LIVE UPDATES
Aktualitet

Ndërhyrjet e paligjshme rrezikojnë trashëgiminë e qytetit që mbrohet nga UNESCO

24 Shkurt 2021, 12:15 Nga DOSJA
Ndërhyrjet e paligjshme rrezikojnë trashëgiminë e qytetit

GJIROKASTËR- Gjirokastra është e ndarë në dy pjesë që kundërshtojnë njëra tjetrën. Në pjesën e sipërme historike që mbrohet nga UNESCO ka interes të shtuar investime, ndërsa në pjesën e poshtme, stoku i ndërtimeve të pabanuara po rritet, prej braktisjes nga biznesi i vogël dhe banorët.

Të dhënat e bashkisë së Gjirokastrës tregojnë se ndërsa ka kërkesë në rritje për ndërhyrje në qendrën historike, në të cilën janë shtuar edhe ndërhyrjet e paligjshme në Monumente të Kategorisë së Parë dhe të Dytë që mbrohen nga shteti, në pjesën e poshtme të qytetit kërkesat për leje të reja të ndërtimit janë në pikiatë.

Sipas të dhënave të siguruara nga BIRN, gjatë vitit 2020 Inspektoriati i Mbrojtjes së Territorit vendosi 17 gjoba për ndërhyrje të paligjshme ndërtimore në zonën muzeale.

“Ndërhyrjet në banesa Monumente të Kategorisë së Parë apo të Dytë janë të karakterit përshtatës, sidomos për njësi pritëse turistike,” tha Bexhet Baxhella, kreu i Inspektoriatit të Mbrojtjes së Territorit në bashkinë e Gjirokastrës.

Drejtuesi i Inpektoriatit i tha BIRN se gjobat ishin nga 50 mijë lekë – për ndërhyrjet për të cilat kërkohej vetëm njoftim, deri në 500 mijë lekë për rastet kur për ndërhyrjet e paligjshme duhej të kishte leje ndërtimi.

Megjithatë, Baxhella pranoi se pjesa më e madhe e gjobave të vendosura për ndërhyrje në Monumentet e Kulturës së Kategorive I dhe II nuk ishin paguar.

Dy vitet e fundit, sipas të dhënave të bashkisë, numri i arkëtimeve të masave administrative ka qenë i ulët dhe vetëm 1% e tyre është paguar.

Ndërkohë që ndaj shkelësve nuk ka veprime pasuese ligjore dhe gjobat e mbledhura janë vetëm prej atyre qytetarëve që kanë vendosur të paguajnë vullnetarisht.

Rritja e turizmit nxiti ndërhyrjet e paligjshme

Në Gjirokastër nuk është vështirë të dallosh në zonën historike ndërhyrje pa kriter që vijnë si shtesa të lehta në strukturat e banesave historike me elementë të rinj, që bien ndesh me stilin e vjetër të ndërtimit.

Shpesh janë vetëm ndryshime në përmasat e dritareve, por ka raste që ka zgjerime volumesh ndërtimi në përpjekje për të fituar hapësira shtesë.

Vitin e shkuar, Bashkia ndërhyri për prishjen e një ballkoni në zonë e pazarit që ishte ndërtuar pa leje. Ndërhyrje të tilla në ndryshime volumesh të brendshme apo shtesa jashtë banesës për mjedise utilitare nuk mungojnë.

Pronarët që janë ndëshkuar për shkeljet nuk pranojnë të flasin me emër, por i lidhin ndërhyrjet në të shumtën e herës me nevojat e banesave për hapësira të reja, në rastet kur në to mund të priten turistë.

Ata janë të vetëdijshëm se për këto ndërhyrje nuk mund të sigurojnë leje nga Këshilli Kombëtar i Restaurimeve në varësi të Ministrisë së Kulturës, pasi në monumentet e Kategorisë së Parë, ligji i Trashëgimisë Kulturore ndalon rreptësisht çdo ndërhyrje dhe në monumentet e Kategorisë së Dytë ka kufizime të forta ligjore.

“Bashkia Gjirokastër një ndër prioritetet kryesore ka përkujdesjen për vlerat e trashëgimisë kulturore në funksion të zhvillimit të turizmit,” tha Baxhella, drejtori i IMT pranë Bashkisë.

Ai shtoi se prej vitit 2017, numri i shkeljeve të identifikuara nuk ndryshon shumë. Sipas të dhënave që ka bashkia, numri i shkeljeve varion nga 5 në 17 në 5 vitet e fundit, por të dhënat e plota mungojnë.

Ndërkohë, Drejtoria e Kulturës Kombëtare në Gjirokastër që përgjigjet për qendrën historike sipas ligjit për Trashëgiminë Kulturore ka mbajtur akte konstatimi për rastet e shkeljeve dhe i ka referuar këto ndërtime pa leje dhe jashtë kritereve si në polici, ashtu edhe pranë bashkisë.

Specialisti i kësaj drejtorie, Vaso Polo thotë se në një rast denoncimi është bërë pranë Inspektoriatit Kombëtar të Mbrojtjes së Territorit, që sipas ndryshimeve të fundit ligjore, varet nga Ministria e Brendshme.

Megjithatë, në gjykatën e Gjirokastrës nuk ka procedime penale ndaj shkelësve dhe gjobat e vendosura nuk vilen.

Drejtuesi i Inspektoriatit të Mbrojtjes së Territorit pranoi se nuk ishin vënë në veprim instrumente ndëshkuese ndaj kundravajtësve për vjeljen e gjobave dhe ai nivel arkëtimesh që është arritur, ka qenë falë vullnetit dhe ndërgjegjësimit të vetë qytetarëve.

“Në fund të vitit të shkuar i kemi dërguar informacion sektorit jurdik dhe të taksave në bashki për të siguruar vjeljen e gjobave të vendosura në vitin 2020 gjatë vitit 2021,” tha ai.

Baxhella shpjegoi se kishte propozime për të ndërtuar një skemë të vjeljes së gjobës përmes shërbimeve të tjera që jepte bashkia ose përmes faturave të ujësjellësit.

“Plagët” e vjetra pa zgjidhje

Lidhur me ndërtimet pa leje në zonën muze të Gjirokastrës, arkitekti Kreshnik Merxhani thotë se qyteti njohu një periudhë qetësie pas raportit reaktiv të UNESCO-s së vitit 2012, kur organizata botërore e mbrojtjes së monumenteve u kërkoi me forcë autoriteteve shqiptare të kontrollonin qendrat historike në Gjirokastër dhe në Berat nga ndërtimet pa leje dhe ndërhyrjet pa kriter.

“Por ndërtimet pa leje, megjithëse duket se u pezulluan përkohësisht, nuk u stopuan asnjëherë,” thotë Merxhani, ndërsa shton se deri më sot nuk ka një plan për të rikuperuar ato pasuri që janë dëmtuar prej ndërhyrjeve të mëhershme.

“Janë rreth 400 ndërtime pa leje, për të cilat nuk ka një program rikuperimi afatgjatë,” theksoi arkitekti.

Në mungesë të një plani rikuperimi, shumë nga objektet që kishin pësuar ndryshime u hoqën nga lista e monumenteve të Ministrisë së Kulturës në vitin 2016. Një plan i hartuar prej vitesh nga bashkia e Gjirokastrës me specialistë italianë të rajonit të Markeve për Qendrën Historike të Gjirokastrës mbeti kësisoj në letër.

Arkitekti Merxhani vëren gjithashtu si problem vijimin e degradimit të monumenteve nga braktisja e pronarëve, të cilët nuk mund të kujdesen për to.

Në vitin 2005, kur Gjirokastra u përfshi në mbrojtjen e UNESCO, kishte 559 monumente të kategorisë së dytë, ndërsa në vitin 2017 në listë mbetën 323 monumente të kësaj kategorie.

Ministria e Kulturës e argumentoi atëherë vendimin “me procesin e përditësimit të listës së pasurive kulturore me verifikimin në terren të të gjitha objekteve që ndodhen brenda Qendrës Historike të Gjirokastrës dhe të të gjithë dokumentacionit arkivor”.

Por emra të njohur të kulturës kombëtare shqiptare shprehën kritika të forta për mënyrën se si ishte kryer reduktimi i listës dhe rezerva për procesin e kritereve të vlerësimit mbi të cilat ishin hequr monumentet që më parë rezultonin në dosjen që ishte paraqitur dhe në UNESCO.

MARRË NGA REPORTER

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

Aktualitet Aktualitet Bexhet Baxhella Bexhet Baxhella

Sondazh

Poll

'Jemi njerëz të mirë e besnik'/ Rama: Mund ta përdorni çmendurinë tonë për t'u marrë me të tjerët

'Jemi njerëz të mirë e besnik'/ Rama: Mund ta përdorni çmendurinë tonë për t'u marrë me të tjerët

Deri në 179 km/h, makina inteligjente kap mat shoferët në Bypass-in e Fierit, pezullohen 89 patenta

Rama: Dëgjojmë se Putin është shumë sëmurë, por as BE nuk është e shëndetshme

Rama në Austri: Keni qenë krah nesh, ndjej keqardhje për BE-në

Statusi kandidat për në BE, Rama: Ukraina mos të kenë iluzione, mori ilaç kundër depresionit

Rama: S'ka vend më të mirë se Austria për të marrë veten nga mbledhja depresive në Bruksel

Refuzon të largohet nga banesa, 50-vjeçari në Berat kërcënon të hidhet nga pallati

Rama takohet me shqiptaren në Austri, gruaja: Jam krenare që takova kryetarin

'Ulu', aksion policie në mes të natës në Astir, 2 persona shtrihen në tokë

'DRONI edukues'/ Policia rrugore me pajisje të re, monitoron çdo ndryshim drejtimi të parregullt

Aeroporti i Vlorës në zonë të mbrojtur, Tabaku: Shkatërron ekosistemin, projekt korruptiv

Protesta e Berishës, Jorida Tabaku konfirmon pjesëmarrjen: Jam në ballë të çdo opozite të qeverisë

Takoi Metën në Baku, Berisha: Sa të mbyllë Presidencën, bashkohemi kundër Ramës

7 korriku përsëritje e 8 janarit? Berisha" Skenar që nuk ndodh më, qëllimi është ngremë shqiptarët

Berisha shpjegon domethënien e datës së protestës: 3 shtata bashkë, rrisin shanset për sukses

Mbledhje në seli, Berisha: Janë të ftuar të gjithë, deputetët të shkëputen nga Alibasha

Sa do zgjasë protesta e 7 korrikut? Berisha: Deri në realizimin e qëllimit, pranoj të më udhëheqin

Berisha: Nuk pranojmë kurrë aleanca bilaterale në rajon, janë të rrezikshme

Përplasja Rama-Bullgari,Berisha: Turp, ordiner! Në emër të opozitës i kërkoj ndjesë popullit bullgar

'Rama bëri avokatin e Serbisë', Berisha:Nuk foli për Shqipërinë, në konferencë nuk u shfaq as Osmani

Berisha: Negociatat nuk u hapën për shkak të Bullgarisë por prej Ramës, shkoi si vasal i Vuçiç

PD kërkon heqjen e mandatit të Xhaçkës, Bushka: S'kemi pasur kohë të lexojmë shkresat

Nis me debate komisioni për mandatin e Xhaçkës, Alibeaj: Të vinte këtu të jepte shpjegime

Zjarr masiv në Lajthizë të Mirditës, në terren vetëm një zjarrfikës

Aeroporti i Vlorës, Tabaku: Po ndërtohet në një zonë që ishte e mbrojtur. Ministrja: E pavërtetë

Gazetarja përmend Vuçiç, presidenti serb:Jam i sigurtë që folët mirë për mua. Rama:Ç'dreqin do këtu?

Vuçiç e quajti Kosovë, Rama e korrigjon: Aleksandri tha "e ashtuquajtura Kosovë"

“BE na poshtëroi, prisnin konferencë nga liderët”, Rama: Janë të zgjuar

Videon e nxorri vetë, Rama: Ishte prerë keq, unë thashë se RMV do jetë edhe Shqipëria Lindore

VETO-ja e Bullgarisë, Rama me kritika: BE e paaftë të çlirojë dy pengje

Rama nga Brukseli: Urojmë që shekulli tjetër të na gjejë në BE

Rama-BE: Lëreni Serbinë të qetë, mos hapni konflikte të tjera

Rama flet për Kosovën në Bruksel: Është marrë peng, çmenduri, njerëzit nuk lëvizin dot lirshëm

Rama: Bullgaria po i jep fuqi Putin e agresionit rus, një turp

Korreshi ngre zërin: Në Lushnje vihet vetëm për të bërë foto me shalqi, mos u tallni

Bardhi publikon listën: 10 miq të Ramës përfituan 36 investime strategjike me vlerë 4.6 miliard euro

Balla: Berisha privatizoi pronat nga Viçidoli deri në Dhërmi, si ka mundësi je pronar

'Ish-grabitësi u kërkoi ndjesë pronarëve'/ Balla: Berisha është servil, ditën e lindjes e ndryshoi

Balla përplaset me Berishën në Kuvend: Ik o plaku Mere

'Na u bashkoni me 7 korrik'/ Berisha: Pronarët e pronave janë më të kërcënuar se kurrë

'Administrata ka njerëz të paaftë, skiftera'/ Braçe: Fermerëve u duhet bursa që të kenë besim

Tabakun e 'tradhëtojnë' takat, pengohet dhe gati rrëzohet në Kuvend

Akuzat e Shehajt,Xhaçka:Ju paguani për mandatin e deputetit, çojeni çështjen në Gjykatën Kushtetuese

Shehaj akuza Xhaçkës: Vini në politikë me xhepat bosh, dilni me resorte me 5 yje

Xhaçka: Bashkëshortin e kam bzinesmen të sukseshëm

Berisha: Gentian Sharra e banda e Elbasanit blenë vota për PS

Balla-Berishës: Je bashkëpunëtor i Millosheviçit ne mblidhemi më 7 korrik për Srebrenicën

Berisha:Kanë dalë gjërat lakuriq!Balla është xhandar i bandës së Elbasanit! Deputetët e duatrokadsin

“Garon me Tabakun”,Bardhi-Spiropalit:Kishim një madame me 5mln euro,tani u bënë dy me gjithë Xhaçkën

Berisha: S'është parlamenti dyqani yt! Nikolla i pret fjalën. kryedemokrati: Hap mikrofonin se...