LIVE UPDATES
Bota

Lufta Izrael-Iran/ Analiza: Terror për Ngushticën e Hormuzit

Për dekada të tëra, Ngushticat kanë shërbyer si një qendër e heshtur, por thelbësore për tregtinë globale të energjisë. Por, ndërsa tensionet në Lindjen e Mesme përshkallëzohen dhe Irani lë të hapur mundësinë e kufizimit apo edhe mbylljes së kalimit, mundësia e një tronditjeje të madhe ekonomike globale duket më e mundshme se kurrë.

22 Qershor 2025, 20:24 Nga DOSJA
Lufta Izrael-Iran/ Analiza: Terror për Ngushticën e Hormuzit
foto ilustruese

IRAN- Ngushtica e Hormuzit është sërish në qendër të shqetësimit ndërkombëtar. Çfarë do të ndodhë me jetën tonë të përditshme nëse Irani i bën kërcënimet e tij realitet? Është një rrip i ngushtë deti midis Iranit dhe Omanit, nëpër të cilin kalon pothuajse një e pesta e naftës që konsumohet çdo ditë në botë.

Për dekada të tëra, Ngushticat kanë shërbyer si një qendër e heshtur, por thelbësore për tregtinë globale të energjisë. Por, ndërsa tensionet në Lindjen e Mesme përshkallëzohen dhe Irani lë të hapur mundësinë e kufizimit apo edhe mbylljes së kalimit, mundësia e një tronditjeje të madhe ekonomike globale duket më e mundshme se kurrë.

Pasojat e një skenari të tillë nuk do të kufizoheshin vetëm në një krizë të thjeshtë gjeopolitike. Përkundrazi, do të shkaktonte një zinxhir ngjarjesh me pasoja serioze për ekonominë globale, transportin, tregtinë dhe ndoshta mbi të gjitha për industrinë e rëndë dhe industrinë e automobilave.

Mundësia e përshkallëzimit ka shkaktuar tashmë një rritje të çmimeve ndërkombëtare të naftës. Analistët në firma ndërkombëtare si Deutsche Bank dhe Oxford Economics vlerësojnë se në rast të një bllokade të plotë, çmimi i naftës mund të rritet ndjeshëm në mbi 130 dollarë për fuçi. Një tronditje e tillë do të rriste ndjeshëm kostot e energjisë dhe karburantit, duke ndikuar në transport, bujqësi, industri dhe, sigurisht, inflacionin, në një kohë kur shumë ekonomi tashmë po përpiqen të kthehen në stabilitet.

Për industrinë e automobilave, kjo mundësi është veçanërisht e rrezikshme. Së pari, çdo rritje e çmimit të naftës përkthehet drejtpërdrejt në një rritje të kostos së transportit të lëndëve të para dhe produkteve të gatshme. Logjistika do të rëndohet ndjeshëm, pasi kompanitë e transportit detar do të detyrohen të bëjnë devijime prej mijëra kilometrash, duke rritur kohën dhe kostot e transportit. Zinxhirët e furnizimit, të cilët gjithsesi funksionojnë me marzhe të ulëta rezistence dhe me një varësi të lartë nga rrugët detare, do të pësojnë ndërprerje të konsiderueshme. Kjo mund të çojë në vonesa në dorëzim, mungesa të komponentëve dhe në fund të fundit në ulje të prodhimit.

Por problemi nuk ndalet me kaq. Industria e automobilave është një nga industritë që mbështetet në një rrjet global partnerësh dhe furnizuesish, ku komponentët prodhohen në pjesë të ndryshme të botës dhe montohen në vende të tjera. Një mjedis i tillë nuk mund të tolerojë as vonesën më të vogël në ritmin dhe saktësinë e rrjedhës së logjistikës. Në rast të një krize në Ngushticën e Hormuzit, edhe një vonesë prej disa ditësh ose një rritje prej 10-20% e kostove të transportit mund të krijojë probleme të mëdha për prodhimin, veçanërisht në vende si Japonia, Gjermania ose Koreja e Jugut, të cilat varen shumë nga transporti detar.

Në të njëjtën kohë, rritja e kostove të naftës do t'i rëndojë drejtpërdrejt konsumatorët, pasi kostoja e përdorimit të makinave veçanërisht makinave me benzinë ​​dhe naftë dhe sigurisht pjesëve të këmbimit do të rritet. Kjo mund të forcojë presionin për të kaluar në automjete elektrike, por edhe lëvizshmëria elektrike nuk është imune ndaj trazirave gjeopolitike. Shumë metale kritike për bateritë e automjeteve elektrike, të tilla si litiumi, kobalti dhe nikeli, gjithashtu nxirren dhe transportohen nëpërmjet rrugëve globale që ndikohen drejtpërdrejt nga kostot globale të energjisë dhe disponueshmëria e logjistikës.

Nuk është rastësi që bashkësia ndërkombëtare po vëzhgon me padurim çdo lëvizje në rajonin e Gjirit Persik. Tashmë, forcat detare amerikane dhe evropiane kanë forcuar praninë e tyre në rajon, duke u përpjekur të parandalojnë çdo destabilizim serioz. Irani, sigurisht, e di se mbyllja e Ngushticës së Hormuzit nuk do të jetë pa pasoja për veten e tij, pasi një pjesë e madhe e eksporteve të tij, madje edhe tek aleatët si Kina, kryhen përmes kësaj rruge.

Pyetja, pra, nuk është vetëm se çfarë do të ndodhë nëse Ngushticat mbyllen, por edhe nëse bashkësia globale ka qëndrueshmërinë dhe alternativat për t'u përballur me një trazirë kaq të dhunshme. Përgjigja, për fat të keq, nuk është qetësuese. Zinxhirët e furnizimit kanë rezultuar të brishtë, alternativat strategjike mungojnë dhe tregu ndërkombëtar i naftës mbetet dekada pas goditjeve të para të OPEC-ut  i varur nga pika të cenueshme si Ngushtica e Hormuzit.

Në një botë që përpiqet të kalojë në energji të gjelbër, kriza e mundshme në Gjirin Persik është një kujtesë e fortë se sa thellësisht të varur jemi ende nga lëndët djegëse fosile. Dhe sa lehtë kjo varësi mund të shndërrohet në një krizë ekonomike globale nëse mbyllet një"ngushticë. 

ngushtica e hormuzit

Sondazh

Poll

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë