LIVE UPDATES
Bota

"Prej kohësh objektiv i presidentit të zgjedhur amerikan për ta blerë", analiza e The Guardian: Pse po flet Donald Trump për aneksimin e Groenlandës?

Groenlanda ka qenë prej kohësh në radarin e Trump si një objektiv për blerje dhe në vitin 2019 ai konfirmoi raportet se ai kishte kërkuar nga ndihmësit të zbulonin se si SHBA mund të blinte ishullin e madh Arktik, duke e përshkruar në thelb si një marrëveshje të madhe të pasurive të paluajtshme

8 Janar 2025, 18:43 Nga N.F
"Prej kohësh objektiv i presidentit të zgjedhur amerikan për
Avioni i Trump në Nuuk, Groenlandë

SHBA- Disa orë pasi djali i tij u ul në kryeqytetin e Groenlandës presidenti i zgjedhur i SHBA-së, Donald Trump mbajti një konferencë shtypi në Mar-a-Lago ku nuk përjashtuai mundësinë e përdorimit të forcës ushtarake për ta bërë Grenlandën pjesë të SHBA-së. Trump gjithashtu kërcënoi se do të vendosë tarifa shumë të larta ndaj Danimarkës, territor autonom i së cilës Grenlanda është një territor autonom. 

Pse Donald Trump është kaq i fiksuar me Groenlandën?

Trump ka thënë se SHBA-ja ka nevojë për kontrollin e Groenlandës dhe kanalit të Panamasë për “siguri ekonomike” dhe e ka përshkruar pronësinë dhe kontrollin e territorit si një domosdoshmëri absolute. Groenlanda ka qenë prej kohësh në radarin e Trump si një objektiv për blerje dhe në vitin 2019 ai konfirmoi raportet se ai kishte kërkuar nga ndihmësit të zbulonin se si SHBA mund të blinte ishullin e madh Arktik, duke e përshkruar në thelb si një marrëveshje të madhe të pasurive të paluajtshme, shkruan The Guardian.

Nafta dhe gazi, furnizimi i Groenlandës me lëndë të para të shumëfishta të kërkuara për teknologjinë e gjelbër po tërheq interes nga e gjithë bota – duke përfshirë edhe Kinën, e cila dominon prodhimin global të tokës së rrallë dhe ka kërcënuar të kufizojë eksportin e mineraleve kritike. Duke përvetësuar Groenlandën, SHBA mund ta mbajë Kinën jashtë tregut.

E pozicionuar strategjikisht midis SHBA-së dhe Rusisë, Groenlanda shihet si gjithnjë e më e rëndësishme për mbrojtjen dhe po shfaqet si një fushë beteje gjeopolitike ndërsa krizat klimatike përkeqësohen. Shkrirja e shpejtë e shtresave të mëdha të akullit dhe akullnajave të ishullit mund të hapë shpimet e naftës (megjithëse Groenlanda në vitin 2021 ndaloi dhënien e licencave të eksplorimit) dhe minierat për mineralet thelbësore duke përfshirë bakrin, litiumin, kobaltin dhe nikelin.

Shkrirja e akullit të Arktikut po hap gjithashtu rrugë të reja transporti, duke ofruar alternativa për kanalin e Suezit përmes Arktikut që shkurtojnë pothuajse gjysmën e udhëtimit nga Evropa Perëndimore në Azinë Lindore. Kina dhe Rusia ranë dakord në nëntor për të bashkëpunuar në zhvillimin e rrugëve të reja të transportit në Arktik.

Groenlanda është tashmë një bazë e rëndësishme ushtarake për SHBA-në dhe sistemin e saj të paralajmërimit të hershëm të raketave balistike. Shtetet e Bashkuara kanë pasur një bazë ushtarake në Pituffik (më parë Thule) që nga Lufta e Ftohtë.

Çfarë mendojnë Groenlanda dhe Danimarka për deklaratat e Trump?

Kryeministrja daneze, Mette Frederiksen, ka thënë se territori autonom “nuk është në shitje”, duke thënë për TV2 se parë me sytë e qeverisë daneze, Groenlanda i përket grenlandezëve. Kryeministri i Groenlandës, Eggende ka thënë gjithashtu se Grenlanda nuk është në shitje.

Në përgjigje të vizitës së Trump Jr, ai tha: “Më lejoni ta përsëris – Groenlanda u përket grenlandezëve. E ardhmja jonë dhe lufta për pavarësi është puna jonë. Danezët, amerikanët dhe të gjithë të tjerët mund të kenë mendime, por ne nuk duhet të kapemi nga histeria dhe t'u drejtojmë gishtin të tjerëve. Sepse e ardhmja jonë është e jona dhe duhet të formohet nga ne.”

Ai e përshkroi kërcënimin e Trump si deklaratë serioze. Anulimi i një takimi të planifikuar të Eggende me mbretin danez Frederik të mërkurën (një takim që u riplanifikua më vonë) u pa nga disa si një mospërfillje e turpshme. Ndërkohë, zbulimi i stemë së re mbretërore daneze që paraqet më dukshëm territoret autonome të Grenlandës dhe Ishujve Faroe, u pa nga disa si një qortim për Trump.

Historia e Groenlandës

Njerëzit inuit mendohet se kanë jetuar në Groenlandë që nga viti 2500 pes dhe u arrit nga detarët norvezë në mijëvjeçarin e parë të erës sonë, të cilët krijuan vendbanime që zgjasin disa shekuj. Kolonizimi modern filloi pas ardhjes së Hans Egede në 1721, duke vepruar me mbështetjen e asaj që ishte në atë kohë Danimarkë-Norvegji. Gjatë Luftës së Dytë Botërore, kur Danimarka u pushtua nga Gjermania, Groenlanda u pushtua nga SHBA dhe u kthye në Danimarkë në 1945.

Ajo u bë pjesë e mbretërisë së Danimarkës në vitin 1953, dhe në 1979 u prezantua sundimi i vendit. Por Danimarka ende kontrollon politikën e jashtme dhe të sigurisë të Groenlandës. Ajo ka parlamentin e saj, Inatsisartut, dhe dy deputetë në parlamentin danez, Folketing. Por thirrjet për pavarësi janë në rritje.

Tensionet janë përshkallëzuar ndjeshëm midis Groenlandës dhe Danimarkës muajt e fundit. Ka një zemërim të fortë në Groenlandë për hetimet mbi skandalin e kontraceptivëve të detyruar të viteve 1960 dhe 70, duke e shtyrë kryeministrin e Groenlandës të akuzojë Danimarkën për gjenocid. Po ashtu vazhdojnë protestat në Kopenhagë dhe Nuuk për ndarjen e fëmijëve grenlandë nga prindërit e tyre.

Javën e kaluar, kryeministri i Greonlandës, Múte Eggende, përshpejtoi argumentin e tij për pavarësinë nga Danimarka, duke thënë në fjalimin e tij të vitit të ri se ai donte që Groenlanda të çlirohej nga "prangët e kolonializmit" për të formuar të ardhmen e saj. Megjithatë, ai nuk e përmendi SHBA-në.

Vizita e Trump Jr vjen vetëm disa muaj përpara zgjedhjeve të ardhshme parlamentare të Groenlandës në prill, pas të cilave Eggende ka thënë se duhet të ketë hapa të mëdhenj për krijimin e kornizës për Groenlandën si një shtet i pavarur. Sipas një marrëveshjeje të vitit 2009 me Danimarkën, Groenlanda duhet të mbajë një referendum të suksesshëm përpara se të shpallë pavarësinë./The Guardian

trump groenlande

Sondazh

Poll
MË SHUMË

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet

Shiko video te tjera