LIVE UPDATES
Bota

Lufta Izrael-Iran/ Analiza: Terror për Ngushticën e Hormuzit

Për dekada të tëra, Ngushticat kanë shërbyer si një qendër e heshtur, por thelbësore për tregtinë globale të energjisë. Por, ndërsa tensionet në Lindjen e Mesme përshkallëzohen dhe Irani lë të hapur mundësinë e kufizimit apo edhe mbylljes së kalimit, mundësia e një tronditjeje të madhe ekonomike globale duket më e mundshme se kurrë.

22 Qershor 2025, 20:24 Nga DOSJA
Lufta Izrael-Iran/ Analiza: Terror për Ngushticën e Hormuzit
foto ilustruese

IRAN- Ngushtica e Hormuzit është sërish në qendër të shqetësimit ndërkombëtar. Çfarë do të ndodhë me jetën tonë të përditshme nëse Irani i bën kërcënimet e tij realitet? Është një rrip i ngushtë deti midis Iranit dhe Omanit, nëpër të cilin kalon pothuajse një e pesta e naftës që konsumohet çdo ditë në botë.

Për dekada të tëra, Ngushticat kanë shërbyer si një qendër e heshtur, por thelbësore për tregtinë globale të energjisë. Por, ndërsa tensionet në Lindjen e Mesme përshkallëzohen dhe Irani lë të hapur mundësinë e kufizimit apo edhe mbylljes së kalimit, mundësia e një tronditjeje të madhe ekonomike globale duket më e mundshme se kurrë.

Pasojat e një skenari të tillë nuk do të kufizoheshin vetëm në një krizë të thjeshtë gjeopolitike. Përkundrazi, do të shkaktonte një zinxhir ngjarjesh me pasoja serioze për ekonominë globale, transportin, tregtinë dhe ndoshta mbi të gjitha për industrinë e rëndë dhe industrinë e automobilave.

Mundësia e përshkallëzimit ka shkaktuar tashmë një rritje të çmimeve ndërkombëtare të naftës. Analistët në firma ndërkombëtare si Deutsche Bank dhe Oxford Economics vlerësojnë se në rast të një bllokade të plotë, çmimi i naftës mund të rritet ndjeshëm në mbi 130 dollarë për fuçi. Një tronditje e tillë do të rriste ndjeshëm kostot e energjisë dhe karburantit, duke ndikuar në transport, bujqësi, industri dhe, sigurisht, inflacionin, në një kohë kur shumë ekonomi tashmë po përpiqen të kthehen në stabilitet.

Për industrinë e automobilave, kjo mundësi është veçanërisht e rrezikshme. Së pari, çdo rritje e çmimit të naftës përkthehet drejtpërdrejt në një rritje të kostos së transportit të lëndëve të para dhe produkteve të gatshme. Logjistika do të rëndohet ndjeshëm, pasi kompanitë e transportit detar do të detyrohen të bëjnë devijime prej mijëra kilometrash, duke rritur kohën dhe kostot e transportit. Zinxhirët e furnizimit, të cilët gjithsesi funksionojnë me marzhe të ulëta rezistence dhe me një varësi të lartë nga rrugët detare, do të pësojnë ndërprerje të konsiderueshme. Kjo mund të çojë në vonesa në dorëzim, mungesa të komponentëve dhe në fund të fundit në ulje të prodhimit.

Por problemi nuk ndalet me kaq. Industria e automobilave është një nga industritë që mbështetet në një rrjet global partnerësh dhe furnizuesish, ku komponentët prodhohen në pjesë të ndryshme të botës dhe montohen në vende të tjera. Një mjedis i tillë nuk mund të tolerojë as vonesën më të vogël në ritmin dhe saktësinë e rrjedhës së logjistikës. Në rast të një krize në Ngushticën e Hormuzit, edhe një vonesë prej disa ditësh ose një rritje prej 10-20% e kostove të transportit mund të krijojë probleme të mëdha për prodhimin, veçanërisht në vende si Japonia, Gjermania ose Koreja e Jugut, të cilat varen shumë nga transporti detar.

Në të njëjtën kohë, rritja e kostove të naftës do t'i rëndojë drejtpërdrejt konsumatorët, pasi kostoja e përdorimit të makinave veçanërisht makinave me benzinë ​​dhe naftë dhe sigurisht pjesëve të këmbimit do të rritet. Kjo mund të forcojë presionin për të kaluar në automjete elektrike, por edhe lëvizshmëria elektrike nuk është imune ndaj trazirave gjeopolitike. Shumë metale kritike për bateritë e automjeteve elektrike, të tilla si litiumi, kobalti dhe nikeli, gjithashtu nxirren dhe transportohen nëpërmjet rrugëve globale që ndikohen drejtpërdrejt nga kostot globale të energjisë dhe disponueshmëria e logjistikës.

Nuk është rastësi që bashkësia ndërkombëtare po vëzhgon me padurim çdo lëvizje në rajonin e Gjirit Persik. Tashmë, forcat detare amerikane dhe evropiane kanë forcuar praninë e tyre në rajon, duke u përpjekur të parandalojnë çdo destabilizim serioz. Irani, sigurisht, e di se mbyllja e Ngushticës së Hormuzit nuk do të jetë pa pasoja për veten e tij, pasi një pjesë e madhe e eksporteve të tij, madje edhe tek aleatët si Kina, kryhen përmes kësaj rruge.

Pyetja, pra, nuk është vetëm se çfarë do të ndodhë nëse Ngushticat mbyllen, por edhe nëse bashkësia globale ka qëndrueshmërinë dhe alternativat për t'u përballur me një trazirë kaq të dhunshme. Përgjigja, për fat të keq, nuk është qetësuese. Zinxhirët e furnizimit kanë rezultuar të brishtë, alternativat strategjike mungojnë dhe tregu ndërkombëtar i naftës mbetet dekada pas goditjeve të para të OPEC-ut  i varur nga pika të cenueshme si Ngushtica e Hormuzit.

Në një botë që përpiqet të kalojë në energji të gjelbër, kriza e mundshme në Gjirin Persik është një kujtesë e fortë se sa thellësisht të varur jemi ende nga lëndët djegëse fosile. Dhe sa lehtë kjo varësi mund të shndërrohet në një krizë ekonomike globale nëse mbyllet një"ngushticë. 

ngushtica e hormuzit

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet