Bota

Kush janë Houthi-t e Jemenit dhe pse po sulmojnë anijet në Detin e Kuq?

Një raketë Houthi të mërkurën vrau tre detarë në anijen True Confidence, pronë greke, me flamurin të Barbados, rreth 50 milje detare nga porti i Jemenit.

7 Mars 2024, 13:22 Nga M.B

Një avion ngrihet për t'iu bashkuar operacionit të koalicionit të udhëhequr nga SHBA kundër objektivave ushtarake në Jemen, që synon milicinë Houthi të mbështetur nga Irani që ka shënjestruar anijet ndërkombëtare në Detin e Kuq

JEMEN- Huthët e Jemenit kanë sulmuar anijet në Detin e Kuq që nga nëntori, në atë që ata thonë se është një fushatë solidariteti me palestinezët gjatë luftës Izrael-Hamas në Gaza, duke shkaktuar sulme hakmarrëse të SHBA-së dhe Britanisë së Madhe kundër Iranit. Një raketë Houthi të mërkurën vrau tre detarë në anijen True Confidence, pronë greke, me flamurin të Barbados, rreth 50 milje detare nga porti i Jemenit.

HISTORIA

Në fund të viteve 1990, 'familja' Houthi në veriun e largët të Jemenit ngriti një lëvizje ringjalljeje fetare për sektin Zajdi të Islamit Shiit, i cili dikur kishte sunduar Jemenin, por zemra veriore e të cilit ishte varfëruar dhe margjinalizuar. Ndërsa fërkimet me qeverinë në kryeqytetin Sanaa u rritën, ata zhvilluan një sërë luftërash guerile me ushtrinë kombëtare dhe një konflikt të shkurtër kufitar me Arabinë Saudite myslimane sunite.

LUFTA NË JEMEN

Një luftë civile shpërtheu në Jemen në fund të vitit 2014 kur Houthis pushtuan Sanaa. E shqetësuar nga ndikimi në rritje i Iranit shiit përgjatë kufirit të tij, Arabia Saudite ndërhyri në krye të një koalicioni të mbështetur nga perëndimi në mars 2015 në mbështetje të qeverisë së mbështetur nga Sauditë. Huthët vendosën kontrollin mbi pjesën më të madhe të veriut dhe qendrave të tjera të mëdha të popullsisë, ndërsa qeveria e njohur ndërkombëtarisht u bazua në qytetin port të Adenit. Jemeni tani ka shijuar më shumë se një vit qetësie relative mes një shtytjeje për paqe të udhëhequr nga OKB-ja. Arabia Saudite ka zhvilluar bisedime me Houthi-t në një përpjekje për të dalë nga lufta, por një përshkallëzim i mprehtë i tensioneve rajonale që nga fillimi i luftës në Gaza ka rritur rrezikun e një konflikti të ri midis milicisë dhe Riadit.

CILI ËSHTË QËLLIMI I SULMEVE TË HOUTHIT NË DETIN E KUQ?

Sulmet Houthi kanë ndërprerë transportin global, duke i detyruar firmat të rimarrin rrugën drejt udhëtimeve më të gjata dhe më të shtrenjta rreth Afrikës Jugore. Kostoja e sigurimit të një udhëtimi shtatëditor përmes Detit të Kuq është rritur me qindra mijëra dollarë. Rritja e kostove të dërgesës ka ngjallur frikën për një periudhë të re të inflacionit global. Ndërsa milicia ka thënë se sulmon vetëm anijet me lidhje me Izraelin, Shtetet e Bashkuara dhe Britaninë, burimet e industrisë së anijeve thonë se të gjitha anijet mund të jenë në rrezik. Qyteti turistik izraelit i Eilat në Detin e Kuq ka qenë gjithashtu një objektiv i sulmeve nga Houthis. SHBA dhe Britania kanë kryer sulmet e tyre ajrore kundër Houthis si pjesë e përpjekjeve ndërkombëtare për të rivendosur fluksin e lirë të tregtisë në një rrugë kyçe midis Evropës dhe Azisë që përbën rreth 15% të trafikut të transportit detar në botë. Houthi-t kanë thënë se do të marrin në konsideratë përfundimin e sulmeve të tyre me raketa dhe dronë ndaj anijeve ndërkombëtare në Detin e Kuq vetëm kur Izraeli të përfundojë "agresionin" e tij në Rripin e Gazës.

CILAT JANË LIDHJET E HOUTHI-T ME IRANIN?

Houthi-t janë një pjesë e asaj që është quajtur "Boshti i Rezistencës", një aleancë anti-Izraelite dhe antiperëndimore e milicive rajonale (Hamasi, Hezbollahu dhe Houthis) të mbështetur nga Irani. Slogani i Houthis është "Vdekje Amerikës, Vdekje Izraelit, mallkim hebrenjtë dhe fitore Islamit". Pavarësisht lidhjeve të Houthi-ve me Iranin, nuk është e qartë se sa thellë shkojnë marrëdhëniet e tyre. Koalicioni i udhëhequr nga Arabia Saudite akuzon Iranin për armatosjen dhe trajnimin e Houthis, një akuzë që të dy e mohojnë. Koalicioni thotë gjithashtu se Hezbollahu i Libanit i mbështetur nga Irani po ndihmon Houthis-t, një akuzë që ai e kundërshton. Ndërsa Irani përkrah Houthi-t si pjesë e "boshtit të tij të rezistencës" rajonale, ekspertët e Jemenit thonë se ata janë të motivuar kryesisht nga një agjendë e brendshme, megjithëse ata ndajnë një afinitet politik për Iranin dhe Hezbollahun. Houthi-t mohojnë se janë marioneta të Iranit dhe thonë se po luftojnë një sistem të korruptuar./ Reuters

houthi jemen deti i kuq