LIVE UPDATES
Bota

Misteri i tumave 2000-vjeçare në SHBA

Ishim në Oktagonin, pjesë e Kompleksit Ceremonial Hopewell, një rrjet i madh tumash të bëra me dorë që shtrihen në Ohajo qendrore dhe jugore, të ndërtuara rreth 2000 vjet më parë. Vendasit vinin nga vende qindra kilometra larg dhe mblidheshin rregullisht atje për rituale dhe adhurime të përbashkëta.

6 Mars 2023, 12:09 Nga I.A
Misteri i tumave 2000-vjeçare në SHBA
Tuma

SHBA- Gjethet e vjeshtës na kërcasin nën këpucë, ndërsa dhjetëra turistë kureshtarë dhe unë ndjek udhërrëfyesin përgjatë argjinaturës me bar. Ndalemi në momentin kur arrijmë në kodrinë, i cili ndodhet në një lartësi të formuar nga dheu i mbushur.

Ishim në Oktagonin, pjesë e Kompleksit Ceremonial Hopewell, një rrjet i madh tumash të bëra me dorë që shtrihen në Ohajo qendrore dhe jugore, të ndërtuara rreth 2000 vjet më parë. Vendasit vinin nga vende qindra kilometra larg dhe mblidheshin rregullisht atje për rituale dhe adhurime të përbashkëta.

"Këtu ishte një banjë rituale ose një lloj qendre pastrimi," thotë udhëzuesi ynë Brad Lepper, një arkeolog i vjetër me Shoqërinë Historike të Ohajos dhe Programin e tyre të Trashëgimisë Botërore.

Të gjitha këto formacione ceremoniale prehistorike në Ohio u krijuan nga kultura Hopewell, një rrjet komunitetesh që u mblodhën këtu dhe erdhën nga Montana ose Gjiri i Meksikës midis 100 dhe 500 vitesh para erws sonw dhe që lidheshin me shumë rrugë tregtare.

Punimet e tyre tokësore në Ohio përbëhen nga forma rrathë, katrorë dhe tetëkëndësh më së shpeshti të ndërlidhura. Arkeologët vetëm tani kanë filluar të kuptojnë se sa të sofistikuara ishin të gjitha këto mrekulli inxhinierike. Të ndërtuara me saktësi mahnitëse matematikore, si dhe me shtrirje komplekse astronomike, këto janë punimet më të mëdha gjeometrike në botë që nuk janë ndërtuar si fortifikime apo struktura të tjera mbrojtëse.

Dhe megjithëse shumica e njerëzve nuk kanë dëgjuar as për këto formacione, as për ndërtuesit e tyre, duket se gjërat po ndryshojnë edhe në atë fushë. Këtë vit, qeveria e SHBA nominoi tetë formacione Hopewell për tu marrë në konsideratë nga Programi i Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s. Pesë të tjerat janë pjesë e Parkut Historik Hopewell, Mound City, Hopeton Earthworks, High Bank Works, Hopewell Mound Group dhe Seip Earthworks.

Leperi më tha se Tetëkëndëshi dhe Rrethi i Madh ishin dikur një kompleks i madh dhe unik Hopewell që përfshinte 11,6 kilometra katrorë dhe i lidhur me një sërë rrugësh me mure dheu. Duke ecur nëpër këto zona sot, nuk mund t'i rezistosh goditjes së madhësisë së tyre. Veliki Krug, ku ndodhet Muzeu i Kompleksit Ceremonial, është 400 metra larg. Muret e saj ngrihen në një lartësi prej gati pesë metrash dhe kufizohen nga brenda me një hendek të thellë. Rrethi i madh dikur lidhej me sheshin dhe vendvarrimin.

Stonehenge do të përshtatej në rrethin e vogël që sot shërben si fushë golfi. Ai shton se 2000 vjet më parë, vendasit i ndërtuan këto formacione pa mjete moderne, duke gërmuar tokën me shkopinj të mprehtë dhe duke e mbajtur në shporta të thurura në shpinë.  Mbi të gjitha, ata inkorporuan një lloj gjeometrie të fshehur në këto struktura.

Derisa u matën dhe u krahasuan tumat, mendohej se ndërtuesit nuk kishin njohuri matematikore apo gjeometrike, aq më tepër që nuk kishte gjurmë të shkruara që të dëshmonin për aftësinë e tyre. Në fund u zbulua se ata ishin në gjendje të bënin matje të sakta të të gjitha punëve të tyre dhe t'i lidhin ato në mënyra krejtësisht të papritura. Leper shpjegon se perimetri i Rrethit të Madh është i barabartë me perimetrin e katrorit të përsosur me të cilin ishte lidhur dhe se madhësia e atij rrethi të përsosur është e barabartë me sipërfaqen e rrethit të vëzhgimit që lidhet me tetëkëndëshi.

"Nëse do të vizatoni një katror në vetë tetëkëndëshin duke vizatuar një vijë që do të shkonte në kënde të alternuara me tetëkëndëshin, anët e atij katrori (321 metra) do të ishin identike me diametrin e rrethit (321 m) me të cilin është e lidhur”, tha ai.

brad lepper

Sondazh

Poll

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë