LIVE UPDATES
Bota

Sterilizime, tortura, poshtërime/ Historia e Kalbinur Sidikut në kampin e ujgurëve në Kinë

Kështu e nis rrëfimin për Shërbimin e Ballkanit të Radios Evropa e Lirë Kalbinur Sidik, mësuese e gjuhës kineze nga qyteti Urumçi në rajonin Ksinjiang të Kinës.

13 Shtator 2025, 20:56 Nga E. D
Sterilizime, tortura, poshtërime/ Historia e Kalbinur Sidikut në
foto ilustruese

“I luta të mos më çonin në operacion. U thashë se nuk dua dhe nuk mund të kem fëmijë të tjerë. Por, prapëseprapë, duhej të sterilizohesha”.

Kështu e nis rrëfimin për Shërbimin e Ballkanit të Radios Evropa e Lirë Kalbinur Sidik, mësuese e gjuhës kineze nga qyteti Urumçi në rajonin Ksinjiang të Kinës.

Ajo flet për procedurat që kanë kaluar mijëra gra dhe vajza ujgure, të cilat mbahen në kampet për këtë pakicë myslimane në Kinë, ose detyrohen të punojnë atje, si vetë ajo.

“Disa vajzave u jepnin tableta që ndërprisnin menjëherë dhe përfundimisht menstruacionet. Mua më çuan në spital, ku iu nënshtrova një ndërhyrjeje për sterilizim të përhershëm”, thotë Sidik.

Ajo mori pjesë në një konferencë për ujgurët në Sarajevë, qëllim i së cilës ishte të rriste vëmendjen mbi “genocidin ndaj ujgurëve në Turkestanin Lindor” - që është emri ujgur për rajonin Ksinjiang.

Bosnje dhe Hercegovina ishte “vula e parë” në pasaportën që Sidik mori në Holandë.

Sidik punonte si mësuese e gjuhës kineze në një shkollë fillore në Urumçi, ku kishte përfunduar edhe studimet e larta.

Një ditë në shkurt të vitit 2017, ajo u thirr në ndërtesën e zyrës komunale.

Aty, siç tregon ajo, sekretari i partisë i tha se do t’i jepej një pozitë e re: “t’i mësonte njerëzit analfabetë”.

“Na dhanë dokumente për të nënshkruar. As nuk mund t’i lexonim”, thotë ajo.

Pasi nënshkroi dokumentet, sekretari i tha se duhej të mbante gjithçka sekret dhe iu drejtua direkt:

“Mësuese Ka, ju keni një vajzë në Holandë, apo jo? E dini, Kina dhe Holanda janë shumë afër, ne mund ta kthejmë vajzën tënde”.

“Kështu më kërcënoi që nga fillimi”, kujton Sidik.

Pastaj thotë se u kontaktua nga një oficer i policisë kineze, detyrë e të cilit ishte ta çonte në vendin e saj të ri të punës.

Ajo punoi në dy kampe. Së pari në kampin e burrave, ku thotë se pa poshtërim dhe torturë.

“Disa ishin të lidhur dhe detyroheshin të zvarriteshin për të hyrë në ‘klasa’. Vuanin në çdo mënyrë. Ndonjëherë, dëgjoja britma dhe ulërima që vinin nga dhomat tjera”, thotë Sidik.

Ajo tregon se të gjithë ishin ujgurë nga pjesë të ndryshme të rajonit.

“Ata vinin nga të gjitha qytetet e Turkestanit Lindor - nga të gjitha vendet. Ata nuk ishin vetëm studiues fetarë ose imamë, por njerëz nga të gjitha sferat e jetës: profesorë, akademikë, biznesmenë, filantropë, doktorë shkencash dhe madje edhe të tillë që kishin studiuar jashtë vendit”, thotë Sidik.

“Këta njerëz nuk kishin nevojë për arsim të mëtejshëm - shumica e tyre ishin shumë të arsimuar. ‘Krimi’ i tyre i vetëm ishte të qenët ujgurë”, shprehet ajo.

Pas gjashtë muajsh në kampin e burrave, Sidik u transferua në kampin e grave.

Ai thotë se ishte i ri dhe se aty gjendeshin gra nga mosha 14 deri në 40 vjeçe.

“Të gjitha u sterilizuan me forcë. U dhanë pilula që ua ndalën ciklin menstrual. Edhe vajzat që nuk ishin të martuara, u sterilizuan me forcë”, kujton Sidik.

Ajo thotë se një ditë pa një vajzë që bartej në barelë.

“Ishte si e vdekur. Ashtu dukej. Ishte maksimumi 19 vjeçe. Mendoj se i kishin dhënë shumë pilula. Trupi nuk mund t’i duronte më”, thotë Sidik.

Ajo tregon se gratë ujgure janë sidomos krenare për flokët e tyre të gjata.

“Por, në kamp ua rruanin kokat grave më të moshuara... Kishte edhe shumë gjëra të tjera, por këto ishin më të këqijat dhe më të dukshmet”, thotë Sidik.

Kur pyetet se si ishte jeta e saj gjatë punës në kamp, ​Sidik thotë se “nuk ishte jetë”.

“Si mund të kalosh kohë me familjen tënde kur para syve të shfaqet vazhdimisht ajo që sheh gjatë ditës”, shprehet ajo.

Sidik kaloi rreth nëntë muaj në kampe, derisa u sëmur.

Ajo thotë se gjakderdhja e saj nuk ndalej, kishte dhimbje të vazhdueshme dhe, për shkak të presionit psikologjik, përfundoi në spital.

Pastaj, autoritetet kineze e dërguan me forcë në pension. Megjithëse duhej t’i kishte së paku 30 vjet shërbim për të dalë në pension, ajo u detyrua të dilte në pension pas 28 vjetësh, me shpjegimin se nuk mund t’i kryente më detyrat e saj.

“Në fund edhe më sterilizuan. Nuk u detyrova të merrja pilula si të tjerat, por më operuan”, thotë Sidik.

Kur shkoi në zyrën e planifikimit familjar, u përpoq t’u lutej atyre që të mos e operonin, sepse nuk planifikonte të kishte më fëmijë. Por, nuk i besuan.

Sidik thotë se e gjitha i ka lënë një ngarkesë të madhe në psikikën e saj.

Për ujgurët dhe pakicat e tjera myslimane në Kinë është pothuajse e pamundur të largohen nga vendi.

Sidik thotë se e vetmja gjë që e ndihmoi, është fakti që ajo është me etni uzbeke dhe jo ujgure.

“Kemi edhe uzbekë në Turkestanin Lindor. Unë jam uzbeke, por burri im është ujgur. Kjo është arsyeja përse atij i thanë menjëherë se nuk mund as të ëndërrojë për të udhëtuar jashtë. Mua, së paku, më lejuan të paraqes një kërkesë”, thotë Sidik.

Ajo tregon se vajza e saj jeton në Holandë dhe se u martua në vitin 2018, porse asaj nuk iu lejua të udhëtonte për dasmën.

Në janar të vitit 2019, vajza i dërgoi edhe një tjetër ftesë dhe me të shkoi në stacionin e policisë për të dorëzuar kërkesën për pasaportë.

“Më thanë: je uzbeke, mund ta shqyrtojmë. Burrit tim i thanë me vrazhdësi: je ujgur, dil jashtë, nuk do të marrësh kurrë pasaportë”, rrëfen Sidik.

Procedura zgjati nëntë muaj e 15 ditë - “ishte e lodhshme dhe e mundimshme”, shprehet ajo.

Ajo priti 24 ditë për vizën e saj në Pekin dhe sapo e mori u nis drejt Holandës.

Në Kinë mori pensionin e saj edhe për disa muaj të tjerë, derisa filloi të fliste publikisht për atë që kishte parë.

Pastaj thotë se policia kineze e kontaktoi përmes WeChat-it - një rrjet social kinez - dhe e solli burrin e saj për intervistë.

“Më thanë: mos e bëj atë. Nëse na dëgjon, do ta ndihmojmë burrin tënd të largohet nga vendi, ose mund të kthehesh dhe të jeni përsëri bashkë”, thotë Sidik.

Por, ajo refuzoi: “Bëni çfarë të doni. Unë nuk do të hesht. Kjo është ajo që thashë”.

Ajo tregon se burri i saj shpejt u detyrua të divorcohej prej saj dhe se tani ajo nuk ka kontakt me të.

Sot, Sidik jeton një jetë të qetë në një shtëpi në plazh.

Ajo thotë se është shumë e lumtur, ndërsa tregon mbesën e saj në celular.

Ajo mori pasaportë nga Holanda dhe udhëtimi i saj i parë ishte në Bosnje dhe Hercegovinë.

“Falënderoj Zotin, para së gjithash, dhe pastaj falënderoj Holandën që tani kam një jetë normale pranë vajzës sime”, përfundon Sidik./REL

Sondazh

Poll

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër