LIVE UPDATES
Bota

SIPRI: Lufta në Ukrainë po ndryshon flukset e armëve

Lufta e Ukrainës ka një ndikim të rëndësishëm në tregtinë globale të armëve. Në raportin e tij të ri, Instituti Ndërkombëtar i Kërkimeve të Paqes në Stokholm SIPRI krahason periudhën nga 2019 deri në 2023 me atë nga 2014 në 2018 dhe gjen ndryshime të shumta, ndonjëherë dramatike.

11 Mars 2024, 13:23 Nga N.F
SIPRI: Lufta në Ukrainë po ndryshon flukset e armëve
Foto ilsutruese

RUSI- Rusia ka mbetur prapa si eksportuese, Franca po bëhet më e fortë, SHBA po zgjeron më tej rolin e saj udhëheqës. Po Gjermania? Lufta e Ukrainës ka një ndikim të rëndësishëm në tregtinë globale të armëve. Në raportin e tij të ri, Instituti Ndërkombëtar i Kërkimeve të Paqes në Stokholm SIPRI krahason periudhën nga 2019 deri në 2023 me atë nga 2014 në 2018 dhe gjen ndryshime të shumta, ndonjëherë dramatike.

Vëllimi i tregtisë globale të armëve ka rënë me 3,3 për qind krahasuar me 2014 -18. Por importet e armëve në Evropë gati janë dyfishuar, kryesisht për shkak të luftës në Ukrainë. Pjesa më e madhe e dërgesave të armëve në Evropë, 55 për qind, erdhi ngaSHBA. Kjo është 20 për qind më shumë se në periudhën 2014-18, që është një shenjë e qartë se Evropa është bërë edhe më e varur nga SHBA.

SHBA po zgjeron pozicionin e saj drejtues

Falë rritjes së eksporteve në Evropë, SHBA arriti të rrisë eksportet e saj globale të armëve me 17 për qind. Edhe pjesa e SHBA-së në tregtinë ndërkombëtare të armëve u rrit ndjeshëm nga 34 në 42 për qind. Në mbarë botën, SHBA ka furnizuar 107 vende me pajisje ushtarake, më shumë se në çdo periudhë të mëparshme pesëvjeçare. Dhe kjo i bën Shtetet e Bashkuara kampione të botës.

"SHBA-ja ka zgjeruar rolin e saj global si furnizues armësh, një aspekt i rëndësishëm i politikës së jashtme të këtij vendi," shkruan Mathew George i SIPRI, duke vënë në dukje se kjo po ndodh në një kohë kur "dominimi ekonomik dhe gjeopolitik i SHBA-së po sfidohet nga disa ekonomi që po zhvillohen me shpejtës”.

Në vitin 2023, Ukraina ishte importuesi më i madh i armëve në botë

Nuk është çudi që midis vendeve evropiane, Ukraina ka rritur në mënyrë dramatike importet e saj të armëve. Ndërsa në periudhën 2014-18 import i saj ishte modest, pjesërisht për faktin se prodhonte vetë shumë armë dhe nuk kishte nevojë për import, në periudhën 2019-23 (në kohën kur Rusia filloi luftën okupatore në 2022) u bë importuesi i katërt më i madh në botë pas Indisë, Arabisë Saudite dhe Katarit. Importet e saj janë rritur rreth 6.600 për qind.

Ndërsa nëse shikoni vetëm vitin 2023, Ukraina ishte importuesi më i madh i armëve në botë. Në të njëjtën kohë, duhet theksuar se termi "importues" është disi jo i sakt, sepse dërgesat në Ukrainë nuk ishin vetëm shitje por edhe dhurata armësh.

Furnizuesit kryesorë të armëve për Ukrainën në periudhën 2019-2023 ishin SHBA-të me një vëlim prej 39 për qind, e ndjekur nga Gjermania (14 për qind) dhe Polonia (13 për qind).

Rusia ka mbetur prapa

Si më parë, pesë eksportuesit më të rëndësishëm të armëve në botë janë SHBA, Franca, Rusia, Kina dhe Gjermania. Megjithatë, rendi ka ndryshuar nga viti 2014-18, që lidhet edhe me luftën e Ukrainës. Sepse Franca ka zëvendësuar Rusinë në vendein e dytë. Ndërsa eksportet ruse kanë rënë ndjeshëm me 53 për qind, eksportet franceze u rritën me 47 për qind. Numri i vendeve që marrin pajisje ushtarake ruse ka rënë po ashtu në mënyrë dramatike. Ndërsa në vitin 2019, 31 vende të tjera blenë armë nga Moska, në vitin 2023 ishin vetëm 12. Më të rëndësishmet janë India dhe Kina.

Këto dy shtete kanë vazhduar tregtinë me Rusinë edhe kur bëhet fjalë për mallra të tjera, si nafta dhe gazi. "Në raste të tjera, Shtetet e Bashkuara dhe vendet evropiane ushtruan presion mbi blerësit e mundshëm të armëve ruse," tha për DW Pieter Wezeman, një nga autorët e raportit. "Një shembull është Egjipti, i cili donte të blinte avionë luftarakë rusë dhe ishte nën presion nga SHBA-ja, ndërsa tani i është drejtuar Francës”.

Strategjia e Francës

Ngritjen e Francës Pieter Wezeman e shpjegon me strategjinë e saj sovrane: "Parisi dëshiron të përdorë fuqinë ushtarake sa herë të dojë, pa u varur nga armët e vendeve të tjera. Që kjo të jetë e mundur, nevojitet industria e armëve. Por për ta ruajtur atë, Francës i duhen eksporte, ndryshe gjithçka do të ishte shumë e shtrenjtë”.

Eksportet franceze të armëve janë rritur ndjeshëm gjatë dhjetë viteve të fundit. Avionët luftarakë Rafale po shiten veçanërisht si të mirë, sikur edhe nëndetëset dhe fregatat nga kantieret franceze. Blerësi më i madh për Rafale ishte India, e cila bën tregti me Rusinë, por edhe me vendet perëndimore.

Afrika importon shumë më pak armë

Ndërsa Evropa pothuajse dyfishoi importet e saj të armëve, Afrika ka përgjysmuar pothuajse importet. Rënia e importit në Afrikë është kryesisht rezultat i importeve dukshëm më të ulëta në dy vendet më të rëndësishme importuese: Algjeria, e cila përbën 77 për qind të importeve të armëve dhe Maroku, i cili përbën 46 për qind.

Furnizuesi më i rëndësishëm i armëve në Afrikë është Rusia, e ndjekur nga SHBA dhe Kina. Prandaj, Afrika është një rajon që vazhdon të blejë shumë armë nga Rusia, është një rajon ku Rusia po zgjeron pozicionin e saj ushtarak.

Eksportet gjermane

Gjermania mbeti në vendin e pestë në listën e eksportuesve më të mëdhenj. Rajonet kryesore të eksportit të armëve gjermane janë Lindja e Afërme dhe e Mesme. Megjithatë eksportet gjermane të armëve kanë shënuar rënie me 14 për qind. Por rënia është relative, thotë Wezeman, sepse periudha e kaluar pesëvjeçare ishte jashtëzakonisht e suksesshme për shkak të porosive të mëdha, veçanërisht nëndetëseve.

Por viti 2023 ishte një vit veçanërisht i mirë për industrinë gjermane të armëve. "Sigurisht, kjo ka të bëjë me ndihmën e armëve për Ukrainën", thotë Peter Wezeman, "por ka të bëjë edhe me dërgimin e nëndetëseve në Singapor dhe fregatave dhe korvetave në Izrael dhe Egjipt".

Marrë nga DW

 

rusia franca shba

Sondazh

Poll

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës