LIVE UPDATES
Bota

Reuters: Iranit i zbulohen programe sekrete bërthamore në raportin e OKB-së

Duke u bazuar në gjetjet e raportit të IAEA-së, katër fuqitë perëndimore planifikojnë të paraqesin një projekt-rezolutë për t’u miratuar në mbledhjen e ardhshme të bordit gjatë javës që nis më 9 qershor, sipas diplomatëve.

31 Maj 2025, 22:29 Nga E. D
Reuters: Iranit i zbulohen programe sekrete bërthamore në raportin e
foto ilustruese

IRAN- Irani ka kryer aktivitete sekrete bërthamore me materiale që nuk janë deklaruar ndaj agjencisë bërthamore të OKB-së në tre lokacione që kanë qenë prej kohësh nën hetim, sipas një raporti të gjerë dhe konfidencial të Agjencisë Ndërkombëtare për Energjinë Atomike (IAEA), të parë nga Reuters.

Gjetjet në raportin “gjithëpërfshirës” të IAEA-së, të kërkuar nga Bordi i Guvernatorëve me 35 vende në nëntor, hapin rrugën që SHBA, Britania, Franca dhe Gjermania të kërkojnë që bordi të deklarojë Iranin në shkelje të detyrimeve të tij për mos-përhapjen e armëve bërthamore. Një rezolutë e tillë do të zemëronte Iranin dhe mund ta komplikonte më tej dialogun bërthamor midis Teheranit dhe Uashingtonit.

Duke u bazuar në gjetjet e raportit të IAEA-së, katër fuqitë perëndimore planifikojnë të paraqesin një projekt-rezolutë për t’u miratuar në mbledhjen e ardhshme të bordit gjatë javës që nis më 9 qershor, sipas diplomatëve. Do të ishte hera e parë në gati 20 vjet që Irani formalisht shpallet në mos-përputhje me detyrimet e tij.
Teherani pretendon se dëshiron të zotërojë teknologjinë bërthamore për qëllime paqësore dhe ka mohuar prej kohësh akuzat nga fuqitë perëndimore se po përpiqet të zhvillojë armë bërthamore.

Megjithëse shumë nga gjetjet lidhen me aktivitete të dekadave më parë dhe janë bërë të ditura më parë, përfundimet e raportit të fundit të IAEA-së janë më përfundimtare. Ai përmbledh zhvillimet e viteve të fundit dhe tregon më qartë drejt aktiviteteve të fshehta të koordinuara, disa prej të cilave lidhen me prodhimin e armëve bërthamore. Raporti gjithashtu thekson se bashkëpunimi i Iranit me IAEA-n mbetet “jo i kënaqshëm” në “shumë aspekte”. Agjencia ende po kërkon shpjegime për gjurmët e uraniumit të zbuluara vite më parë në dy nga katër vendet që po heton. Në tre prej tyre janë kryer eksperimente të fshehta.

"IAEA ka përfunduar se këto tre lokacione, dhe vende të tjera të mundshme të lidhura, ishin pjesë e një programi të fshehtë dhe të strukturuar bërthamor të kryer nga Irani deri në fillim të viteve 2000 dhe se disa aktivitete përfshinin material bërthamor të padeklaruar”, thuhet në raport.

Material bërthamor dhe/ose pajisje të kontaminuara rëndë nga ai program janë ruajtur në vendin e katërt, Turquzabad, mes viteve 2009 dhe 2018, thuhet më tej.

“Agjencia konkludon se Irani nuk ka deklaruar materialin bërthamor dhe aktivitetet përkatëse në tre lokacione të padeklaruara në Iran, konkretisht Lavisan-Shian, Varamin dhe Turquzabad”, thuhet në raport.

Në Lavisan-Shian në Teheran, një disk i bërë prej metali uranium është përdorur në prodhimin e burimeve neutrone me shpërthim të paktën dy herë në vitin 2003 një proces i projektuar për të iniciuar shpërthimin e një arme bërthamore, raporti shton, duke e përshkruar si pjesë të testeve në shkallë të vogël. Raporti pritet të çojë në referimin e Iranit në Këshillin e Sigurimit të OKB-së, megjithëse kjo ndoshta do të ndodhë në një mbledhje të mëvonshme të bordit të IAEA-së, sipas diplomatëve.

Më menjëherë, raporti ka gjasa që të çojë në përshpejtimin ose zgjerimin e mëtejshëm të programit bërthamor të Iranit, siç ka ndodhur pas kritikave të mëparshme nga bordi. Mund të komplikojë gjithashtu më tej bisedimet me SHBA-në për kufizimin e atij programi.

Një raport i veçantë i IAEA-së dërguar shteteve anëtare të shtunën tha se sasia e uraniumit të pasuruar nga Irani deri në nivelin 60% afër nivelit 90% që konsiderohet i përshtatshëm për armë është rritur me afro gjysmën, duke arritur në 408.6 kilogramë. Sipas matjeve të IAEA-së, kjo sasi, nëse do të pasurohej më tej, do të mjaftonte për nëntë armë bërthamore.

Të dy raportet e IAEA-së theksojnë se pasurimi në një nivel kaq të lartë përbën “shqetësim serioz”, pasi Irani është vendi i vetëm që e bën këtë pa prodhuar zyrtarisht armë bërthamore. Izraeli, i cili prej kohësh ka bërë thirrje për masa të forta kundër programit bërthamor të Iranit, tha se raporti i IAEA-së tregon se Teherani është i vendosur të përfundojë programin e tij të armëve bërthamore.

Zyra e kryeministrit Benjamin Netanyahu tha se bota duhet të veprojë tani për ta ndalur Iranin. Agjencitë amerikane të inteligjencës dhe IAEA kanë besuar prej kohësh se Irani ka pasur një program të fshehtë dhe të koordinuar të armëve bërthamore që e ka ndalur në vitin 2003. Irani mohon se ka pasur ndonjëherë një program të tillë./REUTERS

okb iran

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet