LIVE UPDATES
Ekonomi

Hapja e “rubinetit”, BE ka gati planin e rimëkëmbjes, 750 milionë euro për të ngritur ekonominë pas COVID19

5 Dhjetor 2020, 07:03 Nga DOSJA

Shtëllunga e tymit të bardhë doli më 10 nëntor. Pas disa muajsh bisedimesh të tensionuara midis qeverive dhe Parlamentit Europian – një parlamentar francez madje hyri në grevë urie për të protestuar kundër shkurtimeve – dy palët më në fund ranë dakord për një buxhet 7-vjeçar për Bashkimin Europian. Mbeten disa pengesa.

Duhet të diskutohen rregullat për drejtimin e Lehtësimit të Rimëkëmbjes dhe Qëndrueshmërisë (RRF), pjesa kyçe e planit të rimëkëmbjes Covid-19 të rënë dakord nga udhëheqësit e BE-së në korrik. (Ky, së bashku me buxhetin e rregullt, përbën një paketë të përgjithshme prej 1.8 miliardë eurosh). Viktor Orban, kryeministri i Hungarisë,  kërcënon të vërë veton për shkak të kushteve të rendit të ligjit të bashkangjitura në buxhet. Por zyrtarët janë optimistë se një fund është në horizont.

Marrëveshja në korrik i mundëson Komisionit Europian të marrë hua 750 miliardë euro (886 miliardë dollarë) nga tregjet e kapitalit dhe të shpërndajë të ardhurat, në grante dhe hua, për qeveritë e BE-së për më shumë se gjashtë vjet, sipas kritereve specifike ekonomike. Plani (shih grafikun) u hartua nga frika se efektet divergjente të Covid-19 mund të krijonin një përçarje të përhershme midis qeverive. Shkalla e tij ndezi bisedimet për një “moment Hamiltonian” – një pikë kthese për integrimin në BE. Në të vërtetë, mund të arrijë më tepër nga sa kishin frikë pesimistët dhe më pak nga sa shpresonin optimistët.

Qeveritë e kanë kuptuar ngadalë se fondi i rimëkëmbjes, Next Generation EU (NGEU), nuk e mbështet kërkesën afatshkurtër. Shumat e mëdha të parave nuk do të vijnë deri në gjysmën e dytë të vitit 2021, kur rimëkëmbja duhet të ketë nisur me kohë. Pjesa më e madhe e granteve nuk do të shpërndahet deri në vitin 2024. Komisioni në fakt shpreson ta përdorë fondin NGEU për të promovuar vizionin e tij për reformën afatgjatë. Planet e rimëkëmbjes që qeveritë duhet të paraqesin në Bruksel vitin e ardhshëm, duhet të identifikojnë projekte në përputhje me përparësitë europiane.

Për shembull, 37% e shpenzimeve në RRF, duhet të shkojnë për skema ekologjike, si izolimi i ndërtesave të vjetra dhe 20% në projekte dixhitale. Një qëllim i dytë, është të promovohet reforma strukturore në vendet anëtare për të ngritur ritmet e rritjes afatgjatë. Komisioni po ndihmon në heshtje qeveritë që të hartojnë planet e rimëkëmbjes dhe disa po hasin vështirësi. Deri tani, thotë një zyrtar, ato po ecin më mirë në pjesën e investimeve sesa në reformë.

 

 

Brukselin e pret një punë e vështirë

Qeveritë kanë përparësitë e tyre dhe përballen me pretendime konkurruese për çdo para të gatshme. Disa, si Italia, nuk kanë një rekord të mirë në investimet afatgjata. Vendet e Europës Lindore, shpesh kanë probleme me thithjen e fondeve të BE-së. Vetë komisioni do të përballet me pengesa serioze teknike dhe të kapacitetit dhe do të ketë presion që skema të vihet në punë së shpejti. “Duhen qeveri të forta për të zbatuar ndryshimet që kërkon RRF, dhe këtë nuk e ka Italia dhe Spanja”, thotë Mujtaba Rahman nga Eurasia Group.

Ndërkohë që presin të nisë procesi, qeveritë duhet t’i mbajnë ekonomitë në këmbë vetë. Europa ka shmangur gabimet e fillimit të viteve 2010, kur shtrëngimi i parakohshëm fiskal dhe monetar shkaktoi një recesion të panevojshëm me rënie të dyfishtë. Financimi i skemave të ndërmarrjeve dhe kërkesa të tjera mund të shkaktojnë që deficitet mesatare në të gjithë BE-në të rriten në 9% të PBB-së këtë vit, të ndihmuara edhe nga një pezullim i rregullave fiskale të BE-së dhe politikës monetare të lirshme të Bankës Qendrore Europiane.

Megjithatë, disa shqetësohen se mos qeveritë i tërheqin stimujt shumë shpejt. Shahin Vallée në Këshillin Gjerman për Marrëdhëniet e Jashtme vlerëson se, duke hequr truket e kontabilitetit, projektbuxhetet franceze dhe gjermane për vitin 2021 zbulojnë, në rastin më të mirë, një qëndrim fiskal neutral, edhe pse një valë e dytë Covid-19 rrezikon një recesion më të thellë dhe falimentime korporatash. Me rregulla fiskale të panjohura, disa qeveri mund të kenë frikë të grumbullojnë borxhe shumë shpejt.

Për sa i përket momentit Hamiltonian, në planin afatgjatë, kjo do të varet pjesërisht nga fakti nëse bisedimet për taksat në të gjithë BE-në (ose “burimet e veta”, në zhargon) mund të arrijnë në ndonjë marrëveshje për çështje si transaksionet financiare. (Një “udhërrëfyes” i miratuar së fundmi, nuk i angazhon qeveritë për asgjë.) Një pyetje më e ngutshme është nëse në radhë të parë, fondi i rimëkëmbjes mund të funksionojë me sukses.

Komisioni thotë se NGEU mund të rrisë prodhimin e BE-së deri në 2% në kulmin e tij. Por nëse qeveritë derdhin para në pensione dhe paga të sektorit publik, në vend të makinave elektrike dhe rrjeteve 5G, skeptikët në Gjermani do të hezitojnë të shohin përsëritjen e eksperimentit. Suksesi nuk është i sigurt dhe Brukseli është nervoz. Por të paktën, parlamentarët mund të lënë grevat e urisë./ Përktheu Lira Muça

Procesi

Europa ka shmangur gabimet e fillimit të viteve 2010, kur shtrëngimi i parakohshëm fiskal dhe monetar shkaktoi një recesion të panevojshëm me rënie të dyfishtë. Financimi i skemave të ndërmarrjeve dhe kërkesa të tjera mund të shkaktojnë që deficitet mesatare në të gjithë BE-në të rriten në 9% të PBB-së këtë vit, të ndihmuara edhe nga një pezullim i rregullave fiskale të BE-së dhe politikës monetare të lirshme të Bankës Qendrore Europiane.

Marrë nga Monitor

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

ekonomi ekonomi fondet e be fondi i rimekembjes komisioni evropian fondet e be fondi i rimekembjes komisioni evropian

Sondazh

Poll

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!