Bota

ANALIZA/ Inflacioni në SHBA, a po luan Rezerva Federale me levat e gabuara?

Shumë ekonomistë mendojnë se Rezerva Federale e SHBA-së nuk ka arritur të parashikojë saktë inflacionin në vitet e fundit.

30 Korrik 2022, 07:10 Nga A.B
ANALIZA/ Inflacioni në SHBA, a po luan Rezerva Federale me levat e gabuara?
Shtepia e Bardhe

Nga Les Nemethy, CEO Euro-Phoenix Financial Advisors, ish- bankier në Bankën Botërore

Shumë ekonomistë mendojnë se Rezerva Federale e SHBA-së nuk ka arritur të parashikojë saktë inflacionin në vitet e fundit.

Fillimisht, ajo ndryshoi qëllimisht politikën monetare, për të lejuar që inflacioni të ishte më i lartë se 2%, duke pretenduar se një sasi e caktuar inflacioni, do të ishte e dëshirueshme, jo një kërcënim.

Më pas, kur inflacioni u rrit edhe më tepër se sa pritej, Rezerva Federale deklaroi se ai ishte thjesht “kalimtar”. Rezerva Federale nisi shtrëngimin monetar shumë vonë. Janet Yellen kohët e fundit e pranoi gabimin.

U habita jashtë mase që, në takimin e fundit të Komitetit Federal të Tregjeve të Hapura (FOMC) të Rezervës Federale të SHBA-së, ku lufta kundër inflacionit mbizotëronte axhendën, nuk u përmend fare fakti që oferta e parasë në SHBA, ishte rritur me 50% në dy vitet e fundit.

Madje, një komentues në Twitter pyeti nëse heshtja mbi këtë çështje në seancën pyetje-përgjigje me shtypin, tregonte paaftësinë e habitshme të gazetarëve të njohur, apo një mjedis ku mospajtimi nuk lejohet.

Ky artikull së pari shqyrton pse vetëm normat e interesit nuk kanë gjasa të zbusin inflacionin dhe më pas nëse oferta monetare mund të ndikojë në inflacion.

Rritja e normave të interesit sigurisht që ka efekt në uljen e kërkesës. Ironikisht, pikërisht në mjedisin e borxhit të lartë që kemi sot, efektet e uljes së kërkesës nga rritja e normave të interesit, mund të jenë më dramatike sesa në një mjedis me borxh të ulët, sepse qeveritë, korporatat dhe individët, duhet të shpenzojnë më shumë për shërbimin e borxhit të tyre, duke lënë më pak para për konsum dhe investim, dhe duke i privuar kështu ekonomitë nga oksigjeni.

Por ngadalësimi i kërkesës nuk është e njëjta gjë si ngadalësimi i inflacionit. Pikërisht me këtë ka të bëjë edhe i gjithë koncepti i stagflacionit. Rezerva Federale mund të jetë duke shkuar drejt recesionit dhe inflacionit. Siç thotë makrostrategu Peter Schiff:

“Është e qartë se investitorët nuk janë më të shqetësuar për inflacionin, por janë të shqetësuar vetëm për recesionin. Në të kundërt, Rezerva Federale është e shqetësuar vetëm për inflacionin, por nuk shqetësohet për recesionin. Së shpejti investitorët dhe Rezerva Federale do të jenë ‘në të njëjtën faqe’. Pra, ata do të jenë të tmerruar nga të dyja problemet njëkohësisht.”

Rezerva Federale e kuptoi me vonesë se inflacioni do të vazhdonte për një kohë më të gjatë, prandaj vendosi frenat financiare në një mjedis me rënie të theksuar ekonomike dhe treg të rënduar. Kjo nuk ka ndodhur kurrë më parë në historinë e Rezervës Federale.

Duke qenë se statistikat e konsumit, punësimit dhe investimeve, raportohen gjithmonë me vonesë, efekti i shpejtë i ‘privimit të oksigjenit’ që shkaktojnë normat e larta të interesit në një mjedis të lartë borxhi, mund të na zhysë në recesion, përpara se Rezerva Federale të ndërmarrë veprime korrigjuese.

Ka edhe aspekte të tjera të inflacionit që nuk mund të kontrollohen nga normat e interesit:

Faktorët anësorë të furnizimit

Çmimet e energjisë aktualisht janë kërcënimi kryesor. Ka shumë faktorë që ndikojnë këtu, nga mbyllja e centraleve bërthamore në Gjermani, deri te kufizimi i prurjeve të naftës dhe gazit rus në Perëndim. Gjermania ka deklaruar tashmë se ka arritur në fazën 2 të programit të saj të urgjencës energjetike me tre faza.

Shumë nga çmimet e larta të energjisë me shumicë, nuk janë transmetuar as në nivelin e shitjes me pakicë. Kohët e fundit kam dëgjuar nga një ekspert hungarez i energjisë, se çmimet e gazit me pakicë në Hungari, pritet të rriten me 400-600% vitin e ardhshëm. Është e qartë se efekti i plotë i rritjes së çmimit të energjisë nuk është i lidhur me normat aktuale të inflacionit.

Çmimet e grurit mund të kenë rënë 20% që nga kulmi i fundit, por ato mbeten shumë të shtrenjta dhe rezervat globale të grurit janë në nivelet më të ulëta historike.

Rezerva Federale mund të shtypë para, por nuk mund të shtypë naftë, gaz, grurë ose mallra të tjerë. Këtë dimër, mund të përjetojmë kriza ushqimore ose energjetike, duke krijuar presion të jashtëzakonshëm inflacioni.

Dimensioni psikologjik i inflacionit.

Ka prova në rritje që tregojnë se njerëzit po presin inflacion më të lartë, i cili përkthehet në kërkesa më të larta për paga, etj., duke krijuar një spirale.

Po rëndësia e politikës monetare për inflacionin? Siç tha dikur Milton Friedman: “Inflacioni është gjithmonë dhe kudo fenomen monetar, në kuptimin që ai nuk mund të ndodhë pa pasur një rritje më të shpejtë të sasisë së parasë sesa të prodhimit”.

Gjatë recesionit të vitit 2008, oferta monetare u rrit, por pjesa më e madhe e kësaj oferte shtesë monetare, u sterilizua në nivel bankash, duke shmangur inflacionin. Që nga Covid-19, “paratë helikopter” dhe nivelet e rritura të huadhënies bankare, kanë ofruar shumë më tepër para në duart e individëve dhe korporatave, me efekt inflacioni.

Politika Moderne Monetare (MMP) është një shkollë mendimi që thotë se një bankë qendrore mund të shtypë një sasi të pafundme të monedhës së saj, pa ndikuar në inflacion, për sa kohë që kjo ofertë shtesë monetare përthithet nga blerjet e bonove të bankës qendrore.

Jerome Powell ka njoftuar se ai synon të zvogëlojë bilancin e Rezervës Federale (p.sh., duke shitur bono) në masën mbi 2 trilionë dollarë, në një kohë kur do të ketë nevojë për të financuar një deficit federal prej të paktën 2 trilionë dollarësh. Kush tjetër përveç Rezervës Federale do t’i blejë të gjitha këto bono, me yield-e të mëdha negative?

Ne po hyjmë në fushën e ekonomisë së çoroditur. Tregjet kanë shumë të drejtë që të shqetësohen./MONITOR

federata e shba rezerva shba

Sondazh

Poll

MË SHUMË