"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS, por ti nuk je i ftuar! ...
Ish-ushtarak dhe njohës i armëve/ Kush është Violand Braçellari, 43-vjeçari që vrau një polic e...
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
Tragjedia me dy viktima në Shëngjin, policia jep detaje: Të gjithë shtetas nga Kosova, tre persona në spital 3 Qersho...
Vlerat e shtuara të manganit në ujin e Liqenit të Badocit vijnë si pasojë e faktorëve natyrorë dhe njerëzorë, thotë eksperti i ujërave, Skënder Bublaku. Bublaku thotë se si “liqen relativisht i vjetër”, janë disa faktorë që bëjnë që në Liqenin e Badocit të mund të shfaqet herë pas here mangani në vlera më të larta.
PRISHTINË- Rreth 18 kilometra rrugë e ndajnë qendrën e Prishtinës nga Liqeni i Badocit, prej ku bëhet furnizimi me ujë të pijshëm. Ky liqen artificial ishte ndërtuar në vitet e 60-ta për ta furnizuar me ujë qytetin e Prishtinës. Por, më 19 tetor, sasia e madhe e detektuar e elementit kimik, mangan, bëri që Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës (IKSHPK) të kërkojë nga qytetarët që furnizohen me ujë nga fabrika e ujit e këtij liqeni, të mos e përdorin atë për pije dhe gatim.
Vlerat e shtuara të manganit në ujin e Liqenit të Badocit vijnë si pasojë e faktorëve natyrorë dhe njerëzorë, thotë eksperti i ujërave, Skënder Bublaku. Bublaku thotë se si “liqen relativisht i vjetër”, janë disa faktorë që bëjnë që në Liqenin e Badocit të mund të shfaqet herë pas here mangani në vlera më të larta.
“Fillimisht, ajo është një zonë relativisht e pasur me minerale. Liqeni e ka pasur një problem teknik prej fillimit, marrja e ujit bëhet relativisht ulët, afër fundit të liqenit. Dhe kjo e bën gjithmonë problematike prezencën e metaleve në tokë, në krahasim me liqenet e tjera”, thotë Bublaku për Radion Evropa e Lirë.
Bublaku thotë se, për t’u zgjidhur ky problem, Kosova duhet të investojë në atë mënyrë që të “mundësohet ndërrimi i marrjes së ujit nëpër nivele të ndryshme të liqenit”.
Por, deri kur të bëhet një investim i tillë, ai paralajmëron se duhet të bëhet më shumë kujdes.
“Aktivitetet njerëzore duhet të reduktohen, për shkak se në kuptimin natyror, ky liqen është pak më i rrezikuar si pasojë e përbërjes gjeologjike të tokës”, thotë Bublaku.
Ambientalistja Valbonë Mustafa ka tentuar disa herë ta zhbëjë një dëm të shkaktuar nga njerëzit përreth këtij liqeni – duke hequr mbeturina.
Bashkë me një grup ambientalistësh, ajo ka pastruar katër herë liqenin dhe ka shpërndarë në rrjete sociale rezultatin: grumbuj thasësh të mbushur përplot me mbeturina.
Radio Evropa e Lirë ka pyetur IKPSHK-në lidhur me shkaqet që kanë çuar në ngritjen e nivelit të manganit dhe rreziqet që mund t’i sjellë ai, por nuk ka marrë përgjigje deri në publikimin e këtij artikulli.
Bublaku thotë se mangani “shfaqet pothuajse në të gjitha resurset dhe aty ku nuk i kalon vlerat, nuk është problematik”.
“Pra, mangani është shfaqur edhe më herët, do të shfaqet edhe më vonë, por varet se sa është përqendrimi i tij në ujë”, thotë Bublaku.
Sipas një raporti të Organizatës Botërore të Shëndetësisë, mangani është një element esencial për shumë gjallesa, përfshirë këtu edhe njerëzit. Por, “efekte të padëshirueshme në shëndetin e njerëzve mund të shkaktohen nga marrja e pamjaftueshme ose ekspozimi i tepërt [ndaj manganit]”.
Departamenti qeveritar i Kanadasë për Shëndetësi, HealthCanada, thotë se mënyra më e lehtë e absorbimit të këtij elementi është përmes ujit të pijes.
Por, ky departament shton se nëse uji që ka nivele më të larta të manganit sesa që lejohet konsumohet vetëm për periudha të shkurtra kohore, “nuk ka gjasa të shkaktohet ndonjë problem shëndetësor”.
E nëse pirja e ujit të kontaminuar me nivele më të larta të manganit bëhet për një periudhë më të gjatë kohore, atëherë mund të shfaqen probleme shëndetësore.
“Fëmijët dhe të rriturit që pinë ujë me nivele të larta mangani për një kohë të gjatë, mund të kenë probleme me kujtesë, përqendrim dhe aftësi motorike. Foshnjat (nën një vjeç) mund të kenë probleme të të mësuarit dhe sjelljes nëse pinë ujë me shumë mangan në të”, thuhet në uebfaqen e Departamentit të Shëndetësisë në Minesota të SHBA-së.
IKPSHPK-ja nuk ka treguar se për sa kohë mund të ketë ekzistuar ky problem me nivele më të larta të manganit në ujë dhe se në çfarë niveli ka qenë përqendrimi i këtij elementi.
Edhe në të kaluarën, banorëve të Kosovës u është kërkuar që të mos e pinë ujin e ujësjellësit – veçanërisht kur ka pasur vërshime.
Vitin e kaluar, rreth 450 qytetarë të Kaçanikut dhe Hanit të Elezit kanë kërkuar ndihmë mjekësore pas përkeqësimit të gjendjes shëndetësore nga pirja e ujit të ujësjellësit, që ka pasur nivel të lartë të baktereve.
Në atë kohë, Burbuqe Nushi, nga Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës (IKSHPK), ka thënë për REL-in se në disa prej fshatrave të asaj zone, ujësjellësi nuk është në menaxhim të askujt. E ndërkohë, në vitin paraprak, më 2021, rreth 1.600 qytetarë të Deçanit kanë kërkuar gjithashtu ndihmë mjekësore shkaku i ujit të konsumuar.
Marrë nga REL
Momenti i lirimit GAZA- Pamjet e lirimit të 18-vjeçares Natalie Raanan dhe nënës së saj Judith, e cila është me p...
Alicia Kearns dhe Vjosa Osmani KOSOVË- Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani ka falenderuar deputeten britanike, Alicia Kearns për përkra...
Diplomatet KOSOVË- Pesë diplomatë të Perëndimit nisin më 21 tetor vizitat në Kosovë dhe Serbi, me një qël...
Marina Vulović Deutsche Welle: Të shtunën, të dërguarit e shteteve të Kuint-it udhëtojnë në rajon p&...
Zelensky dhe Biden SHBA- Presidenti i SHBA, Joe Biden ka premtuar të mbështesë Ukrainën "për aq kohë sa është e nev...
GREQI- Tre në dhjetë grekë jetojnë me qira. (Për krahasim: në Gjermani është më shumë se gjysma e familjeve....
SHBA- Krijimi i një tregu të ri është si fillimi i një gare të gjatë. Konkurrentët garojnë për t’ia ka...
Gaza GAZA- Orët e para të katastrofës ishin një kaos i vërtetë. Banorët e Izraelit Jugor, pranë kufirit me Gazë...
DURRËS- Denoncimi i radhës na çon në Durrës, në shkollën 9-vjeçare “Qemal Mici”. Një zonjë, ...
Arthur Brand, dedektivi HOLLAND-Gjashtë piktura të vjedhura nga një bashki e vjetër në qytetin e vogël bregdetar të Med...
