LIVE UPDATES
Politike

Rama për 'Jerusalem Post': Shpëtimi i hebrenjve pjesë e rëndësishme e ADN-së sonë kombëtare

Rama flet me krenari për rolin e rëndësishëm që luajti vendi i tij gjatë Holokaustit duke shpëtuar hebrenjtë. Gjatë intervistës Rama foli për ”dokumente të pabesueshme” në arkivat shqiptare, një prej të cilave ka të bëjë me afrimin e vendit të tij ndaj “Jewish Sabbath”, Shabati një ditë feste për hebrenjtë.

3 Korrik 2023, 15:17 Nga f.i
Rama për 'Jerusalem Post': Shpëtimi i hebrenjve pjesë e
Edi Rama

TIRANË- Shqipëria, një vend në Evropën Juglindore që magjeps me historinë e saj të pasur, peizazhet mahnitëse dhe kulturën e gjallë, gjithashtu ka një komunitet shumë të vogël hebre me rreth 45 të tillë, shkruan Zvika Klein për “The Jerusalem Post”. 

Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama javën e kaluar gjatë një vizite të zhvilluar në Izrael u shpreh se "episod i historisë sonë, kur Shqipëria shpëtoi hebrenjtë, është një pjesë e rëndësishme e ADN-së tonë si komb”. Rama gjithashtu shtoi se hebrenjtë mbërritën në Shqipëri në katër periudha të ndryshme, që nga shekulli i dytë.

Artikulli i plotë: 

Shqipëria, një vend në Evropën Juglindore që magjeps me historinë e saj të pasur, peizazhet mahnitëse dhe kulturën e gjallë, gjithashtu ka një komunitet shumë të vogël hebre me rreth 45 të tillë, shkruan Zvika Klein për “The Jerusalem Post”. E megjithatë, Shqipëria investon kohë dhe fonde për të treguar historinë unike të historisë së saj hebreje dhe në forcimin e lidhjeve me Izraelin.

”Unë me të vërtetë besoj se ky episod i historisë sonë, kur Shqipëria shpëtoi hebrenjtë, është një pjesë e rëndësishme e ADN-së tonë si komb. Kjo periudhë duhet të çmohet dhe të vlerësohet shumë. Unë dua që brezi ynë i ardhshëm të dijë të kaluarën e tyre, sepse gjyshërit tanë bënë diçka absolutisht mahnitëse duke e vënë veten në radhë për të mbrojtur hebrenjtë,"- tha kryeministri Edi Rama gjatë një vizite në Izrael, javën e kaluar.

Kryeministri Rama e ka vizituar Izraelin dy herë si kryeministër, por edhe shumë herë privatisht për pushime familjare, siç ishte javën e kaluar. 

“Hebrenjtë mbërritën në Shqipëri në katër periudha të ndryshme, që nga shekulli II. Ata madje krijuan një qytet të quajtur Jeriko. Ne e quajmë Orikum dhe është themeluar nga hebrenjtë”, shtoi Rama.

Saranda, e njohur edhe ajo më parë si Orikum, besohet se ka qenë vendndodhja e sinagogës më të hershme të Shqipërisë, e ndërtuar në shekullin IV ose V. Kjo sinagogë mendohet se është ndërtuar nga pasardhësit e hebrenjve që u vendosën në bregdetin jugor të Shqipërisë rreth vitit 70 pas Krishtit.

Megjithatë, në shekullin VI, sinagoga u zëvendësua nga një kishë. Gjatë shekujve XI-XII, Orikumi, i quajtur atëherë Jeriko, ishte pjesë e një krahine bizantine që përfshinte gjithashtu Kaninën dhe Vlorën. Kjo provincë, e njohur si provincia Jericho et Caninon, përmendet në dekretin perandorak dhënë Venedikut në 1198 nga Alexios III Angelos.

Rama flet me krenari për rolin e rëndësishëm që luajti vendi i tij gjatë Holokaustit duke shpëtuar hebrenjtë.

”Gjatë Luftës së Dytë Botërore, ne u bëmë i vetmi vend me më shumë hebrenj pas luftës sesa para saj. Nuk kishte as edhe një rast të një hebreu që iu dorëzua nazistëve”, tha ai.

Rama njoftoi së fundmi hapjen e dy muzeve të rinj hebrenj në Shqipëri, një në Vlorë dhe një në Tiranë.

Muzetë do t’i kushtohen historisë dhe kulturës së komunitetit hebre në vend si dhe shqiptarëve që rrezikuan jetën për të shpëtuar hebrenjtë gjatë Holokaustit.

Muzeu në Vlorë do të vendoset në sinagogën historike të qytetit. E ndërtuar në shekullin XIX, sinagoga është një nga më të vjetrat në Shqipëri. Muzeu në Tiranë do të vendoset në ish-Qendrën e Komunitetit Hebre.

”Po ndërtojmë muzeun e Vlorës në lagjen e famshme hebreje, ku ka ende një rrugë me emrin e hebrenjve të tyre. Ne po e ndërtojmë muzeun në një shtëpi të vjetër që po rimodelohet sipas një arkitekture moderne”, tha Rama, duke shtuar se muzeu në kryeqytet do të fokusohet në çështje më të gjera.

”Do të jetë një kombinim i historisë hebreje, historisë së Shqipërisë dhe do të ketë një hapësirë për tolerancë, dialog dhe marrëdhënie ndërfetare”, tha ai.

“Kompania e njohur me qendër në Bazel, ‘Oppenheim Architecture’, ka fituar konkursin e projektimit për muzeun e ri”, sipas një njoftimi javën e kaluar.

Konkursi, i financuar nga filantropisti izraelit, Alexander Machkevitch, synonte të gjente zgjidhjen më të mirë të projektimit për ndërtimin e muzeut. Ai do të vendoset në Shtëpinë historike të Toptanëve në Tiranë.

Me arkitekturën e tij të shekullit XIX, të përcaktuar si një trashëgimi kulturore dhe monument, ndërtimi i muzeut paraqet një sfidë unike të restaurimit të një ndërtese të dashur, duke reflektuar elementë bashkëkohorë. Kryeministri Rama shpreson që pasi këto muze të hapen zyrtarisht, turistë izraelitë dhe hebrenj nga e gjithë bota të vijnë t’i vizitojnë.

”Kemi një numër në rritje të turistëve nga Izraeli”, tha Rama, duke falënderuar linjën ajrore izraelite “Arkia” për ofrimin e fluturimeve direkte Tel Aviv-Tiranë.

Komuniteti i vogël hebre në Shqipëri

Kryeministri Rama shpjegoi se komuniteti hebre në Shqipëri është shumë i vogël, pasi shumica e tyre u zhvendosën në Izrael pas rënies së regjimit diktatorial. Sipas Kongresit Botëror Hebre, në Shqipëri jetojnë 40 deri në 50 hebrenj nga një popullsi prej 2,87 milionë banorësh në vitin 2017.

I pyetur për marrëdhëniet mes vendit të tij dhe Izraelit, Rama tha se ”për fat të mirë, marrëdhëniet janë të shkëlqyera, por jo thelbësore në kuptimin që mund të ishin shumë më të mëdha, më të thella dhe më të rëndësishme, sepse lidhja është shumë e fortë”.

“Politikisht, ne qëndrojmë bashkë me Izraelin gjatë gjithë kohës, si dhe në Këshillin e Sigurimit të OKB-së, ku kemi një vend tani. Ne kemi qenë shumë të zëshëm në Shqipëri për antisemitizmin. Ne kemi miratuar të gjithë legjislacionin për antisemitizmin si dhe promovimin e të mësuarit rreth Holokaustit në shkolla e kështu me radhë”, tha Rama.

Ai shtoi se Shqipëria shpreson “të bindë më shumë politikanë hebrenj që të angazhohen më shumë në Shqipëri, sepse ka shumë mundësi”. Kryeministri Rama gjithashtu shpreson që një numër më i madh turistësh nga Izraeli dhe bota hebraike të vijnë në Shqipëri, pasi fluturimi direkt nga Izraeli zgjat pak më shumë se dy orë. Gjatë intervistës Rama foli për ”dokumente të pabesueshme” në arkivat shqiptare, një prej të cilave ka të bëjë me afrimin e vendit të tij ndaj “Jewish Sabbath”, Shabati një ditë feste për hebrenjtë.

”Shqipëria ishte i vetmi vend para Luftës Botërore që e pranoi Shabatin në ligj. Kjo ndodhi para Luftës së Dytë Botërore, ndërsa ligji thoshte se është e ndaluar për çdo ent publik apo privat të detyrojë hebrenjtë të punojnë në Shabat”, tha ai.

Kryeministri Rama tha se ekziston një raport në arkivin e Kongresit që fakton vizitën.

“Është mahnitëse. Aty thuhet se mbreti ofroi katër blloqe të mëdha në breg të detit të Shqipërisë, për të pasur katër vendbanime për hebrenjtë. Flitet gjithashtu për bujarinë, dashamirësinë dhe shpejtësinë me të cilën i priti qeveria shqiptare”, tha Rama.

Ata shkruan se pas vizitës në Shqipëri, ”besojmë se Shqipëria mund të jetë toka jonë rezervë derisa të kthehemi në tokën tonë”.

Në nëntor, Tzvi Joffre i “The Jerusalem Post” raportoi se Shqipëria kishte njoftuar se po ndërpriste lidhjet me Iranin dhe po dëbonte diplomatët iranianë për shkak të një sulmi kibernetik që thuhej se ishte kryer nga iranianët në korrik, në një përpjekje për të shkatërruar infrastrukturën digjitale të Shqipërisë. 

Rama tha se pas një hetimi të plotë, u konfirmua ”me prova të padiskutueshme” se sulmi ishte kryer nga Irani.

”Ata vazhdojnë të sulmojnë dhe ne vazhdojmë të mbrohemi”, tha Rama për Iranin, duke shtuar se ”Izraeli po na ndihmon të forcojmë mbrojtjen tonë”.

“Pritja e grupit të opozitës iraniane Mujahedin-e-Khalq (MEK), ishte arsyeja pse iranianët sulmuan Shqipërinë. Dëshiroj shumë që Arabia Saudite të jetë vendi i ardhshëm që do të krijojë lidhje zyrtare me Izraelin, paradoksalisht, hebrenjtë dhe myslimanët kanë një shqetësim të përbashkët, që është Irani”, tha ai.

Kryeministri Rama shpjegoi gjithashtu se ka menduar gjithmonë se vendet arabe do të forconin lidhjet rreth kërcënimit të përbashkët të Iranit. Ai shtoi se zgjidhjen e çështjes palestineze e sheh në krijimin e një fronti të bashkuar mes të gjitha kombeve arabe, në vend që të fokusohet vetëm në Palestinë.

“Duke mbledhur të gjithë arabët së bashku, mund të ushtrohet presion pozitiv mbi palestinezët për t’iu bashkuar një epoke të re bashkëpunimi”, tha Rama.

Rama, 58 vjeç, ka qenë kryeministër që nga viti 2013 dhe është gjithashtu kryetar i Partisë Socialiste. Para se të bëhej kryeministër, Rama ka mbajtur poste të ndryshme, duke përfshirë ministër të Kulturës, Rinisë dhe Sporteve nga viti 1998 deri në vitin 2000 dhe kryetar i Bashkisë së Tiranës, për më shumë se një dekadë. Ai është i vetmi kryeministër shqiptar që ka fituar tre mandate radhazi. Rama është gjithashtu piktor, shkrimtar, ish-pedagog universiteti dhe ish-basketbollist.

"Unë duhej të isha në këto takime shumë të gjata, kështu që ulesha atje me një grumbull letrash dhe vizatoja gjatë gjithë kohës”, tha ai.

Ai nxjerr telefonin dhe tregon fotot e zyrës së tij, të mbuluara me sfonde të prera që kishte krijuar nga vizatimet e tij.

edi rama hebrenj

Sondazh

Poll

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete