LIVE UPDATES
Bota

Ndotja e ajrit shkurton jetëgjatësinë në botë me dy vite

Në të gjithë Azinë Jugore, një person mesatar do të jetonte pesë vjet më gjatë nëse nivelet e grimcave të imta plotësonin standardet e Organizatës Botërore të Shëndetësisë, sipas një raporti nga Instituti i Politikave të Energjisë të Universitetit të Çikagos.

14 Qershor 2022, 13:58 Nga d.a
Ndotja e ajrit shkurton jetëgjatësinë në botë me dy
Foto Ilustruese

BOTË- Ndotja mikroskopike e ajrit e shkaktuar kryesisht nga djegia e lëndëve djegëse fosile shkurton jetën në mbarë botën për më shumë se dy vjet, raportuan studiuesit të martën.

Në të gjithë Azinë Jugore, një person mesatar do të jetonte pesë vjet më gjatë nëse nivelet e grimcave të imta plotësonin standardet e Organizatës Botërore të Shëndetësisë, sipas një raporti nga Instituti i Politikave të Energjisë të Universitetit të Çikagos.

Në shtetet indiane të Uttar Pradesh dhe Bihar, shtëpia e 300 milionë banorëve, sëmundjet gjymtuese të mushkërive dhe zemrës të shkaktuara nga e ashtuquajtura ndotje PM2.5 reduktojnë jetëgjatësinë me tetë vjet dhe në kryeqytetin e Nju Delhit me një dekadë.

Ndotja PM2.5, 2,5 mikron e gjerë ose më pak, afërsisht diametri i një floku të njeriut, depërton thellë në mushkëri dhe hyn në qarkullimin e gjakut.

Në vitin 2013, Kombet e Bashkuara e klasifikuan atë si një agjent që shkakton kancer. OBSH thotë se dendësia PM2.5 në ajër nuk duhet të kalojë 15 mikrogramë për metër kub në çdo periudhë 24-orëshe, ose 5 mcg/m3 mesatarisht gjatë një viti të tërë.

Përballë provave në rritje të ndikimeve të dëmshme shëndetësore, OBSH-ja shtrëngoi këto standarde vitin e kaluar, ndryshimi i parë që nga vendosja e udhëzimeve për cilësinë e ajrit në 2005.

"Ajri i pastër shpaguhet në vite të tjera të jetës për njerëzit në mbarë botën. Reduktimi i përhershëm i ndotjes globale të ajrit për të përmbushur udhëzimet e OBSH-së do të shtonte 2.2 vjet mbi jetëgjatësinë mesatare," tha udhëheqësi i hulumtimit Crista Hasenkopf dhe kolegët në raportin e Indeksit të Jetës së Cilësisë së Ajrit.

Pothuajse të gjitha rajonet e populluara në botë i tejkalojnë udhëzimet e OBSH-së, por askund më shumë se në Azi: 15 herë në Bangladesh, 10 herë në Indi dhe nëntëfish në Nepal dhe Pakistan. Afrika Qendrore dhe Perëndimore, së bashku me pjesën më të madhe të Azisë Juglindore dhe pjesë të Amerikës qendrore, përballen gjithashtu me nivele ndotjeje dhe jetë të shkurtuara  shumë mbi mesataren globale.

Çuditërisht, ndotja PM2.5 në vitin 2020, të dhënat më të fundit të disponueshme, ishte praktikisht e pandryshuar nga viti më parë, pavarësisht një ngadalësimi të mprehtë në ekonominë globale dhe një rënie korresponduese në emetimet e CO2 për shkak të bllokimeve të Covid.

Një vend që ka parë përmirësime të mëdha është Kina. Ndotja PM2.5 ra në vendin me 1.4 miliardë banorë me pothuajse 40 për qind midis 2013 dhe 2020, duke shtuar dy vjet jetëgjatësisë. Por edhe me këtë përparim, jetët në Kinë janë shkurtuar mesatarisht sot me 2.6 vjet.

 

ndotja e ajrit obsh

Sondazh

Poll
MË SHUMË

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet

Shiko video te tjera