LIVE UPDATES
Art&Argëtim

‘Kafshë pune në Shqipëri’, rrëfehet i biri i Elena Gjikës: Vuajtjet e nënës sime, nusja e djalit të ish-kryeministri

4 Maj 2019, 11:06 Nga DOSJA
‘Kafshë pune në Shqipëri’, rrëfehet i biri i

Një grua intelektuale, e lindur në Itali ku e priste një e ardhme e shkëlqyer në fushën e akademisë, por që erdhi në Shqipëri me bashkëshortin e saj, djalin e Mustafa Krujës dhe gjeti terrin e diktaturës.

Jeta dhe arritjet e dikurshme, me siguri ua bënin më të dhimbshëm kontrastin me vuajtjen e tanishme, intelektualëve të dërguar në kampet e internimit gjatë diktaturës komuniste, por ishte e qartë që edhe diktaturës ia bënte më të flaktë dëshirën për ta rënduar këtë kontrast duke e nxirosur me sa mundte të tashmen. Ndoshta atë që ata kishin brenda shpirtit, nuk mundeshin gjithmonë ta arrinin e t’ua merrnin, por çfarë kishin në dorë me jetët e tyre, e bënë pa mëshirë.

Elena Gjika, jo ajo e lindura në Bukuresht, por një tjetër, e lindur në Romë, gati 100 vjet më vonë, nga një baba kolonjar dhe një mama italiane, ishte një nga ato gra me mendje brilante që diktatura e ktheu në mbartëse drush dhe punëtore ndërtimi. E diplomuar në Universitetin e Napolit, e propozuar për katedrën e Fakultetit të Letërsisë atje, por e ardhur në Shqipëri pas martesës me Petrit Merlikën, djalin e ish-Kryeministrit, Mustafa Kruja Merlika, Elena mund t’i kishte dhënë shumë Shqipërisë së babait, burrit dhe birit të saj në një kohë tjetër, por koha e diktaturës i kërkoi të priste e të ngarkonte dru, pasi i kishte prerë, me goditje të vazhdueshme, nga jeta e saj, shpresat për të ardhmen që premtonin dijet, prirjet, teza e diplomimit, vlerësuar shkëlqyeshëm dhe e botuar nga Akademia Italiane e Shkencave dhe mjedisi që e kishte rrethuar dikur. Ishte rritur në një mjedis intelektual, me babain gazetar dhe mamanë mësuese. Kishte qenë shoqe Liceu me të motrën e Aldo Moros, që më pas do të bëhej kryeministri i Italisë, shkoi nuse në shtëpinë e një tjetër kryeministri. Shtëpinë e saj, kur ishte e vogël, e vizitonin intelektualë e burra shteti si Luigj Gurakuqi dhe Mustafa Kruja, të cilët ishin miq të të atit. Gjeti të njëjtën atmosferë në shtëpinë ku shkoi nuse, kur u çonte kafen të vjehrrit dhe Aleksandër Xhuvanit dhe bashkohej në bisedat e tyre me dijet e saj të thelluara në letërsi, histori e gjuhësi. Më vonë pas arrestimit të të shoqit, ajo do të trokiste në derën e profesor Xhuvanit për t’i kërkuar punë në Bibliotekë dhe ai do t’i thoshte që në gjithë Ballkanin nuk mund të gjente një kandidaturë më të mirë sesa ajo, por…Kishte rrudhur supet, i znëë ngushtë. Ai e dinte, siç edhe Elena do e shihte shumë shpejt, që rrugët e saj ishin mbyllur.

Në rrëfimet e të birit, Eugen Merlikës, në një botim me dëshmitë e të mbijetuarve të kampit të Tepelenës, botuar nga Autoriteti për Informimin mbi Dokumentet e Ish-Sigurimit të Shtetit, shpaloset jeta e Elenës, e cila duke mos mundur ta braktiste të birin, edhe pse kishte mundësinë të largohej nga Shqipëria, si shtetase italiane, zgjodhi të qëndronte këtu pas arrestimit të bashkëshortit në vitin 1946, me 15 vjet burg dhe pranoi mundimet që diktatura përpilonte dhe zbatonte për armiqtë e saj.

Në vjeshtën e vitit 1947 i dëbuan nga shtëpia në Tiranë duke i dërguar në vendin Katër Rrugët e Shijakut ku jetuan në një kasolle, më pas disa të afërm i morën në shtëpinë e tyre në Krujë, por Dega e Brendshme i çoi në qelitë e saj bashkë me familjen e Abaz Kupit, ku jetuan më shumë se një vit. Në vitin 1949, siç kujton Eugeni, i nisën sipër një kamioni për në Tepelenë. Elena u nis atje me djalin tre vjeç dhe vjehrrën. Ajo ishte krahu i punës së familjes së tyre në Tepelenë. “Jeta e atyre që punonin ishte shumë e lodhshme, sepse kishin zëvendësuar mushkat. Njeriu ishte kthyer në mushkë për të mbajtur dru nga mali për t’i sjellë aty; ecnin 2 apo 3 orë rrugë me dru në kurriz. Nganjëherë me rrasa guri…”, thotë Eugen Merlika, i cili, në atë kohë, e kujton veten pranë së gjyshes, duke pritur mamanë te muri me tela i kampit. Për festa mund të kishte një program të veçantë, siç ishte një natë e Vitit të Ri, kur gratë ishin kthyer nga mali dhe një polic kërkoi tri prej tyre, ndër to dhe Elena, për të ngarkuar sërish dru për në Tepelenë, në mes të shiut, dhe për t’i prerë sepse familjet e oficerëve kishin mbetur pa dru dhe i donin gati për në sobë.

Nga puna dhe uria në kampin e Tepelenës, Elenën e çuan në Vlorë, ku po ndërtohej burgu i Vlorës. Tashmë duhej të përjetonte edhe ndarjen nga i biri, edhe pse të gjitha vuajtjet i kishte pranuar, pikërisht për të mos u ndarë prej tij, por shteti e kishte vendosur. Më pas e çuan në Lushnjë, ku u bashkua sërish me të birin. Ndërruan kamp pas kampi në qytetin jugor, nga viti 1954 deri në vitin 1991, kur u liruan nga kampi i fundit, i Grabianit.

Tashmë e bija e Sotir Gjikës e lindur në 27 gusht 1920, siç zbulohet nga letërkëmbimi i të atit, me Luigj Gurakuqin, ku gazetari njoftonte mikun e tij për lindjen e fëmijës së dytë, këtë herë vajzë, ishte 71 vjeçe. Do të kthehej në Itali, me hapjen e kufijve, por familjen nuk do ta gjente më. Vite më parë, në një letër dërguar të vëllait, kishte shkruar një lutje për Aldo Moron, që ta ndihmonte të takonte të ëmën, por nuk mori kurrë përgjigje. Jetonte në një vend të izoluar, ku ishte e vështirë të hynin lajmet e mira dhe e ndaluar të dilnin njerëzit, por mision që çdo e mirë që ata kishin sjellë, të shkatërrohej. Siç ndodhi me Elena Gjika Merlikën, por Zoti e ndihu për ta nxjerrë gjallë nga kampi i Tepelenës, të birin për të cilin sakrifikoi jetën. Shqipëria nuk ka asgjë për të thënë për atë çfarë Elena kishte mundësinë t’i falte vendit, por, falë Zotit, Eugeni ka shumë për të thënë për nënën e tij.

Marrë nga Kujto.al

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

kulture kulture elena gjika ish-kampi i tepelenes kampi i grabianit sotir gjika elena gjika ish-kampi i tepelenes kampi i grabianit sotir gjika

Sondazh

Poll
Art&Argëtim 3 Maj 2019, 20:13

Duke diskutuar për hallet e popullit

I Huaji: Duke diskutuar për hallet e popullitTirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:View Results...

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin Dhërmiun

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin Dhërmiun

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin qytetin e Vlorës

Shi dhe erë e fortë, stuhia e befasishme godet Vlorën

Sharon Stone tregon pse nuk finalizoi me martesë lidhjen me stilistin 38-vjeçar

Rama batuta me banorin që iu shemb ndërtimi pa leje në Theth:Koka bën, koka pëson

Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, protestuesit nisin marshimi

Deklarata e ministres serbe për Kosovën/ Ish-luftëtari i UÇK-së: Heshtja e Shqipërisë është fyerje

Aktivisti: SPAK hap hetimet për kryeministrin Rama, tregoni që jeni patriotë dhe bëhuni me ne

Aktivisti: Do qëndrojmë derisa kjo qeveri e korruptuar dhe ky kryeministër të largohet

Protestuesi: Protesta do vazhdojë deri në rrëzimin e tij

“Pa rini nuk ka Shqipëri”/ Protestuesit nisin marshimin drejt Kryeministrisë: Rama jepe dorëheqjen!

“Mbret pa popull, kjo është kurora e Edi Ramës”/ I riu në protestë: Rama ka humbur mbështetjen

“Nuk duam bashkimin me Librazhdin”/ Banorët në Prrenjas protestojnë kundër reformës territoriale

"Shpati artist që nuk lypi ndonjëherë"/ Rezart Veleshnja reagon për ndihmën e Labinot Tahirit

Rama sulmon sërish protestuesit: Dalin lloj-lloj sharlatanësh delirantësh e ekstremistësh

Jeta private la nën hije filmin ‘Don't Worry Darling’, regjisorja Olivia Wilde flet për projektin

Flakët përfshijnë një sipërfaqe toke në Elbasan/ Dëgjohen shpërthime, dyshohet për fishekë

Rama: Synimi është të rriten të ardhurat, turizmin e luksit e keni vetëm ju

Rama: Keqinterpretuan fjalën time dhe u zaptua zemra e Thethit

Rama nga Thethi: Paketa e Maleve nuk është për biznesmenë dhe as për oligarkët

Rama nga Thethi: Ka një keqkuptim të madh për Paketën e Maleve

Publikohen pamje brenda Postës në Durrës, ish-shefja e Financës me një thes në dorë merr para

Berisha: Eurodeputeti denoncon Ramën si njeriun që përdor familjarët e tij për të transportuar para

"Një tufë budallenjsh"/ Ministri Gonxhja fyen protestuesit: Hajde rrugë budallait

Korreshi ironizon Manjën për koncertin e Kanye West: Te Luan Zhegu jam ende, ti kërceve upsi-dupsi

"Kemi refuzuar Jennifer Lopez se donte 2 milionë euro garanci"/ Gonxhja: Kërkesa nuk u pranua

“Nuk shiten malet, është mundësi për pronarët dhe emigrantët” Rama: Paketa e Maleve, nuk anulohet

Abuzimi me tenderat e AKSHI-t! Mirlinda Karçanaj paraqitet në SPAK

Rama mes protestave: Ata që gjykojnë nga kafeneja nuk e njohin Paketën e Maleve

Rama- protestuesve: Delirantë, injorantë dhe dështakë-zemërakë!

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet