Aktualitet

Mediat: Si u bë Shqipëria një skemë piramidale, nga optimizmi te katastrofa totale

5 Janar 2022, 06:21 Nga DOSJA

Mediat: Si u bë Shqipëria një skemë piramidale, nga

Nga Gavin Haynes

TIRANË – Gavin Haynes, një gazetar dhe ish-kryeredaktori i Vice i ka kushtuar një artikull të dejatuar historisë së firmave piramidale në vendin tonë, teksa citon Maksude Kadenën, ose sikurse njihet ‘Sudja’ dhe historinë se si nisi gjithçka në vendin tonë, duke bërë që shumë shqiptarë të humbnin kursimet e tyre të jetës dhe duke shkaktuar një kaos total në vend.

Pjesë nga artikulli i Gavin Haynes:

Në fillim të vitit 1997, një ish-punëtore e vogël rome, gjysmë e arsimuar, në fabrikë këpucësh, Maksude Kadena, shkoi në ballkonin e banesës së saj të vjetër të epokës komuniste në Tiranë, kryeqytetin e Shqipërisë. Nën të qëndronin qindra njerëz që kishin investuar në kompaninë e saj, Sude, e cila kishte ofruar shpërblime të mëdha: 5-10% kthime në muaj. Por papritmas pagesat e interesit ishin tharë, investitorët po pengoheshin të merrnin kapitalin e tyre. Dhe ja ku ata ishin – duke u përpjekur për të.

Në dorë Kadena mbante një megafon. Loja ime ka mbaruar,” i tha ajo turmës më poshtë. “Ishte një lojë piramidale. Kompania ime është e falimentuar. Dhe nuk duhet të kërkoni para.” Pati një moment heshtjeje. Në atë gjysmë sekonde, vala e një prej manive financiare më të çuditshme të historisë shpërtheu, duke e shtyrë Shqipërinë drejt luftës civile dhe duke niveluar shpresat e një brezi.

“Nuk ua kemi marrë as vezët pulave për t’i gatuar fëmijëve tanë”, më tha një roje që qëndronte jashtë një universiteti shqiptar, në nëntor të këtij viti. “Ne thjesht i shesim dhe i vendosim paratë në skema. Por çfarë ndodhi më pas? Tragjedi.”

Unë kisha ardhur në Shqipëri për të bërë një dokumentar për BBC Radio 4, duke u përpjekur të kuptoj se si një vend i tërë ra pre e një mashtruesi. Në kulmin e tyre, shumë skema të ndryshme shqiptare, nga të cilat Sude ishte vetëm një, kishin detyrime prej 700 milionë £ – në një vend GDP-ja e të cilit ishte vetëm 2.1 miliardë £. A kishte diçka në këtë vend të vogël të Ballkanit Perëndimor që e kishte bërë atë kaq të prekshëm ndaj ngjitjes? Ajo që ndodhi në Shqipëri është e lehtë për t’u hedhur poshtë: e mbyllur prej kohësh në fund të tabelave të ligës ekonomike të Evropës, është vendi më i largët për të cilin dimë pak. Por historia sesi ai shpëtoi nga komunizmi brutal, me sy të hapur dhe optimist, për t’u shembur nën Kapitalizmin brutal është një histori që ka ajrin e një fabule.

Si ra një vend i tërë pre e një pune mashtruesi? Në vitin 1945, Shqipëria ishte kthyer në një mbretëri eremite, nën kontrollin e një diktatori tiranik, por kuriozisht jokarizmatik, Enver Hoxha. Kufijtë u vulosën. “Kam punuar në një doganë”, më tha Drago Kalimi, një ish-mësues shkolle. “Edhe kur ne mirëpresim turistë nga Greqia, duhej të ishim të shoqëruar nga ushtarë.” Kur, në vitin 1992, vendi doli duke u ndezur në demokraci, shqiptarët e zakonshëm nuk dinin pothuajse asgjë për botën e jashtme. Harku i fabulës tashmë ishte i plotë. Në pesë vjet, Shqipëria kishte kaluar nga optimizmi dhe besimi në një katastrofë totale. Artikullin e plotë mund ta lexoni KËTU:

Marrë nga unherd.com

(E.H/Dosja.al)

Ndihmës-Sekretarja e Shtetit takoi Alibeajn, ndërsa Paloka deklaroi se ka firmosur peticionin kundër ambasadores Kim. Çfarë do të thotë kjo për PD?

View Results

aktualitet aktualitet firmat piramidale gavin haynes piramidat ne shqiperi firmat piramidale gavin haynes piramidat ne shqiperi