nxjerrin rregulla të dëmshme për krijimin e kompanive të reja, për krijimin e punësimit. Nuk do të ishte e habitshme nëse pasurimi ilegal i një milion euro për politikanët i shkakton shoqërisë një kosto ekonomike dhjetë ose njëzet herë më të lartë.
GODITJE TË BESIMIT DHE LËGJITIMITETIT
Megjithatë, të këqijat e shkaktuara nga korrupsioni nuk kufizohen vetëm me ato që tashmë janë përshkruar: përkeqësimi shtrihet në perceptimet dhe qëndrimet e qytetarëve. Një sistem i korruptuar tenton të shkatërrojë, besimin që qytetarët kanë tek të tjerët, atë material delikat me të cilin është thurur kapitali social, i cili lejon bashkëpunimin. Dhe kjo dëmton seriozisht legjitimitetin e institucioneve, atë llaç që mban së bashku trarët kryesorë të sistemit politik.
Studimet tregojnë se në vende me lider të korruptuar, qytetarët iu besojnë përherë e më pak personave që i rrethojnë. Imazhi që çdo individ krijon për të tjerët, për njerëzit në përgjithësi, është shumë i ndikuar nga ajo që percepton tek politikanët e tij. Mendon se njerëzit do të sillen njësoj si politikanët. Nëse udhëheqësit janë mashtrues, gënjshtarë ose nuk mbajnë fjalën e dhënë, individët priren të dyshojnë tek bashkëqytetarët e tyre, gjenerojnë kështu një sjellje jo bashkëpunuese dhe një tendencë për tu përfshirë në grupe të vogla të izoluara.
Prandaj, arsyetimi se politikanët janë të korruptuar, sepse njerëzit janë të korruptuar është e rreme. Kauzaliteti është i ndryshëm: kur njerëzit e perceptojnë se politikanët nuk janë të sinqertë, ata kanë tendencë të mendojnë se edhe qytetarët e panjohur për të janë. Dhe, nëse ai mendon se të tjerët janë mashtrues, ai do të konsiderojë se sjellja e ndershme është shumë naive në një mjedis të tillë. Në këtë mënyrë, secili individ ka një nxitje që të sillet në një mënyrë jo-bashkëpunuese, sepse ai beson se të tjerët nuk janë bashkëpunues, me një humbje serioze të kapitalit social.
Së fundi, perceptimi i korrupsionit dëmton rëndë legjitimitetin e një rregjimi politik, ky nocion nxit njerëzit të respektojnë rregullat që rrjedhin nga autoriteti, jo nga frika e dënimit por nga bindja. Legjitimiteti përforcohet kur qytetarët konsiderojnë se autoriteti ushtrohet në mënyrë të drejtë dhe të barabartë. Por ajo tenton të zhduket kur vërejnë se sjellja e udhëheqësve të tyre nuk është konstruktive apo shembullore.
Kur e kuptojnë se privilegji, abuzimi, arbitrariteti dhe korrupsioni mbizotërojnë. Dhe ky fenomen është shumë serioz: humbja e legjitimitetit në sytë e qytetarëve është zakonisht një nga shenjat më të pagabueshme të kalbjes së një pushteti dhe, nganjëherë… të rënies në duart e të ashtuquajturve shpëtimtarëve të atdheut.
Përktheu nga spanjishtja: MERI LIKA
Iftar dhe politikë, a u prek Muaji i Ramazanit nga politikanët?
Ata që thonë se vlonjatët e meritojnë dhunën e Edi Ramës meqë i dhanë 8 mandate, ose dy të tretat e mandateve të qarkut, duhet të ndajnë mendjen, a mendojnë se ...
Nga Meri LikaNëse shumë nga gratë dhe burrat e mençur që unë njoh por dhe që nuk njoh, do të ishin anëtarë të Këshillit Kombëtar të PD-së, PATJETËR...
Jo se sytë janë nga Partia Demokratike. Zhvillimet në PD ndiqen për zakonin e drejtimit të kokës nga opozita kur Qeveria i heq të gjitha limitet e abuzimit. Kur...
Mbrëmë në “Opinion”, duke dëgjuar një nga burrat më të mençur që shqiptaria ka (gjithmonë sipas mendimit tim), profesor Aurel Plasarin, më ngeli në mendj...
Ministria e Bujqësisë dhe Qendra e Transferimit të Teknologjive Bujqësore (QTTB) Lushnjë, akuzuan mediat sot për dezinformim dhe sqaruan se kanabisi i mbjellë n...
Shkrirja e policise bashkiake te Tiranes eshte nje emergjence e madhe kombetare. Videot e dhunimit te te moshuarve qe shesin ato pak mallra rrugicave te lagjeve...
Kjo shprehje e vjetër mjaft kuptimplotë për kohën e Perandorisë Romake që cilësohej si epiqendra e civilizimit, vazhdon ta ruajë aktualitetin edhe sot, si “krye...
Padia për gjenocid kundër Serbisë dhe “Zona e Novi Sadit”, e njohur ndryshe si “mini-Shengeni”, kanë ngritur së fundmi një tymnajë të madhe mediatike dhe debate...
Disa seli diplomatike në Tiranë, përfshirë edhe atë të BE e OSBE, u rekën më kot të vinin pak makiazh mbi fytyrën autoritariste të regjimit liberticid të rilind...
ELBASAN– Furgonat e Policisë së Shtetit janë multi-funksinale. Kjo gjë duket edhe nga një denoncim i bërë nga një qytetar në redaksinë e Top Channel. Siç...
