LIVE UPDATES
Ekonomi

Përvoja amerikane dhe veprimet e pamoralshme të qeverisë shqiptare për pagat  

Arsyeja lidhej me faktin që në Kongres znj. Klinton kishte votuar pro rritjes së pagës në administratë. Kjo ndodh pasi Kushtetuta e SHBA-ve përmban klauzola mbi kompensimet e zyrtarëve të administratës.

11 Qershor 2023, 07:10 Nga A.B

Përvoja amerikane dhe veprimet e pamoralshme të qeverisë

Kur zonja Hillari Klinton u emërua Sekretarja e 67-të e Departamentit të Shtetit në periudhën 2009-2013, Kongresi në SHBA i uli pagën në krahasim me paraardhësen Rajs. Ky ishte mekanizmi i cili mundësoi emërimin e saj në këtë post.

Arsyeja lidhej me faktin që në Kongres znj. Klinton kishte votuar pro rritjes së pagës në administratë. Kjo ndodh pasi Kushtetuta e SHBA-ve përmban klauzola mbi kompensimet e zyrtarëve të administratës.

Një ndër to është klauzola sipas së cilës asnjë senator apo anëtar i Kongresit nuk do të emërohet në poste administrate që janë krijuar apo kompensimi për këto poste është rritur gjatë periudhës së ushtrimit të detyrës si i zgjedhur. Qëllimi i kësaj klauzole është të ruajë ndarjen e pushteteve dhe të parandalojë ndikimin e pushtetit ekzekutiv mbi atë legjislativ dhe anasjellas.

Ky shembull nga kushtetuta amerikane dhe rasti i znj. Klinton na japin një sistem shumë të qartë reference për të gjykuar mbi vendimin më të fundit të rritjes së pagave të propozuar nga qeveria, të miratuar me votim gjithëpërfshirës në Kuvend dhe të vulosur me dekretimin e Presidentit të Republikës.

Dhe përfundimi, që del nga ky krahasim nuk është aspak i mirë. Veprimi i kryer nga qeveria shqiptare qartazi është i pamoralshëm, jo etik dhe jo në respekt të ndarjes së pushteteve.

Ajo çka e dalloi këtë vit vendimin e rritjes së pagave, që shpeshherë i referohen gabimisht si reformë pagash, është trajektorja që ndoqi në periudhat para dhe pas zgjedhjeve për pushtetin vendor.

Një fushatë e ndërmarrë personalisht nga kryeministri para zgjedhjeve, duke anatemuar fillimisht pagat në të zezë në sektorin privat dhe thirrjen drejtuar punëtorisë për të denoncuar pronarët; më pas duke u angazhuar për rritjen e pagës së pjesës së shërbimeve masive të punonjësve buxhetorë, përkatësisht mjekë, infermierë, mësues, punonjës policie, për të frenuar edhe emigrimin. Me pak fjalë kryeministri po qante hallin dhe po jepte një zgjidhje në lidhje me pagat e “vegjëlisë”.

Rritja e premtuar e pagave nuk arriti të miratohej përpara datës së zgjedhjeve për shkak (sipas një lajmi gjysmë shaka, gjysmë të vërtetë) të pengesës nga një deputet. Megjithatë rritja e pagave nuk u harrua, por me të kaluar zgjedhjet ndryshoi shënjestra e “reformës së pagave”.

Rritja e pagave reale ishte pothuaj zero ose shumë e ulët për “vegjëlinë” e buxhetorëve dhe pothuaj në dyfish për rangjet e larta të administratës, përfshi krerët e shtetit, përkatësisht president, kryeministër, kryetar kuvendi, deputet, ministër etj., të këtij rangu. Kjo trajektore e bën vendimin të pamoralshëm, sepse devijoi nga qëllimi i kryesor: trajtimi me pagë më dinjitoze të pagamarrësve për të luftuar informalitetin dhe emigrimin. Rritja madje ishte e tillë që vetëm sa kompensoi inflacionin ose fare pak mbi të .

Rritja e theksuar e pagave për nivelet e larta të administratës, pavarësisht argumentit të hierarkisë që u theksua fort nga kryeministri dhe nga diskutimet në seancën parlamentare, nuk siguroi ndarje pushteti ekzekutiv dhe legjislativ apo presidencial, përkundrazi theksoi ndikimin e njërit për tjetrin, sepse asnjëri pushtet nuk sfidoi tjetrin, madje as opozita nuk pati forcë të hiqej më e moralshme, edhe në kushtet kur numrat për të miratuar rritjen e shformuar të pagave ishin të siguruara.

Sa për renditjen hierarkike të pagave, përsëri SHBA-të na japin një shembull mjaft të mirë referimi. Nëse diskuton çështjet e pagave në zyrat e bankës qendrore të SHBA-ve të thonë me krenari se Guvernatori i asaj banke merr pagë që është më e ulët edhe sesa nivele të caktuara të vartësve të tij, punonjës të bankës qendrore. Sepse ajo që ka vlerë për këtë zyrtar është nderi i ofruar për të shërbyer në postin e guvernatorit. Pra nuk është shterues argumenti i përdorur që për shembull një prokuror të paguhet më tepër sesa një president.

Diskutimi nuk lidhet me faktin përse rriten pagat. Është e qartë që rritja dhe korrektimi i pagash në të dy sektorët, shtetëror dhe privat, janë të nevojshme dhe duhet të kryhen sipas rastit në reflektim të kostove të jetesës, ndryshimit në rendiment, raportit të kërkesë / ofertës për krahun e punës etj.

Dhe kjo vlen edhe për nivelet e larta të administratës shtetërore. Por modeli i përdorur këtë herë në rritjen e pagave, sidomos pas një periudhe ngarkesës me tatime, përfshi edhe TVSH e aplikuar mbi çmime më të rritura, ka prodhuar një shformim edhe në aspekt rajonal ku duket sikur shpërblehet ai udhëheqës shteti, shtetasit e të cilit kanë më pak të ardhura për frymë./MONITOR

qeveria amerika

Sondazh

Poll
Ekonomi 10 Qershor 2023, 07:27 I.A

Njëqind vjet shqetësim

Henry Kissinger SHBA- Në Pekin, kanë arritur në përfundimin se Amerika do të bëjë gjithçka për të n&eum...

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet