LIVE UPDATES
Bota

“Netanyahu është tepër dinak...”/ Analiza e Financial Times: Pse Amerika po e humb dashurinë për Izraelin?

Nuk duhet të ketë mister se pse amerikanët më të rinj sot janë po aq pro-palestinezë sa paraardhësit e tyre që dikur ishin pro-izraelitë. Rabini vuri jetën e tij në rrezik për paqen.

21 Prill 2026, 18:16 Nga E.d
“Netanyahu është tepër dinak...”/ Analiza e Financial
Foto ilustruse

SHBA- Kush e kujton Yitzhak Rabinin? Është e sigurt të thuhet se në Amerikë pak veta nën 40 vjeç do ta kujtonin kryeministrin e guximshëm të Izraelit që kërkoi paqe me palestinezët. Vrasja e tij në vitin 1995 nga një ekstremist izraelit nxiti kthesën e vendit djathtas dhe agimin e epokës së Benjamin Netanyahut. Kjo epokë nuk po tregon shenja zbehjeje. Nuk duhet të ketë mister se pse amerikanët më të rinj sot janë po aq pro-palestinezë sa paraardhësit e tyre që dikur ishin pro-izraelitë. Rabini vuri jetën e tij në rrezik për paqen. Çfarë do të thotë kjo për periudhën post-Netanyahu?

Ndryshimi në ndjesinë amerikane është i thellë. Gjashtëdhjetë për qind e amerikanëve tani e shohin Izraelin në mënyrë të pafavorshme. Sa më të rinj të jenë, aq më i lartë është ai numër. Tre të katërtat e 18-29-vjeçarëve simpatizojnë më shumë me palestinezët sesa me izraelitët, sipas një sondazhi tjetër të NBC fundjavën e kaluar. Me vdekjen e brezit “baby boomers”, animi anti-izraelit i Amerikës ka të ngjarë të forcohet. Gjithnjë e më pak amerikanë e mendojnë Izraelin si Davidin që qëndronte përballë Goliathit të botës arabe. Gjithnjë e më shumë e lidhin atë me militarizëm të rëndë.

Madje ekziston një rrezik jo i parëndësishëm që Izraeli të përplaset me presidentin Donald Trump. Në një moment Trump do të bëjë një marrëveshje me regjimin e Iranit për t’i dhënë fund luftës, ose ndryshe Operacionit Epic Fury. Cilado qoftë forma, Izraeli pothuajse me siguri do të jetë kundër saj. Amerikanët e kanë vënë re ndikimin e Netanyahut në bindjen e Trump se ishte ide e mirë të sulmohej Irani që në fillim. Grupet pro-izraelite kanë shpërdoruar shumë mirëbesim duke akuzuar ata që vërejnë ndikimin e Netanyahut se po përhapin ndjenja antisemite. Kjo do t’i kthente në antisemitë miliona amerikanë sionistë.

Për të qenë të qartë, Trump është i vetmi përgjegjës për përfshirjen e Amerikës në këtë luftë kapriçioze. Por, siç raportoi The New York Times, zëri më i spikatur që e shtyu Trumpin të vazhdonte ishte ai i Netanyahut. Vetë këshilltarët e Trump, përfshirë Marco Rubion, sekretarin e shtetit; JD Vance, zëvendëspresidentin; John Ratcliffe, drejtorin e CIA-s; dhe Dan Caine, kryetarin e shefave të shtabit të bashkuar ushtarak, shprehën shkallë të ndryshme skepticizmi. Netanyahu nuk ishte një mjeshtër kukullash që tërhiqte fijet. Por aftësitë e tij për të bindur Trumpin ishin thelbësore.

Prirja tjetër dramatike kundër Izraelit është mes demokratëve. 40 nga 47 senatorë demokratë javën e kaluar votuan për të bllokuar shitjet amerikane të armëve për Izraelin. Vetëm pak vite më parë, demokratët kërkonin me zell para nga Komiteti Amerikan për Marrëdhëniet Publike Izraelite, lobimi më i fuqishëm pro-izraelit në vend. AIPAC ende e paraqet veten si dypartiak. Demokratët tani po zotohen të mos pranojnë atë që ata e shohin si para të njollosura.

Edhe pretendentët e partisë për Shtëpinë e Bardhë janë në një garë për të parë kush mund të distancohet më shumë nga Izraeli. Ritmi po vendoset nga Rahm Emanuel, ish-kryetari i bashkisë së Çikagos, i cili është zotuar t’i japë fund subvencionit vjetor amerikan prej 3.8 miliardë dollarësh për Izraelin. Ai mund të blejë armë me çmim tregu si çdo aleat tjetër, thotë ai. Nëse Izraeli do të shkelte rregullat e luftës, shton ai, Amerika duhet të vendoste embargo. Demokratë të tjerë po kërcënojnë të ndalojnë shitjen edhe të armëve mbrojtëse, përfshirë për Kupolën e Hekurt mbrojtëse të Izraelit.

Përveç Bernie Sandersit, një politikë e tillë do të kishte qenë e paimagjinueshme vetëm pak vite më parë. Fakti që emri i mesëm i Emanuelit është “Israel” dhe që ai për pak kohë ka qenë vullnetar civil në Forcat e Mbrojtjes së Izraelit vetëm sa e përforcon ndryshimin. Por Netanyahu e ka bërë shtratin ku mund të detyrohet të shtrihet. Kur Emanuel ishte shefi i stafit i Barack Obamës në vitin 2009, Netanyahu raportohet se e quajti atë “hebre që urren veten”. Faji i Emanuelit ishte se kishte kundërshtuar vendbanime të reja izraelite në Bregun Perëndimor të pushtuar.

Taktika të tilla kanë përgatitur terrenin për reagimin e sotëm. Grindja e Netanyahut me Emanuelin ilustron akuzat e pabarabarta për të ashtuquajturën besnikëri të dyfishtë. Kushdo që nënkupton se një hebre amerikan i spikatur ka lidhje si me SHBA-në ashtu edhe me Izraelin rrezikon të akuzohet për antisemitizëm nga AIPAC dhe aleatë të tjerë të Netanyahut. Megjithatë, kur një figurë hebreo-amerikane si Emanuel ka një mendim të ndryshëm për interesat kombëtare të SHBA-së, ata etiketohen si të pabesë ose më keq. Demokratët, përfshirë një shumicë senatorësh hebrenj, janë të ndjeshëm ndaj standardeve të tilla të dyfishta. Shumica janë gjithashtu të shqetësuar nga keqpërdorimi i një prej paragjykimeve më vdekjeprurëse të historisë. Madje, një përdorim i tillë i tepruar vetëm sa shton ftohjen e Amerikës ndaj Izraelit.

Aktit të radhës do t’i përkasin përpjekjet e Trump për të gjetur një rrugëdalje nga Epic Fury. Është e vështirë të shihet se si ai do të arrijë një marrëveshje SHBA-Iran shumë më të mirë se ajo që Obama negocioi në vitin 2015. Netanyahu theu traditën duke i thënë Kongresit se marrëveshja bërthamore Iran-SHBA ishte “shumë e keqe”. Ai luajti gjithashtu rol në vitin 2018 duke e bindur Trumpin të tërhiqej prej saj.

Shumica e 440 kg uranium shumë të pasuruar që Irani vlerësohet se ka, mjaftueshëm për rreth 10 armë bërthamore, janë pasuruar që prej asaj kohe. Financial Times shkruan se Trump synon një pezullim të pacaktuar të pasurimit, kundrejt 15 viteve të Obamës. Por nëse korniza e Trumpit dështon të frenojë programin balistik të Iranit dhe të shkëpusë lidhjet e Iranit me përfaqësuesit e tij rajonalë, Netanyahu do ta urrejë pothuajse po aq shumë.

Ndërkohë, si SHBA ashtu edhe Izraeli përballen me zgjedhje më vonë këtë vit. Netanyahu është tepër dinak për të rrezikuar një fushatë pa mbështetjen e Trumpit. Por instinkti i vetëruajtjes së Trumpit ndoshta do ta ndalojë atë të rrezikojë viktima masive amerikane duke dërguar forca tokësore në Iran. Kështu, dilema e Netanyahut është e pjekur paraprakisht. E vetmja gjë me të cilën ai mund të llogarisë është se kushdo që do të vijë pas Trumpit ka të ngjarë të jetë shumë më pak miqësor./Financial Times

shba izrael donald trump

Sondazh

Poll

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet

Dhunuan dhe kërcënuan me një pistoletë 70-vjeçarin në banesën e tij, arrestohen tre të rinjtë

Laura Pausini dhe Tom Cruise pjesë e ceremonisë së mbylljes së Botërorit 2026

Ish i burgosuri në Fier: Nuk jeton dot në Shqipëri pa shkelur ligjin, bën vaki të kthehem prapë

I burgosuri falënderon Zotin pas daljes nga qelia: Jam krenar për burgun që kam bërë!