Protesta për Zvërnecin/ Protestuesit çajnë kordonin metalik, policia i sulmon me ujë. Tubimi shpërndahet në gjithë Tiranën
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
Tragjedia me dy viktima në Shëngjin, policia jep detaje: Të gjithë shtetas nga Kosova, tre persona në spital 3 Qersho...
“Ka forca në Shqipëri dhe jashtë që janë kundër”/ Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thot&eum...
"Shqipëria është e shqiptarëve"/ Qytetarët mbushin rrugët e Tiranës, kërkojnë anulimin e pr...
• Shtëpia e Bardhë tha të martën se presidenti Donald Trump po shtjellon mundësitë për përvetësimin e Grenlandës, përfshirë edhe përdorimin e mundshëm të ushtrisë amerikane. • Uashingtoni i ka ringjallur synimet e tij për ta marrë ishullin strategjik, pavarësisht kundërshtimeve nga Evropa. •Trump e sheh përvetësimin e Grenlandës si prioritet për sigurinë kombëtare të Shteteve të Bashkuara, gjë që është e nevojshme për t’i frenuar kundërshtarët tanë në rajonin e Arktikut. • Ndërkohë, Grenlanda ka theksuar vazhdimisht se nuk dëshiron të jetë pjesë e Shteteve të Bashkuara. • Gjithashtu udhëheqës nga fuqitë kryesore evropiane dhe Kanadaja u rreshtuan përkrah Grenlandës të martën, duke thënë se ky ishull u përket njerëzve të vet. Ndë to ishte edhe Presidenti i Këshillit të BE-së, Antonio Costa, i cili deklaroi se Bashkimi Evropian do të mbështesë Groenlandën dhe Danimarkën kur të jetë e nevojshme dhe nuk do të pranojë shkelje të së drejtës ndërkombëtare, pavarësisht se ku ndodhin ato. • Grenlanda është territor danez dhe pushtimi i saj ushtarak nga SHBA e cila është aleate e kamotshme e Danimarkës, do të shkaktonte tronditje të mëdha në aleancën e NATO-s dhe do të thellonte ndarjet mes Trumpit dhe udhëheqësve evropianë. • Kundërshtimi i fortë nuk e ka frenuar Trumpin të shqyrtojë mënyrat për ta kthyer Grenlandën në një qendër amerikane në një vend ku po rritet interesi i Rusisë dhe Kinës. • Interesi i Trumpit, i shprehur fillimisht në vitin 2019 gjatë mandatit të tij të parë, është ringjallur ditët e fundit pasi SHBA-ja e arrestoi tashmë presidentin e rrëzuar të Venezuelës, Nicolas Maduro.
8 artikuj për këtë temë.
ITALI- Ministri i Jashtëm italian Antonio Tajani, duke folur në transmetuesin publik Rai, u shpreh se nuk mendon që Trump dëshiron të pushtojë Groenlandën. Ai theksoi se Marco Rubio, duke folur para ligjvënësve republikanë, tha se ata mund të duan ta blejnë atë.
"Nuk mendoj se Trump dëshiron të pushtojë Groenlandën. Marco Rubio, duke folur para ligjvënësve republikanë, tha se ata mund të duan ta blejnë atë, por duhet të shohim se çfarë do të thotë kjo", tha Ministri i Jashtëm italian Antonio Tajani.
Në fund, ai theksoi se fati i Groenlandës vendoset nga Groenlanda dhe Danimarka dhe shtoi se Arktiku është me rëndësi themelore për sigurinë e të gjithëve në Perëndim.
"Rubio, siç tha ai, do të takohet me udhëheqjen politike daneze për të diskutuar çështjen e Groenlandës. Si Itali, së bashku me vendet e tjera evropiane, ne kujtuam se fati i Groenlandës vendoset nga Groenlanda dhe Danimarka. Arktiku është me rëndësi themelore për sigurinë e të gjithëve ne në Perëndim. Megjithatë, pavarësia, integriteti territorial dhe paprekshmëria e kufijve të Groenlandës mbeten të pandryshuara", përfundoi kreu i diplomacisë italiane.
Shtëpia e Bardhë tha të martën se presidenti Donald Trump po shtjellon mundësitë për përvetësimin e Grenlandës, përfshirë edhe përdorimin e mundshëm të ushtrisë amerikane.
Uashingtoni i ka ringjallur synimet e kamotshme së voni për ta marrë ishullin strategjik, pavarësisht kundërshtimeve nga Evropa.
Trump e sheh përvetësimin e Grenlandës si prioritet për sigurinë kombëtare të Shteteve të Bashkuara, gjë që është e nevojshme për t’i “frenuar kundërshtarët tanë në rajonin e Arktikut”, tha Shtëpia e Bardhë në një deklaratë.
“Presidenti dhe ekipi i tij po shqyrtojnë një sërë mundësish për ta ndjekur këtë synim të rëndësishëm të politikës së jashtme dhe, natyrisht, përdorimi i ushtrisë amerikane është gjithmonë opsion në dispozicion të komandantit të përgjithshëm”, tha Shtëpia e Bardhë.
Grenlanda ka theksuar vazhdimisht se nuk dëshiron të jetë pjesë e Shteteve të Bashkuara.
Udhëheqës nga fuqitë kryesore evropiane dhe Kanadaja u rreshtuan përkrah Grenlandës të martën, duke thënë se ky ishull u përket njerëzve të vet.
Grenlanda është territor danez dhe pushtimi i saj ushtarak nga SHBA - e cila është aleate e kamotshme e Danimarkës, do të shkaktonte tronditje të mëdha në aleancën e NATO-s dhe do të thellonte ndarjet mes Trumpit dhe udhëheqësve evropianë.
Kundërshtimi i fortë nuk e ka frenuar Trumpin të shqyrtojë mënyrat për ta kthyer Grenlandën në një qendër amerikane në një vend ku po rritet interesi i Rusisë dhe Kinës.
Interesi i Trumpit, i shprehur fillimisht në vitin 2019 gjatë mandatit të tij të parë, është ringjallur ditët e fundit pasi SHBA-ja e arrestoi tashmë presidentin e rrëzuar të Venezuelës, Nicolas Maduro.
Pas kapjes së Maduros fundjavën e kaluar, Trump është shprehur i bindur se “mbizotërimi amerikan në Hemisferën Perëndimore nuk do të vihet më kurrë në dyshim” dhe ka ushtruar trysni ndaj Kolumbisë dhe Kubës, gjithashtu.
Ai gjithashtu ka filluar të flasë përsëri për Grenlandën, pasi e kishte lënë atë në plan të dytë për muaj me radhë. Një zyrtar i lartë amerikan, duke folur në kushte anonimiteti, tha se Trump dhe këshilltarët e tij po shqyrtojnë një sërë mënyrash për ta përvetësuar Grenlandën.
A është Grenlanda në shitje?
Këto opsione përfshijnë blerjen e drejtpërdrejtë të Grenlandës nga SHBA-ja ose formimin e një Marrëveshjeje të Asociimit të Lirë me territorin, tha zyrtari. Një marrëveshje e Asociimit do të ishte më pak se ambicia e Trumpit për ta bërë ishullin, i cili ka 57 mijë banorë, pjesë të Shteteve të Bashkuara.
Zyrtari nuk tregoi se cili do të ishte çmimi i mundshëm për blerjen e ishullit.
“Diplomacia është gjithmonë opsioni i parë i presidentit për çdo gjë, dhe bërja e marrëveshjeve. Ai i do marrëveshjet. Pra, nëse mund të arrihet një marrëveshje e mirë për të përvetësuar Grenlandën, kjo do të ishte padyshim instinkti i tij i parë”, tha zyrtari.
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, u tha ligjvënësve se kërcënimet e fundit të administratës ndaj Grenlandës nuk nënkuptojnë pushtim dhe se qëllimi është blerja e ishullit nga Danimarka. Ruboi e tha këtë gjatë një njoftimi të klasifikuar të hënën mbrëma para udhëheqësve të Kongresit, sipas dy burimeve, raporton Reuters.
Wall Street Journal raportoi i pari për komentet e Rubios.
Anëtarë të Kongresit, përfshirë disa republikanë bashkëpartiakë të Trumpit, reaguan kundër komenteve të administratës për Grenlandën, duke theksuar se Danimarka, anëtare e NATO-s, ka qenë aleate besnike e SHBA-së.
“Kur Danimarka dhe Grenlanda e bëjnë të qartë se Grenlanda nuk është në shitje, Shtetet e Bashkuara duhet të respektojnë detyrimet e saj brenda traktateve dhe ta respektojnë sovranitetin dhe integritetin territorial të Mbretërisë së Danimarkës”, thanë në një deklaratë senatorja demokrate Jeanne Shaheen dhe senatori republikan Thom Tillis, bashkëkryetarë të Grupit Vëzhgues të NATO-s në Senat.
Zyrtarët e administratës thonë se ishulli është jetik për SHBA-në për shkak të depozitave të mineraleve të rëndësishme për teknologjinë e avancuar dhe aplikimet ushtarake. Këto burime mbeten të pashfrytëzuara për shkak të mungesës së fuqisë punëtore, infrastrukturës së pakët dhe sfidave të tjera./REL
SHBA- Presidenti amerikan Donald Trump ritheksoi kërkesën e Shteteve të Bashkuara për kontroll të Grenlanda. "Ne kemi nevojë për Grenlandën për arsye të sigurisë kombëtare, Danimarka nuk është në gjendje ta sigurojë këtë." Një postim në mediat sociale nga Katie Miller tregoi një hartë të Grenlandës me ngjyrat amerikane.
Dhe burri i saj, Steven Miller, zëvendës shefi i stafit të Trump, pyeti në një intervistë me CNN nëse Grenlanda është ligjërisht në pronësi të shtetit anëtar të NATO-s Danimarka: "Çfarë të drejte ka Danimarka kontroll mbi Grenlandën? Cila është baza e pretendimit të saj territorial?"
Mediat e huaja shkruajnë se Danimarka dhe disa shtete evropiane reaguan duke refuzuar këto lëvizje të reja. "Unë e kam bërë absolutisht të qartë se cili është pozicioni i Mbretërisë së Danimarkës dhe Grenlanda ka deklaruar vazhdimisht se nuk dëshiron për t'u bërë pjesë e Shteteve të Bashkuara", tha kryeministri danez të hënën.
Çfarë e bën Grenlandën kaq të veçantë?
Grenlanda është ishulli më i madh në botë, rreth madhësisë së Meksikës, Arabisë Saudite ose Republikës Demokratike të Kongos, dhe rreth gjysma e madhësisë së Bashkimit Evropian (BE). Megjithatë, Vetëm rreth 60,000 njerëz jetojnë në më shumë se 2 milionë kilometra katrorë.
Shumica i përkasin Inuit Kalaaliit dhe jetojnë në vendbanime të vogla bregdetare, me rreth një të tretën që banojnë në kryeqytetin Nuuk. Politikisht, Grenlanda i përket BE-së dhe shtetit anëtar të NATO-s, Danimarkës, por që nga viti 2009 është kryesisht vetëqeverisëse. Vetëm politika e jashtme dhe e mbrojtjes përcaktohet ende nga Kopenhagen.
Gjeografikisht, ishulli shtrihet nga Atlantiku i Veriut deri në permafrostin e Oqeanit Arktik. 80% e sipërfaqes së Grenlandës është e mbuluar nga akulli. Vetëm zonat bregdetare, një zonë pak më e madhe se Gjermania, janë pa akull të paktën në verë.
Megjithatë, ngrohja globale po bën që ngricat në të gjithë rajonin polar të tkurren gradualisht. Brendësia e Grenlandës po bëhet më e aksesueshme dhe rrugët detare në Arktik po bëhen të lundrueshme ndonjëherë. Kështu, i gjithë rajoni është gjithnjë e më në qendër të interesave gjeostrategjike: nga njëra anë, shfrytëzimi i rezervave të lëndëve të para atje së shpejti mund të bëhet më i qëndrueshëm ekonomikisht. Nga ana tjetër, rrugët e reja të transportit po hapen për anijet tregtare dhe luftarake.
Çfarë dëshiron SHBA nga Grenlanda?
Rezervat nëntokësore të Grenlandës përfshijnë strategjikisht lëndë të para kritike si uraniumi, nafta dhe gazi natyror, si dhe dy depozitat më të mëdha të njohura të tokës së rrallë në botë. Përveç kësaj, ka nikel, bakër, ar dhe grafit. Qeveria e Grenlandës, në kuadër të vetëqeverisjes, ka pezulluar kryesisht nxjerrjen e tokave të rralla, uraniumit, naftës dhe gazit natyror për arsye ekologjike. Megjithatë, mbetet e dyshimtë nëse kjo politikë do të ruhej nëse Grenlanda do të shkëputej nga Danimarka dhe, në çfarëdo mënyre, do të kalonte në sferën e ndikimit të drejtpërdrejtë të SHBA-së.
Ndërsa shumë analistë i shohin burimet natyrore si një nxitës kryesor të rritjes së interesit amerikan, presidenti amerikan e refuzon këtë dhe citon vlerën gjeostrategjike të ishullit. Pak para Krishtlindjeve, ai emëroi një të dërguar të posaçëm për Grenlandën. Në konferencën për shtyp, ai tha: "Ne kemi nevojë për Grenlandën për sigurinë kombëtare, jo për burimet natyrore". Uashingtoni e sheh ishullin si një post strategjik në Arktik, veçanërisht duke pasur parasysh aktivitetin në rritje të Rusisë dhe Kinës në rajon. Në të njëjtën kohë, qëllimi është të kufizohet aksesi i fuqive të tjera të mëdha në burimet e Arktikut dhe në kontrollin e rrugëve të reja detare.
Arsyet ushtarake kanë luajtur gjithashtu një rol të rëndësishëm për dekada. Tashmë në vitin 1951, në fillim të Luftës së Ftohtë, SHBA dhe Danimarka nënshkruan një marrëveshje mbrojtjeje që lejoi ndërtimin e bazës ajrore Thule. Sot baza përdoret edhe për mbikëqyrje hapësinore dhe që nga viti 2023 quhet Baza Hapësinore Pituffik. Konsiderohet një shtyllë kryesore e sistemit amerikan të paralajmërimit të hershëm për lëshimet e raketave. Arktiku është shumë më afër Euroazisë, me Kinën, Rusinë dhe Korenë e Veriut, sesa bërthama amerikane.
A është interesi i SHBA-së i ri?
Interesi i SHBA-së për Grenlandën nuk është asgjë tjetër veçse i ri. Që në vitin 1867, viti kur SHBA bleu Alaskën nga Rusia, politikanët po konsideronin aneksimin e Grenlandës dhe Islandës. Më 1 korrik 1868, gazetat amerikane raportuan se Sekretari i Shtetit William Henry Seward ishte afër përfundimit të blerjes së Grenlandës për 5.5 milionë dollarë ar. Marrëveshja nuk vazhdoi, por ideja mbeti gjallë për dekada. Gjatë Luftës së Dytë Botërore, kur Gjermania kishte pushtuar Danimarkën, SHBA mori kontrollin e Grenlandës, por ia ktheu atë Danimarkës pas përfundimit të luftës.
Edhe në vitin 1955, këshilltarët e sigurisë u përpoqën të bindnin presidentin e atëhershëm amerikan, Dwight D. Eisenhower, për të blerë ishullin. Por me marrëveshjen e mbrojtjes të vitit 1951, Danimarka tashmë i kishte dhënë Shteteve të Bashkuara aq shumë hapësirë manovrimi sa kabineti e konsideroi rrezikun diplomatik shumë të lartë.
Ideja nuk u braktis përgjithmonë, por u diskutua kryesisht në prapaskenë. Vetëm Donald Trump e riktheu atë në pah gjatë mandatit të tij të parë presidencial (2017-2021). Një udhëtim i planifikuar në Kopenhagë në gusht 2019 u anulua papritur pasi kryeministri Frederiksen e quajti idenë e shitjes së Grenlandës në SHBA "absurde". Në fillim të mandatit të tij të dytë, në fillim të vitit 2025, Trump përsëriti kërkesën e tij. Edhe pas pyetjeve, ai nuk përjashtoi as presionin ekonomik dhe as aneksimin me forcë.
Pretendimi i Danimarkës për Grenlandën
Danimarka kolonizoi Groenlandën, të banuar nga Inuit, rreth 300 vjet më parë. Në 1721, Danimarka-Norvegjia dërgoi misionin e parë misionar. Periudha koloniale përfundoi në vitin 1953, kur Grenlanda iu bashkua Mbretërisë së Danimarkës. Në vitin 1979, Kopenhagen i dha vetëqeverisjen Grenlandës dhe një ligj i vitit 2009 forcoi më tej autonominë.
Sovraniteti danez mbi Grenlandën njihet ndërkombëtarisht, duke përfshirë një vendim të vitit 1933 të Gjykatës së Përhershme Ndërkombëtare të Drejtësisë. Ekonomikisht, gjithashtu, ishulli është shumë i varur nga Danimarka. Megjithatë, sipas parimeve të së drejtës ndërkombëtare të Kombeve të Bashkuara, Grenlanda ka të drejtën e vetëvendosjes.
Akti i Autonomisë i vitit 2009 përfshin të drejtën për të mbajtur një referendum për pavarësinë e plotë. Diskutimet përkatëse janë intensifikuar vitet e fundit.
Në dritën e deklaratave të fundit të SHBA-së, kryeministri i Grenlandës Jens-Frederick Nielsen theksoi: "Grenlanda është vendi ynë. Këtu merren vendimet tona. Dhe unë gjithmonë do të luftoj për lirinë tonë dhe të drejtën për vetëvendosje dhe për formësimin e së ardhmes sonë."/Dosja.al
QIPRO- Presidenti i Këshillit të BE-së, Antonio Costa ka deklaruar se Bashkimi Evropian do të mbështesë Groenlandën dhe Danimarkën kur të jetë e nevojshme dhe nuk do të pranojë shkelje të së drejtës ndërkombëtare, pavarësisht se ku ndodhin ato.
"Lidhur me Groenlandën, më lejoni të jem i qartë: Groenlanda i përket popullit të saj. Asgjë nuk mund të vendoset për Danimarkën dhe Groenlandën pa Danimarkën ose pa Groenlandën. Ata kanë mbështetjen dhe solidaritetin e plotë të Bashkimit Evropian”, tha Costa në një fjalim që shënonte marrjen e presidencës së rradhës së BE-së nga Qiproja.
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka përsëritur ditët e fundit se dëshiron të marrë kontrollin e Groenlandës, duke argumentuar se ishulli është çelësi i strategjisë ushtarake të SHBA-së dhe duke pretenduar se Danimarka nuk ka bërë mjaftueshëm për ta mbrojtur atë./Dosja.al
SHBA- Administrata Trump po diskuton në mënyrë aktive blerjen e Grenlandës, tha sekretarja e shtypit e Shtëpisë së Bardhë Caroline Levitt, duke shtuar se presidenti amerikan po i jep përparësi një zgjidhjeje diplomatike, por po mban opsionet e tij të hapura.
Mediat e huaja shkruajnë se blerja e Grenlandës, është diçka që diskutohet në mënyrë aktive nga presidenti dhe ekipi i tij i sigurisë kombëtare, duke e përshkruar Grenlandën si të favorshme për sigurinë kombëtare të SHBA-së.
Trump, shtoi ai, e konsideron në interes të Shteteve të Bashkuara të pengojnë agresionin e Rusisë dhe Kinës në rajonin e Arktikut, dhe kjo është arsyeja pse ekipi i tij aktualisht po diskuton se si do të dukej një treg i mundshëm.
E pyetur pse Trump nuk e ka përjashtuar veprimet ushtarake për të pushtuar Grenlandën, një mundësi që ka provokuar një reagim të konsiderueshëm nga Danimarka dhe aleatët e tjerë të NATO-s, ajo tha: "Të gjitha opsionet janë gjithmonë në tryezë për Presidentin Trump ndërsa ai shikon se çfarë është në interes të Shteteve të Bashkuara, por unë thjesht do të them se zgjedhja e parë e presidentit ka qenë gjithmonë diplomacia"./Dosja.al
SHBA- Debati i vazhdueshëm mbi interesin e SHBA-së në Groenlandë u trajtua të mërkurën nga Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, duke folur me gazetarët në Uashington, pa hyrë në detaje rreth skenarëve të mundshëm ushtarakë.
Ai u pyet nëse qeveria amerikane ishte e përgatitur të përjashtonte mundësinë e ndërhyrjes ushtarake në lidhje me Groenlandën, por Rubio shmangu komentimin mbi thelbin, duke deklaruar se kjo nuk ishte koha e duhur për një diskutim të tillë.
"Nuk jam këtu për të folur për Danimarkën apo për ndërhyrjen ushtarake. Do të takohem me ta javën tjetër. Do t'i zhvillojmë këto diskutime atëherë. Në këtë kohë, nuk kam asgjë më shumë për të shtuar," tha ai.
Megjithatë, Rubio iu referua interesit të hershëm të Shteteve të Bashkuara në Groenlandë, duke theksuar se kjo nuk është një ide e re. Siç tha ai, çështja ishte ngritur në të kaluarën nga Donald Trump , gjatë mandatit të tij të parë presidencial.
"Interesi i Donald Trump për blerjen e Groenlandës nuk është i ri. Ai e kishte përmendur atë në mandatin e tij të parë dhe ai nuk është presidenti i parë i SHBA-së që shqyrton ose studion se si vendi ynë mund ta fitojë Groenlandën. Ka interes ", tha ai./Dosja.al
SHBA- Shtëpia e Bardhë tha të martën se presidenti Donald Trump po shtjellon mundësitë për përvetësimin e Grenlandës, përfshirë edhe përdorimin e mundshëm të ushtrisë amerikane.
Uashingtoni i ka ringjallur synimet e kamotshme së voni për ta marrë ishullin strategjik, pavarësisht kundërshtimeve nga Evropa.
Trump e sheh përvetësimin e Grenlandës si prioritet për sigurinë kombëtare të Shteteve të Bashkuara, gjë që është e nevojshme për t’i “frenuar kundërshtarët tanë në rajonin e Arktikut”, tha Shtëpia e Bardhë në një deklaratë.
“Presidenti dhe ekipi i tij po shqyrtojnë një sërë mundësish për ta ndjekur këtë synim të rëndësishëm të politikës së jashtme dhe, natyrisht, përdorimi i ushtrisë amerikane është gjithmonë opsion në dispozicion të komandantit të përgjithshëm”, tha Shtëpia e Bardhë.
Grenlanda ka theksuar vazhdimisht se nuk dëshiron të jetë pjesë e Shteteve të Bashkuara.
Udhëheqës nga fuqitë kryesore evropiane dhe Kanadaja u rreshtuan përkrah Grenlandës të martën, duke thënë se ky ishull u përket njerëzve të vet.
Grenlanda është territor danez dhe pushtimi i saj ushtarak nga SHBA - e cila është aleate e kamotshme e Danimarkës, do të shkaktonte tronditje të mëdha në aleancën e NATO-s dhe do të thellonte ndarjet mes Trumpit dhe udhëheqësve evropianë.
Kundërshtimi i fortë nuk e ka frenuar Trumpin të shqyrtojë mënyrat për ta kthyer Grenlandën në një qendër amerikane në një vend ku po rritet interesi i Rusisë dhe Kinës.
Interesi i Trumpit, i shprehur fillimisht në vitin 2019 gjatë mandatit të tij të parë, është ringjallur ditët e fundit pasi SHBA-ja e arrestoi tashmë presidentin e rrëzuar të Venezuelës, Nicolas Maduro.
Pas kapjes së Maduros fundjavën e kaluar, Trump është shprehur i bindur se “mbizotërimi amerikan në Hemisferën Perëndimore nuk do të vihet më kurrë në dyshim” dhe ka ushtruar trysni ndaj Kolumbisë dhe Kubës, gjithashtu.
Ai gjithashtu ka filluar të flasë përsëri për Grenlandën, pasi e kishte lënë atë në plan të dytë për muaj me radhë.
Një zyrtar i lartë amerikan, duke folur në kushte anonimiteti, tha se Trump dhe këshilltarët e tij po shqyrtojnë një sërë mënyrash për ta përvetësuar Grenlandën.
A është Grenlanda në shitje?
Këto opsione përfshijnë blerjen e drejtpërdrejtë të Grenlandës nga SHBA-ja ose formimin e një Marrëveshjeje të Asociimit të Lirë me territorin, tha zyrtari.
Një marrëveshje e Asociimit do të ishte më pak se ambicia e Trumpit për ta bërë ishullin, i cili ka 57 mijë banorë, pjesë të Shteteve të Bashkuara.
Zyrtari nuk tregoi se cili do të ishte çmimi i mundshëm për blerjen e ishullit.
“Diplomacia është gjithmonë opsioni i parë i presidentit për çdo gjë, dhe bërja e marrëveshjeve. Ai i do marrëveshjet. Pra, nëse mund të arrihet një marrëveshje e mirë për të përvetësuar Grenlandën, kjo do të ishte padyshim instinkti i tij i parë”, tha zyrtari.
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, u tha ligjvënësve se kërcënimet e fundit të administratës ndaj Grenlandës nuk nënkuptojnë pushtim dhe se qëllimi është blerja e ishullit nga Danimarka. Ruboi e tha këtë gjatë një njoftimi të klasifikuar të hënën mbrëma para udhëheqësve të Kongresit, sipas dy burimeve, raporton Reuters.
Wall Street Journal raportoi i pari për komentet e Rubios.
Anëtarë të Kongresit, përfshirë disa republikanë bashkëpartiakë të Trumpit, reaguan kundër komenteve të administratës për Grenlandën, duke theksuar se Danimarka, anëtare e NATO-s, ka qenë aleate besnike e SHBA-së.
“Kur Danimarka dhe Grenlanda e bëjnë të qartë se Grenlanda nuk është në shitje, Shtetet e Bashkuara duhet të respektojnë detyrimet e saj brenda traktateve dhe ta respektojnë sovranitetin dhe integritetin territorial të Mbretërisë së Danimarkës”, thanë në një deklaratë senatorja demokrate Jeanne Shaheen dhe senatori republikan Thom Tillis, bashkëkryetarë të Grupit Vëzhgues të NATO-s në Senat.
Zyrtarët e administratës thonë se ishulli është jetik për SHBA-në për shkak të depozitave të mineraleve të rëndësishme për teknologjinë e avancuar dhe aplikimet ushtarake. Këto burime mbeten të pashfrytëzuara për shkak të mungesës së fuqisë punëtore, infrastrukturës së pakët dhe sfidave të tjera./REL
SHBA- Pak ditë pasi ushtria amerikane e rrëzoi nga pushteti presidentin e Venezuelës, Nicolas Maduro, më 3 janar, një luftë fjalësh lidhur me ishullin danez të Grenlandës shpërtheu sërish.
Presidenti amerikan, Donald Trump, ka thënë vazhdimisht se Uashingtoni ka nevojë që Grenlanda të jetë e vetja dhe madje nuk e ka përjashtuar as mundësinë që ta marrë këtë ishull me forcë.
“Ne kemi nevojë për Grenlandën”, u tha Trump gazetarëve në bordin e Air Force One më 4 janar. “Ajo është shumë strategjike tani. Grenlanda është e mbuluar gjithandej me anije ruse dhe kineze”.
“Danimarka nuk do të jetë në gjendje ta bëjë këtë”, shtoi ai.
Kryeministrja e Danimarkës, Mette Frederiksen, iu përgjigj atij më 5 janar, duke thënë: “Ne nuk do të pranojmë që ne dhe Grenlanda të kërcënohemi në këtë mënyrë”.
Duke iu referuar përfshirjes së Grenlandës në NATO si territor i Danimarkës, ajo shtoi: “Nëse Shtetet e Bashkuara zgjedhin ta sulmojnë ushtarakisht një tjetër vend të NATO-s, atëherë gjithçka ndalet”.
Vëmendja e Uashingtonit për Grenlandën tani nuk është diçka e re, sepse Shtetet e Bashkuara e kanë dëshiruar këtë ishull përherë, qysh nga vitit 1800 kur e biseduan për herë të parë blerjen e tij nga Danimarka.
Grenlandës së mbuluar nga akulli iu dha emri nga eksploruesi nordik i shekullit X, Eriku i Kuq. Kolonizuesi i hershëm e zgjodhi emrin sepse, siç tha ai, "njerëzit do të tërhiqeshin të shkonin atje nëse do të kishte një emër të favorshëm".
Nordikëve të ardhur në Grenlandë nuk u zgjati. Studiuesit besojnë se të ardhurit ranë viktimë e një ndryshimi të klimës dhe trazirave ekonomike të shkaktuara nga murtaja midis vështirësive të tjera. Në vitin 1721, kur misionarët danezë mbërritën për herë të parë në ishull, mbeti vetëm popullsia indigjene Inuit.
Një misionar i përshkroi njerëzit inuitë të Grenlandës si lakmitarë të kalorive saqë do të hanin morra të shkëputur nga rrobat e tyre. Për të shmangur humbjen e mineraleve, ai pretendoi se ata "do ta fshinin djersën nga fytyrat e tyre me një thikë dhe do ta lëpinin".
Danimarka shpalli sovranitetin mbi Grenlandën më 1921 dhe zbatoi një monopol tregtar me ishullin. Ndalimi i tregtarëve të jashtëm i mundësoi Kopenhagës të blinte dhjamin e balenave dhe fokave - një burim i çmuar karburanti për fenerët - në mënyrë rigoroze sipas kushteve të veta.
Gjatë Luftës së Dytë Botërore, Danimarka u pushtua nga Gjermania naziste, duke e lënë territorin danez të Grenlandës të hapur ndaj një pushtimi gjerman.
George L. West, një oficer i shërbimit të jashtëm amerikan, kujtoi se presidenti amerikan, Roosevelt, "vendosi menjëherë se duhej të bënim diçka për Grenlandën". Forcat amerikane pushtuan territorin, duke siguruar minierën e saj të vlefshme të kriolitit.
Me parashikimin e motit, një faktor kritik në luftë, operativët nazistë bënë përpjekje të përsëritura për të ngritur stacione sekrete meteorologjike në pjesë të izoluara të Grenlandës.
"Duket se një pjesë e madhe e motit tuaj për Evropën Perëndimore e ka origjinën në atë kapak akulli. Është e paçmueshme, nga pikëpamja ushtarake, të marrësh raporte meteorologjike prej andej", shpjegoi West, duke shtuar se pjesë e misionit amerikan në Grenlandë ishte "gjetja e këtyre [stacioneve të motit të paligjshëm nazist] dhe shkatërrimi i tyre.
Shtetet e Bashkuara e kthyen Grenlandën nën kontrollin danez pas luftës, por nuk e tërhoqën ushtrinë e saj. Në vitin 1951, të dy vendet nënshkruan një marrëveshje që lejonte Uashingtonin dhe aleancën e sapoformuar ushtarake të NATO-s të "përmirësonin dhe përgjithësisht të përshtatnin zonën për përdorim ushtarak".
Një nga objektet amerikane në Grenlandë, i quajtur Camp Century, u shpall një objekt për çështje kërkimesh. Në realitet ishte një front për Projektin Iceworm, një rrjet i planifikuar i vendeve të lëshimit të raketave bërthamore nën shtresën e akullit të Grenlandës që synonte Bashkimin Sovjetik.
Stacioni i fshehtë i armëve bërthamore amerikane ishte i destinuar të dështojë që në fillim. Inxhinierët u përballën me akull që lëvizte vazhdimisht që përdredhte dhe përkulej rreth kapanoneve të krijuara për të mbajtur koka bërthamore delikate. Në vitin 1966 Camp Century u braktis, së bashku me mbetjet radioaktive që mbeten të varrosura nën akull sot.
Propozimet që Shtetet e Bashkuara të blejnë Grenlandën datojnë që nga viti 1867, kur ideja u konsiderua për herë të parë seriozisht nga Uashingtoni.
Në vitin 1946, një ofertë konkrete - ekuivalenti modern prej rreth 1 miliard dollarësh - iu bë Kopenhagës për Grenlandën, të cilën një senator e përshkroi si "një domosdoshmëri ushtarake" për Shtetet e Bashkuara.
Grenlanda, tha Uashingtoni, do të lejojë "zona nga të cilat do të nisë operacionet ushtarake mbi Arktik kundër kundërshtarëve të Amerikës", mes përdorimeve të tjera.
Ministri i Jashtëm i Danimarkës e refuzoi ofertën e vitit 1946, duke u përgjigjur se, "ndërsa ne i detyrohemi shumë Amerikës, nuk mendoj se ia kemi borxh gjithë ishullin e Grenlandës".
Trump, gjatë mandatit të tij të parë më 2019, sugjeroi vazhdimisht që Shtetet e Bashkuara të merrnin territorin - deklarata që u hodhën poshtë gjerësisht si joserioze. Megjithatë, pasi e bëri territorin prioritet në mandatin e tij të dytë, Danimarka me sa duket u përgjigj duke rritur rëndësinë e Ariut Polar -- që përfaqëson Grenlandën -- në stemën e mbretit danez dhe duke përsëritur se territori nuk është për shitje.
Sot, Grenlanda drejton shumë nga institucionet e saj, duke përfshirë parlamentin e saj, por mbetet shumë e varur nga Danimarka.
Territori merr gati 600 milionë dollarë ndihmë çdo vit nga Kopenhaga, një fond që përfaqëson më shumë se gjysmën e të gjithë buxhetit të Qeverisë së Grenlandës dhe të barabartë me më shumë se 10.000 dollarë për secilin nga 57.000 banorët e territorit.
Nëse një lëvizje në rritje për pavarësi në Grenlandë është në gjendje të shkëpusë me sukses territorin nga sundimi danez pas zgjedhjeve të 11 marsit, Uashingtoni mund të anashkalojë Kopenhagën në përpjekjen e tij për të marrë pronësinë e territorit.
Por, ndërsa një shumicë e grenlandezëve favorizojnë pavarësinë nga Danimarka, rreth 85 për qind e grenlandezëve kundërshtojnë të bëhen pjesë e një territori amerikan, sipas një sondazhi të fundit.
Kompleksiteti i stuhisë gjeopolitike që shpërtheu mbi Grenlandë u përmblodh së fundmi nga kryeministri i territorit, Mute Egede, i cili u tha gazetarëve në janar: "Ne nuk duam të jemi danezë, nuk duam të jemi amerikanë, duam të jemi grenlandezë"./REL
