LIVE UPDATES
Bota

SHBA-ja dëshiron të krijojë pjesën e vetë, përpjekjet për të hequr gradualisht produktet PDO

Etiketa PDO është një lloj treguesi gjeografik që do të thotë se një djathë është bërë në një zonë të caktuar, sipas metodave tradicionale - produktet e ngjashme të prodhuara në zona të tjera duhet të përdorin një emër tjetër ose rrezikojnë të paditen. 

13 Gusht 2023, 08:44 Nga m.s
SHBA-ja dëshiron të krijojë pjesën e vetë,
foto ilustruese

Evropa i merr emrat e djathit shumë seriozisht. Në mënyrë tipike, Bashkimi Evropian u jep statusin e "emërtimit të mbrojtur të origjinës" (PDO) për 180 djathëra. Etiketa PDO është një lloj treguesi gjeografik që do të thotë se një djathë është bërë në një zonë të caktuar, sipas metodave tradicionale - produktet e ngjashme të prodhuara në zona të tjera duhet të përdorin një emër tjetër ose rrezikojnë të paditen. 

Djathë feta në stilin amerikan

SHBA është eksportuesi më i madh në botë i ushqimit, duke përjashtuar peshkun, sipas Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Ushqimin dhe Bujqësinë, me eksporte bujqësore me vlerë 200 miliardë dollarë, sipas Departamentit të Bujqësisë. Megjithatë, ajo që duket se ka mbetur prapa janë djathrat. Europa ka epërsinë përsa i përket djathrave dhe kujdeset t'i mbrojë me legjislacionin dhe praktikat e nevojshme. 

Nga ana tjetër, prodhuesit e djathit nuk mund të përdorin të njëjtat emra me ata evropianë, edhe nëse djathi që ata prodhojnë ka teksturë dhe shije të ngjashme, për t'i eksportuar ndërkombëtarisht. Rezultati është se ata zgjedhin të mos eksportojnë as produktet e tyre në Evropë, dhe konsiderojnë se kanë një humbje të madhe financiare.

Një shembull tipik është kompania amerikane Klondike Cheese, e cila shet një djathë të quajtur “feta”, të prodhuar në Wisconsin. Në Evropë, kompania duhet ta quajë djathë të bardhë në kripë, ose ndonjë variacion që nuk do të përmendë fjalën feta. Kështu që kompania as që shqetësohet ta eksportojë atje. Fakti që ai nuk mund ta quajë djathë feta "në thelb mbyll të gjithë tregun për mua", tha për Wall Street Journal, Luke Buholzer, nënkryetar i shitjeve për Klondike, që prodhon feta të markës Odyssey.

Shembujt e mësipërm krijojnë një situatë ku shumë prodhues amerikanë nuk janë në gjendje të shesin produktet e tyre, duke ushtruar presion mbi qeverinë për të ndryshuar marrëveshjet e saj me BE-në. Megjithatë, në kuadër të Partneritetit Transatlantik të Tregtisë dhe Investimeve që po negociohet midis SHBA-së dhe BE-së, Parlamenti Evropian vazhdon të dëshirojë që Amerika të miratojë më tej disa nga këto standarde PDO dhe të ndryshojë emrat e djathrave të saj në mënyrë që ata të mos kenë asnjë ngjashmëri me ato evropiane.

Kjo do të thotë, për shembull, që djathi i konservuar Kraft Parmesan do të ketë nevojë për një emër të ri. (Në Itali, qumështi pluhur i kripur njihet si “pamesello”.) Sipas mendimit të Parlamentit Europian, “marrëveshja duhet të garantojë respektimin e standardeve dhe vlerave të Bashkimit Europian. Kjo është arsyeja pse negociatat duhet të sigurojnë mbrojtje të fortë të të drejtave të pronësisë intelektuale, duke përfshirë treguesit gjeografikë”, me BE-në duke luftuar këtë betejë të vështirë për disa kohë.

Brie, djathi më i njohur francez, bëhet nga qumështi i papërpunuar, dhe djathi i qumështit të papërpunuar është i paligjshëm në SHBA, kështu që "briet" amerikane janë të pasterizuara dhe shumë më të forta dhe më pak kremoze se ato franceze.

Roli i "POP"

Sa e rëndësishme është për ne që këto kufizime të vazhdojnë të ekzistojnë? Ne mund t'i përgjigjemi kësaj pyetjeje vetë nëse kemi parasysh se disa prodhues djathi në Amerikë po përfitojnë nga injoranca publike, dhe ligjet e dobëta të etiketimit për të mashtruar konsumatorët.

Merrni Brie për shembull. Djathi i shitur si Brie në Shtetet e Bashkuara ka pak ngjashmëri me Brie të mbrojtur nga BE. Frëngjisht Brie de Meaux dhe Brie de Melun bëhen me qumësht të papërpunuar dhe djathi i qumështit të papërpunuar është i paligjshëm në SHBA. Kjo do të thotë që briskat amerikane - madje edhe ato të etiketuara në mënyrë mashtruese "Brie de Meaux" - janë të pasterizuara dhe për këtë arsye shumë më të forta dhe më pak të shijshme se briskat franceze. 

Shumica e adhuruesve të rastësishëm të djathit, nuk janë në dijeni të detajeve të tilla dhe blejnë Brie duke menduar se po marrin një djathë të mirë francez. Shumë prodhues evropianë besojnë se në interes të transparencës dhe ndershmërisë, djathëbërësit amerikanë nuk duhet të lejohen të shfrytëzojnë emrin e mirë të djathrave tradicionalë evropianë.

Shënimi PDO ndihmon shumë në këtë. Emërtimi i Origjinës së Mbrojtur (PDO) nënkupton emrin e një zone, që përdoret për të përshkruar një produkt bujqësor të prodhuar në të dhe cilësia ose karakteristikat e së cilës janë kryesisht ose ekskluzivisht për shkak të mjedisit gjeografik. 

Regjimi për mbrojtjen e treguesve gjeografikë dhe emërtimeve të origjinës për produktet bujqësore është vendosur nga Bashkimi Evropian në vitin 1992 me Rregulloren 2081/92[1].

Italia tejkalon çdo vend tjetër për sa i përket varieteteve të djathit, me mbi 2500 djathra të ndryshëm të prodhuar atje, si mocarela dhe parmixhani më i njohur.

Si vendlindja e konceptit të emërtimeve të origjinës, i cili është nxitur nga sektori i verërave që nga viti 1935, Franca ka më shumë djathë, gjalpë dhe kremra PDO nga çdo vend tjetër evropian, me 51 PDO të regjistruara, pak përpara Italisë, e cila ka 48.

djathera

Sondazh

Poll

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës