Bota

Samiti i NATO-s 2022 në Madrid: 5 gjëra që duhen ditur

Në këtë shkrim janë listuar pesë gjëra që duhet të dini për samitin, të cilat analistët e sigurisë thonë se mund të ndikojnë në prioritetet e mbrojtjes dhe sigurisë së vendeve jo vetëm në Perëndim, por edhe në mbarë botën.

28 Qershor 2022, 09:41 Nga k.m.

Samiti i NATO-s 2022 në Madrid: 5 gjëra që duhen ditur

Jens Stoltenberg

SPANJË- Udhëheqësit e aleancës më të madhe të mbrojtjes në botë do të mblidhen në Madrid këtë javë për samitin e NATO-s 2022. Punimet nga 28 deri më 30 qershor, por mbahen në një kohë të tensionit global të rritur mes luftës së Rusisë në Ukrainë. Në këtë shkrim janë listuar pesë gjëra që duhet të dini për samitin, të cilat analistët e sigurisë thonë se mund të ndikojnë në prioritetet e mbrojtjes dhe sigurisë së vendeve jo vetëm në Perëndim, por edhe në mbarë botën.

Çfarë po ndodh dhe pse është e rëndësishme?

Në samitin e NATO-s të vitit të kaluar në Bruksel, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s Jens Stoltenberg theksoi se marrëdhënia e aleancës me Rusinë ishte në "pikën më të ulët që nga fundi i Luftës së Ftohtë". Fjalët e tij u bënë realitet kur Rusia pushtoi Ukrainën në shkurt, duke përkeqësuar më tej marrëdhëniet midis NATO-s dhe Kremlinit.

Harry Nedelcu, kreu i politikës në Rasmussen Global dhe përgjegjës për grupin e saj të punës për Ukrainën e Lirë, i tha Al Jazeera se samiti ka të ngjarë të shohë NATO-n të pranojë të forcojë praninë e saj në krahun e saj lindor.

Anëtarësimi në NATO për Suedinë dhe Finlandën pritej të ishte i shpejtë. A qëndron ende kjo?

Qershia mbi tortë e samitit të këtij viti do të jetë oferta e anëtarësimit të Finlandës dhe Suedisë në NATO. Në maj, të dy hoqën dorë nga neutraliteti ushtarak për dekada dhe njoftuan se bashkimi me aleancën do të ishte një hap në drejtimin e duhur mes realitete të reja gjeopolitike në vazhdën e pushtimit rus të Ukrainës. Por procesi i anëtarësimit ka ngecur pasi Turqia akuzoi fqinjët nordikë se ishin kthyer në një stehë të sigurtë për Partinë e jashtëligjshme të Punëtorëve të Kurdistanit (PKK), e cila renditet si një grup "terrorist" nga Turqia dhe aleatët e saj.

Gjatë një vizite të fundit në Suedi, Stoltenberg u tha gazetarëve se NATO po punonte shumë për të zgjidhur shqetësimet e Turqisë "sa më shpejt të jetë e mundur".

A do të anëtarësohet ndonjëherë Ukraina në NATO?

Kremlini ka qenë prej kohësh kritik ndaj zgjerimit të NATO-s në Evropën Lindore. Kërkesat e sigurisë të presidentit rus Vladimir Putin ndaj NATO-s përfshinin përjashtimin e anëtarësimit të Ukrainës në aleancën ushtarake. Duke iu drejtuar një takimi të Forcës së Përbashkët të Ekspeditës në mars, ku disa vende të NATO-s mblidhen për të diskutuar zgjidhjet për t'iu përgjigjur krizave, presidenti ukrainas Volodomyr Zelenskyy tha se e kuptonte që Ukraina nuk mund të bëhej më anëtare e NATO-s.

Rritja e shpenzimeve për mbrojtjen

Një nga debatet më të mëdha mes aleatëve të NATO-s është se sa shpenzon secili vend për mbrojtjen. Në vitin 2006, anëtarët e aleancës u zotuan se çdo vend i NATO-s do t'i kushtonte 2 përqind të prodhimit të brendshëm bruto mbrojtjes. Por ka pasur ndarje mes anëtarëve lidhur me atë se kush shpenzon më shumë për mbrojtje.

Lufta e vazhdueshme në Ukrainë e ka zmadhuar shtrirjen e këtij debati për shpenzimet. Nedelcu tha se gjithnjë e më shumë anëtarë të NATO-s po arrijnë pragun prej 2 për qind.

Kina në rendin e ditës?

Në samitin e NATO-s vitin e kaluar, Stoltenberg theksoi se "Kina po i afrohej më shumë aleancës" dhe tha se ishte e rëndësishme që NATO të zhvillonte një pozicion të qartë dhe të bashkuar ndaj Pekinit. Me turbullimin e vazhdueshëm të Kinës për luftën e Kremlinit në Ukrainë dhe kërcënimet kundër Tajvanit dhe vendeve të tjera në rajonin Indo-Paqësor, Nedelcu mendon se lutja e Stoltenberg në lidhje me një pozicion ndaj Kinës do të zmadhohet në Madrid dhe se është e rëndësishme të shikohet për një gjuhë të fortë në Kina në samit.

“Do të ketë diskutime mes anëtarëve të aleancës për Kinën si një konkurrent strategjik. Kjo do të shtrojë gjithashtu pyetjen: çfarë roli do të kërkojë NATO kur bëhet fjalë për sigurinë e Indo-Paqësorit, dhe si do të kërkojë NATO të ketë një fjalë për sigurinë në Indo-Paqësorin ose ngushticën e Tajvanit, pasi kjo është gjithnjë e më shumë… e lidhur me Atlantikun e Veriut sigurinë”, tha Nedelcu për Al Jazeera./ Marrë nga aljazeera.com

jens stoltenberg samiti i nato-s