Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Jep dorëhqjen, nuk ka dialog!
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Shetet e Gjirit Persik dënojnë sulmet iraniane ndaj infrastrukturës civile: Janë krime lufte 18 Korrik, 17:37 ...
Abuizimi me fondet në Durrës, zbardhen dëshmitë/ Elisabeta Mataj: Jam qytetare e lirë, kush ma ndalon kazinonë...
Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës 18 K...
Në sfondin e konkurrencës strategjike Kinë-SHBA, e cila nga Indo-Paqësori është shtrirë në pjesën tjetër të botës, Azia e Paqësorit është fusha e lojës në të cilën po zhvillohet një kampionat hegjemonik me shumë ekipe, ku përfshihen edhe superfuqitë në zhvillim si India, fuqitë e mëdha që janë në rënie si Japonia, si dhe fuqitë rajonale në zhvillim si Indonezia apo edhe disa vende mesatare si Filipinet dhe Vietnami.
Nga Emanuel Pietrobon “Il Giornale”
Indo-Paqësori është teatri kryesor i rivalitetit midis fuqive të mëdha, dhe kjo jo vetëm për shkak të konkurrencës midis Shteteve të Bashkuara dhe Republikës Popullore të Kinës. Por sepse është fabrika e botës, shtëpia e 60 për qind të popullsisë së botës, dhe atje kalojnë rrugët kryesore të globalizimit.
Në sfondin e konkurrencës strategjike Kinë-SHBA, e cila nga Indo-Paqësori është shtrirë në pjesën tjetër të botës, Azia e Paqësorit është fusha e lojës në të cilën po zhvillohet një kampionat hegjemonik me shumë ekipe, ku përfshihen edhe superfuqitë në zhvillim si India, fuqitë e mëdha që janë në rënie si Japonia, si dhe fuqitë rajonale në zhvillim si Indonezia apo edhe disa vende mesatare si Filipinet dhe Vietnami.
Brenda kapitullit më të rëndësishëm të konkurrencës midis fuqive të mëdha, Tajvani është “gishti”, ndërsa Hëna është kontrolli i rrugëve të globalizimit dhe i ishujve në Paqësor. Uashingtoni dhe Pekini po përdorin mjete të ngjashme për të njëjtin qëllim: të ndërtojnë aleanca të forta e të përhershme. Por rreziku i natyrshëm në këtë mënyrë veprimi, është se ajo që është krijuar për të parandaluar konfliktet shkakton në fakt shpërthimin e tyre.
Drejt një NATO-je aziatike?
Azi-Paqësori po merr formën e një arene përplasjesh. Aktualisht në një shtim të pakteve ushtarake dhe të sigurisë midis dy ose më shumë shteteve. Edhe NATO po përpiqet të kuptojë se si ta zhvendosë një pjesë të vëmendjes drejt Azisë por pa u përplasur kokë më kokë me Kinën.
Ndërkohë në Uashington po diskutohet akoma më shpejt ideja e një NATO-je aziatike. Ekspertët janë të ndarë në sjelljen që duhet pasur ndaj Kinës. Ata nuk e dinë nëse është i preferueshëm një angazhim më i madh i NATO-s në Azi apo krijimi i një NATO-je për Azinë.
Tani për tani po kufizohen në eksplorimin e të gjitha mundësitë aktuale. Sipas Uashingtonit, e sigurt është se Dialogu Katërpalësh i Sigurisë (QSD), nuk është më i mjaftueshëm për të frenuar forcat centrifugale të Pekinit. Nevojiten më shumë anëtarë, dhe një transformim nga një pakt ndërqeveritar në një aleancë kolektive.
Ekuivalenti i NATO-s në rajonin e Indo-Paqësorit mund të lindë si një evolucion i QSD-së, anëtarët e të cilit janë të bashkuar nga një kauzën e përbashkët e fuqishme - frenimi i Kinës - dhe që do të jetë në gjendje të tërheqë në strukturë vende të tjera që kanë frikëra por edhe objektiva të ngjashme Koreja e Jugut, Filipinet, Zelanda e Re dhe Vietnami, apo edhe të hyjnë në marrëveshje bashkëpunimi me aleanca të ngjashme, si NATO.
Edhe nëse Shtetet e Bashkuara nuk do të ishin në gjendje ta shndërronin QSD-në një NATO aziatike, sepse ka faktorë të ndryshëm që mund të funksionojnë kundër këtij skenari - nga mosmarrëveshjet midis anëtarëve tek dallime mbi mënyrën e veprimit - Uashingtoni ka gjithsesi shumë alternativa në dispozicion për ta bërë Indo-Paqësorin një fushë të minuar për Pekinin.
Presidenca Biden e ka bërë forcimin e “sistemit të zinxhirit ishullor” një nga objektivat e politikës së saj të jashtme. Rezultati: në 3 vjet një veprimtari të pandërprerë diplomatike, ishte shndërrimi i zinxhirit ishullor në një zinxhir ishujsh dhe gadishujsh: partneriteti me Ishujt e Paqësorit, partneriteti strategjik global me Vietnamin, AUKUS, aksi trekëndor me Korenë e Jugut dhe Japonia, shtimi i bazave ushtarake amerikane në Filipine.
Kina ka reaguar ndaj ofensivës diplomatike të SHBA-së duke u përpjekur të lehtësojë tensionet me shtetet kryesore në rajon si Singapori, dhe të tërheqë në një pozicion neutral vende si Papua Guinea e Re, duke e forcuar njëkohësisht praninë e saj në territoret e përfshira në orbitën e saj, si ishujt Solomon. Një lojë shahu midis Pekinit dhe Uashingtonit, e cila ka sjellë militarizimin në Indo-Paqësorin në nivelet e Luftës së Ftohtë.
Rreziqet e militarizimit të Indo-Paqësorit
Fatet e ndërthurura të fuqive të mëdha që konkurrojnë në rajonin e Azi-Paqësorit, kanë krijuar një grumbull të ngatërruar aleancash, forumesh dhe organesh ndërqeveritare në formë rrjete merimangash. Nëse nga njëra anë Shtetet e Bashkuara po e përdorin Vietnamin për të frenuar Kinën në Azinë Juglindore, nga ana tjetër po vepron ASEAN, që është e lidhur me Kinën nga një zonë tregtare maksimale e lirë, ndaj nuk dëshiron të mbajë anë në një arenë potenciale të një lufte të re botërore.
Presionet e Kinës dhe Shteteve të Bashkuara mbi fuqitë e vogla dhe të mesme të Azi-Paqësorit po çojnë në zhdukjen e ngadaltë të politikës së F-ve (Pa miq, pa armiq, pa baza të huaja) e cila ka karakterizuar tradicionalisht aktorët më të moderuar të këtij rajoni. Dëshmi e kësaj janë ngjarjet në arkipelagun mikronezian, melanezian dhe polinezian: boshti Pekin-Honiara, erërat e pavarësisë në Oqeaninë Franceze, protagonizmi interesant i Ishujve Kuk. Pra në Azi-Paqësor po krijohen kushtet për një luftë me prokurë midis Shteteve të Bashkuara dhe Kinës.
Deri më tani, mes dy fuqive të mëdha, ka pasur një luftë të bazuar tek sfidat kërcënimet diplomatike, grushtet e shtetit dhe ekspozimi i tepruar diplomatik. Por së bashku me ashpërsimin e konkurrencës në Azi-Paqësor, tani po rriten shanset për konfrontime frontale dhe anësore. Kina po përpiqet ta anashkalojë super- zinxhirin ishullor që po krijohet përmes diplomacisë së aleancave periferike, në sfondin e zgjerimit të akseve anti-amerikane me Rusinë dhe Korenë e Veriut në Paqësorin Veriperëndimor, dhe një zgjerimi de facto të NATO-s nga Evropa në Lindjen e Largët, dhe që mund të shërbejë si shkak për një koalicion të ri anti-perëndimor.
Ndërsa Pekini studion lëvizjet e radhës në Betejën e re të Paqësorit, ajo që dikur pëshpëritej me një zë të dobët tani po thuhet me zë të lartë në Uashington: “Mos i thuaj asnjëherë jo një NATO-je aziatike”. Një hap plotësues i ofensivës në periferinë e Kinës, Azinë Juglindore, e cila në vizionin e Shteteve të Bashkuara mund ta bindë Kinën që të lërë mënjanë aspiratat e saj për hegjemoninë rajonale ose në skenarin më të keq, do të shërbejë për ta mposhtur atë në një konkurrencë rraskapitëse ose do të dërrmojë në rastin e një lufte të hapur.
Fundi progresiv i neutralitetit në Indo-Paqësorin, një hapësirë shumë e gjerë e dominuar gjithnjë e më shumë nga aleancat e rrezikshme, rrezikon të prodhojë rezultate të kundërta me ato të dëshiruara: logjika e sistemeve të tilla kërkon që goditjet e pësuara në një pikë shkaktojnë efekte zinxhir në pjesën tjetër të strukturës. Kështu shpërthyen dikur edhe dy luftërat botërore. Dhe po kështu mund të shpërthejë e treta, në rast se Azi-Paqësori do të bëhej një rrjet i madh aleancash ushtarake që do të reagojnë ndaj synimeve të Pekinit dhe Uashingtonit.
vladimir putin RUSI- Mesazhet me tekst kritikues ndaj presidentit Vladimir Putin janë shfaqur në konferencën për shtyp të fundviti...
leo varadkar BRUKSEL- Kryeministri i Irlandës, Leo Varadkar thotë se BE-ja po humbet besueshmërinë lidhur me mesazhet e saj për lu...
kathleen folbig AUSTRALI- Një grua e cila kaloi 20 vjet në burg për vrasjen e katër fëmijëve të saj, është shp...
Nasim Haradinaj Gjykata Speciale ka marrë vendim për lirimin nga burgu të ish-pjesëtari i UÇK-së dhe ish-nënkryetari i...
Vladimir Putin RUSI- Presidenti rus Vladimir Putin ka kërkuar të bëjë dallimin midis luftës në Ukrainë dhe luftës s...
Albin Kurti KOSOVË- Kryeministri, Albin Kurti ka kujtuar 25 vjetorin e sulmit terrorist të Serbisë në lokalin “Panda”, n&e...
foto e pankartes MAL I ZI- Ditën e sotme në mes të Budvës, është shfaqur pankarta e madhe me mbishkrimin “Kur ushtria s...
Jens Stoltenberg BRUKSEL- Shefi i NATO-s, Jens Stoltenberg paralajmëron se presidenti rus Vladimir Putin nuk do të ndalet me Ukrainën ...
aleksander vuçiç SERBI- Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiç tha sot se nëse mesazhi nga Brukseli në fund t&eu...
Rishi Sunak BRITANI E MADHE- Kryeministri britanik, Rishi Sunak, ka ripohuar mbështetjen për zgjidhjen me dy shtete pasi Tzipi Hotove...
