LIVE UPDATES
Politike

Rama nga Davosi, ndan përvojën e Shqipërisë në përballjen me sulmin kibernetik të Iranit: Duhet të luftojmë së bashku

Kryeministri Rama ndau me të pranishmit përvojën e Shqipërisë në përballjen me sulmin kibernetik nga Irani.

18 Janar 2023, 15:55 Nga k.m.
Rama nga Davosi, ndan përvojën e Shqipërisë në
Edi Rama

TIRANË- Bashkëpunimi mes vendeve në fushën e sigurisë kibernetike, si dhe shkëmbimi i eksperiencave në përballjen me kërcënimet kibernetike gjithnjë e më të sofistikuara, ishin tema e një prej konferencave të sotme në Forumin Ekonomik Botëror të Davosit 2023. I pranishëm ishte dhe kryeministri Edi Rama, i cili me të pranishmit diskutoi edhe mbi raportin e Perspektivës së Sigurisë Kibernetike 2023, duke u shprehur se si duhet të gjithë liderët duhet të reagojnë ndaj kërcënimeve kibernetike. Kryeministri Rama ndau me të pranishmit përvojën e Shqipërisë në përballjen me sulmin kibernetik nga Irani, duke treguar edhe për bashkëpunimin e Shqipërisë me Microsoft dhe FBI, duke shtuar se për të përballuar këtë lloj krimi duhet bashkimi i të gjithëve vendeve kundër sulmesëve. 

"Imagjinoni nëse ka një sulm kibernetik tek sistemet e transportit ajror që i kthen një numër avionësh që fluturojnë, në bomba. Ajo që kemi mësuar është se kjo është diçka naive ta mendosh se çdo vend i pasur apo jo, mund ta përballojë vetëm. Ajo që shohim çdo ditë, nga sulmi që kemi me Iraninë, se këto armë përbëjnë një risi edhe për aleatët tanë. Është një mundësi për të mësuar se çfarë armës po përdorin dhe si të përballen me ta. Nuk e imagjinoj dot sesi do ishte po të mos ishte një koalicion i madh,"-tha Rama ndër të tjera në fjalën e tij. 

DISKUTIMI NË PANEL:

Njohim pritshmërinë e ngjarjes katastrofe globale, Shqipëria ka qenë në qendër të një sulmi kibernetik, ç'mësime keni marrë?

Rama: Do përpiqem të jem i dobishëm. Fillimisht, për shkak të ngjarjes që përdorët ne u detyruan që të nisnim të mësonim dhe një nga faktet që mësova është se në qoftë se krimi kibernetik do të ishte shtet. Do të ishte ekonomia e tretë globale pas SHBA dhe Kinës. Në 2015, potenciali ishte 3 trilionë, në 2025 parashikohet të ketë 10.5 trilionë. Nëse do të mendonim një virus, COVID-19 që krijoi aq shumë kaos dhe kishte aq shumë përpjekje të përbashkëta, le të imagjinojmë një disa viruse që evoluojnë që nuk e rrezikojnë veten tonë, por vendin që jetojmë mund të sjellë apokalips. Nuk janë viruse që e bllokojnë të jetën tonë, por mund ta kontorllonë dhe ta devijojnë. Nëse përdorin sistemet e transportit ajror për të na goditur. Imagjinoni nëse ka një sulm kibernetik tek sistemet e transportit ajror që i kthen një numër avionësh që fluturojnë, në bomba. Ajo që kemi mësuar është se kjo është diçka naive ta mendosh se çdo vend i pasur apo jo, mund ta përballojë vetëm. Ajo që shohim çdo ditë, nga sulmi që kemi me Iraninë, se këto armë përbëjnë një risi edhe për aleatët tanë. Është një mundësi për të mësuar se çfarë armës po përdorin dhe si të përballen me ta. Nuk e imagjinoj dot sesi do ishte po të mos ishte një koalicion i madh. Ata janë më të lidhur, nuk kanë samite, nuk kanë Veto. E kemi parë gjatë pandemisë. Ka dhe një gjë tjetër në fund. Për sektorin publik kjo është vërtetë sfiduese. Imagjinoni Shqipërinë me zhvillimin e saj dhe me GDP që ka marrë një hap për t'u shndërruar në një vend që mbështetej në letra, ka 95% të shërbimeve të veta online. Që është bekimi i teknologjisë por është edhe mallkim sepse jemi të cënueshëm. Jemi të eksporzuar ndaj Iranit kundrejt një fuqie si Irani që nuk merremi dot për fuqinë e tij. Tani duhet të investojmë më shumë. Në fund, duhet që të zgjidhemi. Çështja është sa shumë do të bëhen bashkë vendet e vogla. Sepse, Shqipëria është një shembull shumë i rëndësishëm për të kuptuar se çfarë vjen pas kësaj.

A mund të ndani me ne, disa nga ndikimet që ka pasur vendi juaj dhe cila ka qenë përgjigjia juaj?

Rama: E evitova në prezantim sepse do ishte e ndërlikuar për kohën që kemi në dispozicion. Në Davos, mund ta nisësh vonë, por nuk mund ta mbarosh vonë, pasi të tjerëve u duhet salla. Ajo që kemi bërë është ajo që e konsideruam teknologjinë e varkës së shpëtimit. Niveli i administrimit është i ndotur nga korrupsioni endemik, sa i përket ryshfeteve, në një nivel ku kontakti u eliminua. Sulmuesit na goditën duke synuar që të asgjesonin të fshinin të gjithë infrastrukturën dixhitale dhe të fshinin tërësisht të dhënat tona të lidhura me shërbimet publike. Ishte e vështirë pasi për javë të tëra ishte një luftë e jashtëzakonshme që po ndodhte në internet, 24 orë në 7 ditë të javës. Ia dolëm që t'i mbijetonim këtij sulmi duke mos i lënë që të bënin atë që donin të bënin. Ne dolëm në përfundimin që pas sulmit ishte Irani, ia atribuuam në bazë të fakteve dhe jo...Ishte e frikshme sepse nuk është njësoj si dikush që të hyn në shtëpi, ata mund të të hyjnë në shtëpi dhe ti as që nuk e di. Janë si bombë me sahat. Deri në atë moment nuk e di që po fle mbi një bombë. Shpresoj që fjalia profetike e Michel Rocard nuk do të vërtetohet me kohën; para se të vdiste tha që ndjehem shumë i bekuar që jetova në kohën kur interneti lindi, po jam i bekuar që ta lë këtë botë para se interneti ta shkatërrojë. 

edi rama forumin ekonomik botëror në davos

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet