LIVE UPDATES
Bota

INTERVISTA/ Xhon Bolton: Liderët autoritarë si Trump, janë shumë më të rrezikshëm mandatin e dytë

26 Korrik 2020, 12:41 Nga DOSJA
INTERVISTA/ Xhon Bolton: Liderët autoritarë si Trump, janë

SHBA- Xhon Bolton, 71-vjeç, ishte në vitet 2018-2019 këshilltar i presidentit amerikan Donald Trump për sigurinë kombëtare. Në një intervistë për “Der Spiegel”, ai flet për marrëdhëniet e Trump me gratë udhëheqëse, origjinën e konfliktit të tij me kancelaren gjermane Angela Merkel, NATO-n, dhe shanset e presidentit amerikan për një mandat të dytë.

Zoti Bolton, Donald Trump kishte nisur ta sulmonte kancelaren gjerman Angela Merkel që kur ishte ende një nga shumë kandidatët republikanë për president. Ai tha se politika e Merkel ndaj refugjatëve ishte një “fatkeqësi për Gjermaninë”. A kemi ne përshtypjen e gabuar, apo Trump është tepër i fiksuar pas kancelares?

Marrëdhëniet e Trump me kancelaren Merkel dhe ish-kryeministren britanike Tereza Mej ishin dy nga më të vështirat që unë kam parë. Mendoj që ai pa pasur probleme në raportet me udhëheqëset gra. Por me Merkel, ishte diçka më e veçantë. Babai i presidentit ishte gjerman, ndaj kjo mund të ketë pasur një ndikim.

Por Trumpi ka konflikte të ngjashme me një numër udhëheqësish të tjerë botërorë. A ka mundësi që ai të ketë thjesht probleme me gratë?

Mendoj se është një faktor. Por ai ka probleme me shumë liderë të zgjedhur në mënyrë demokratike, burra apo gra qofshin. Ai duket se ka marrëdhënie më të mira me figura autoritare, sesa me ato që zgjidhen në vendet demokratike.

Si e shpjegoni këtë?

Një pjesë e vështirësisë që Trump has në çështjet ndërkombëtare, është mungesa prej tij e ndonjë baze filozofike. Ai nuk ka asnjë filozofi. Për shembull, unë jam një republikan konservator. Ai nuk është. Por nga ana tjetër, nuk është as edhe një demokrat liberal. Ai ka prirjen t’i ngatërrojë marrëdhëniet personale me udhëheqësit e huaj, me marrëdhëniet dypalëshe midis SHBA-së dhe atij vendi.

Pse Trump nuk tregon interes për bashkëpunim me partnerët e vjetër të Amerikës?

Ka një përpjekje të vazhdueshme nga analistët politikë në SHBA dhe Evropë, për ta kuptuar Trumpin, apo për të përcaktuar një Doktrinë Trump. Mos humbni më kohë me këtë gjë! Nuk ka asnjë Doktrinë Trump. Vendimi që ai merr në mëngjes mbi një çështje, mund të ndryshojë pasdite, kryesisht në varësi të konsideratave politike. Ai është kryesisht i interesuar për rizgjedhjen e tij.

Nëse rizgjidhet për një mandat tjetër, a do ta tërheqë Trump SHBA-në nga NATO,?

Kjo është shumë e vështirë të parashikohet. Tani për tani, ai ka një qasje të ashpër ndaj Kinës. Por nëse rizgjidhet, unë mendoj se është plotësisht e mundur që ai të kthehet menjëherë tek shoku i tij Xi Jinping, dhe të përpiqet të nisë sërish negociatat për një marrëveshje të re tregtare. Fati i Hong Kongut dhe një larmi temash të tjera, do të braktisen rrugës.

A është presidenti po aq i paparashikueshëm për stafin e tij, sa është për pjesën tjetër të botës?

Po. Pas samitit të NATO-s në korrik ne po shkonim në Londër për t’u takuar me Tereza Mejin, dhe më pas në Helsinki për takimin e famshëm me Vladimir Putinin. Trump i tha gazetarëve në aeroport:Nga këto takime, më e lehtë mund të jetë me Putinin. E kush do ta mendonte këtë? Përgjigja është:Askush tjetër përveç Donald Trumpit!

A do të duhet që Gjermania dhe pjesa tjetër e Evropës, të jenë përgjegjëse në të ardhmen për sigurinë dhe mbrojtjen e tyre kombëtare?

Evropa duhet ta shohë Trumpin si një anomali në politikën amerikane. Ajo çfarë bën Trumpi nuk është politikë. Dhe për shkak se nuk pasqyron ndonjë filozofi, nuk do të jetë shumë e vështirë për t’u rikthyer në normalitet. Partia Republikane, beson se Evropa nuk duhet të lihet vetëm kur është fjala për mbrojtjen.

Problemi me Bashkimin Evropian, është se ka shumë retorikë për politika të forta të sigurisë, por jo shumë lëvizje në praktike. Ju i dëgjoni udhëheqësit evropianë të thonë pa pushim:”Ne do të mbrohemi vetë!”. Nëse njerëzit nuk janë të kujdesshëm, do të ketë të tjerë në Amerikë, njerëz si Trump, që do të thonë:”Epo mirë, rrugën e mbarë!”.

A e ka dëmtuar presidenca Trump reputacionin e Shteteve të Bashkuara?

Dëme ka. Nëse Trump humbet në nëntor, riparimi i tyre do të jetë një nga detyrat kryesore për administratën Bajden. Por po ashtu i takon Partisë Republikane të sigurohet, që të mos përfundojmë më me një tjetër kandidat të tillë në të ardhmen.

Ajo që mund të ofroj si ngushëllim evropianëve ose të tjerëve, është ajo që tha dikur Uinston Çërçill. Ai tha:”Ju mund të mbështeteni gjithnjë tek amerikanët se do të bëjnë gjënë e duhur, vetëm pasi ata të kenë provuar gjithçka tjetër”. Dhe ajo që po bëjmë ne tani, është testimi i gjithçkaje tjetër.

Disa demokratë janë të shqetësuar se Trump do të injorojë humbjen në zgjedhje, dhe do të vazhdojë të qëndrojë në Shtëpinë e Bardhë…

Unë nuk shoh të prova për diçka të tillë. Po të kishte, do t’i kisha përfshirë ato në librin tim. Trump është i aftë të bëjë thuajse çdo gjë. Por ky është një aspekt i asaj që ne e quajmë “Sindromi i Degradimit të Trump:E gjithë analiza politike përcaktohet nga Trump, nga ato që ai bën apo nuk bën. Dhe analiza ndalet në atë pikë.

Cila është frika juaj më e madhe nëse Donald Trump do të fitojë një tjetër mandat?

Druaj se ndikimi i liderëve autoritarë, mund të rritet në mandatin e tyre të dytë.

Ju e botuat librin tuaj pjesërisht për të mos e lejuar Trump të vijojë me një mandat të dytë. Shumë amerikanë, thonë se nëse ky do të ishte qëllimi juaj i vërtetë, atëherë ju duhet të kishit dëshmuar në seancat e impeachment-it…

Unë nuk mendoj se do të kishte sjellë ndonjë ndryshim. Demokratët donin një luftë partiake, dhe e zhvilluan atë. Për ta shpallur fajtor në Senat pas impeachment-it, duhej një shumicë prej dy të tretash, që do të thoshte se do të kishin nevojë për shumë vota të republikanëve. Por ata morën vetëm një prej tyre. Unë mendoj se çdo gjë që do të thoja në Senat, nuk do të kishte ndonjë vlerë.

A ka ndonjë shans që Trumpi të fitojë zgjedhjet në nëntor?

Absolutisht që jo. Ai është duke humbur shumë terren, kryesisht për shkak të pandemisë së koronavirusit dhe pasojave ekonomike negative. Por edhe sondazhet në vitin 2016, e rendisnin pas kundërshtarit. Ditën e zgjedhjeve kishte një konsensus universal, përfshirë shtabin elektoral të Trumpit, se ai do të humbiste. Për mendimit tim, nuk duhet të nënvlerësojmë asnjëherë aftësinë e Partisë Demokratike për të hedhur në erë një palë zgjedhje.

Marrë me shkurtime nga Der Spiegel–Bota.al)

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

bota bota donald trump xhon bolton donald trump xhon bolton

Sondazh

Poll

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës