LIVE UPDATES
Bota

Kriza e Gilt-eve në Mbretërinë e Bashkuar, pararojë e gjërave që do të vijnë?

Qeveria e ish-kryeministres Truss e përkeqësoi gjendjen me një buxhet shumë të keq. Një optimist mund të thotë se kjo është një krizë “e vetme”, dhe se ka pak mundësi për të ndodhur gjetiu.

25 Dhjetor 2022, 07:17 Nga A.B

Kriza e Gilt-eve në Mbretërinë e Bashkuar, pararojë e

Në vitin 1994, James Carville, këshilltar i Clinton-it, deklaroi se do të dëshironte të rimishërohej si treg i bonove, sepse “mund t’i frikësosh të gjithë”.

Kriza e Gilt-eve në Mbretërinë e Bashkuar ka shkaktuar frikë.

Siç deklaroi kohët e fundit ish-shefi i Departamentit të Thesarit të SHBA-së, Larry Summers: “Mbretëria e Bashkuar po sillet paksa si një treg në zhvillim, që po kthehet në një treg që po fundoset”.

Në 18 muaj, yield-et e bonove shtetërore 30-vjeçare (të quajtura Gilt-e) janë katërfishuar dhe shumica e rritjes ka ndodhur në gjashtë muajt e fundit:

Ju mund të argumentoni se Mbretëria e Bashkuar është një rast i veçantë. Brexit shkaktoi humbje në tregje, përshpejtoi rënien e Londrës si qendër financiare, shkatërroi investimet dhe besueshmërinë dhe e çoi Mbretërinë e Bashkuar në buzë të një gremine.

Qeveria e ish-kryeministres Truss e përkeqësoi gjendjen me një buxhet shumë të keq. Një optimist mund të thotë se kjo është një krizë “e vetme”, dhe se ka pak mundësi për të ndodhur gjetiu.

Në këtë artikull, së pari do të flas për zhvillimet e fundit globale dhe më pas do të jap një analizë të shkurtër se përse, sipas mendimit tim, kriza e Gilt-eve në Mbretërinë e Bashkuar, mund të jetë një pararojë e gjërave që do të vijnë.

Disa nga mesazhet që vijnë nga institucionet kryesore kombëtare dhe ndërkombëtare kanë treguar, si mospërputhje, ashtu edhe një përkeqësim të shpejtë të perspektivës:

7 tetor, BQE                            “Një valë e mundshme e mosshlyerjeve bankare”

11 tetor, FMN                          “Rritja e rrezikut të rivlerësimit të shpejtë dhe të çrregullt të çmimeve në tregjet financiare… e përkeqësuar nga dobësitë ekzistuese dhe mungesa e likuiditetit”.

11 tetor, FMN                          “Në një rënie të rëndë ekonomike, deri në 29% e bankave të tregut në zhvillim, do të nënkapitalizoheshin…”

11 tetor, Janet Yellen               “Nuk po shoh asgjë në tregje që të më shqetësojë”.

12 tetor, Janet Yellen                “Jam e shqetësuar për humbjen e likuiditetit të mjaftueshëm në tregun e Thesarit”.

Është e habitshme që më 11 tetor 2022, në të njëjtën ditë kur FMN bëri një parashikim shumë negativ, Janet Yellen bëri një deklaratë kaq të fortë optimiste dhe më pas e ndryshoi të nesërmen. Kjo gjë dëmton besueshmërinë…

Stuhia e përsosur e ardhshme që po krijohet, rrjedh nga bashkimi i shumë faktorëve të ndërlidhur:

Në të kaluarën, bota është përballur me disa nga këto probleme veçmas, por asnjëherë nuk është përballur me të gjithë këta faktorë njëkohësisht. Pavarësisht se tregjet globale po integrohen gjithnjë e më shumë, nuk ka dëshmi të koordinimit ndërmjet bankave qendrore.

Për shkak të inflacionit të lartë dhe tregjeve të shtrënguara të punës, Rezerva Federale e SHBA-së mund të vazhdojë shtrëngimin, të paktën me disa qindra pikë bazë.

Grafiku i mëposhtëm tregon se, që nga Depresioni i Madh e deri tani, ka pasur vetëm tre vjet, duke përfshirë vitin 2022, ku si aksionet, ashtu edhe bonot, kanë pasur kthime negative:

Për më tepër, tre tremujorët e parë të vitit 2022, kanë dhënë performancën më të keqe të çdo periudhe për bonot, si dhe për një portofol 60/40 të ekuitetit dhe bonove, në shekullin e kaluar – më keq se gjatë Depresionit të Madh.

Rikthehemi te kriza e Gilt-eve në Mbretërinë e Bashkuar: arsyeja kryesore pse Banka e Anglisë duhej të ndryshonte papritmas marshin nga shtrëngim sasior (Quantitive Tightening) në lehtësim sasior (Quantitive Easing), ishte për të shpëtuar industrinë e pensioneve në Mbretërinë e Bashkuar, e cila rrezikonte të përmbysej plotësisht nga rritja e papritur e yield-eve.

Fondet e pensioneve duhet të bëjnë pagesa fikse për pensionet me përfitime të përcaktuara dhe duke pasur parasysh mjedisin me yield të ulët që nga viti 2008, ato janë zhvendosur në investime gjithnjë e më të rrezikshme për të gjeneruar yield të mjaftueshëm për pagesat e shërbimit.

Duke pasur parasysh katërfishimin e fundit të yield-eve, çmimet e bonove ranë ndjeshëm.

Jo vetëm që çmimet më të ulëta të bonove e bëjnë më të vështirë kryerjen e pagesave për fondet e pensioneve, gjë që dëmton aftësinë paguese, por ato duhet gjithashtu të ruajnë raportet rregullatore të likuiditetit, gjë që detyron likuidimin e papritur të aseteve, duke i ulur edhe më tepër çmimet e bonove, dhe duke krijuar kështu një rreth vicioz.

Prandaj, Banka e Anglisë kishte nevojë të zhvendosej papritur nga shtrëngimi sasior në lehtësim sasior, në mënyrë që të parandalonte që një brez i tërë pensionistësh të falimentonte financiarisht.

(b) Një pararojë e gjërave që do të vijnë?

Fondet e pensioneve në të gjithë botën po përjetojnë probleme të ngjashme. Industria më e madhe e pensioneve në botë është në SHBA (34 trilionë dollarë), e cila po përjeton probleme të ngjashme, megjithëse për momentin, problemet e likuiditetit janë më pak drastike se në Mbretërinë e Bashkuar.

Yield-et pritet të vazhdojnë të rriten, gjë që do të ulte bonot dhe aksionet, duke krijuar potencialisht një skenar si në Mbretërinë e Bashkuar. A mund të bëhet industria e pensioneve thembra e Akilit e ekonomisë amerikane, e ngjashme me letrat me vlerë të mbështetura nga hipoteka në vitet 2008-2009?

Falimentimi i pensionistëve është diçka që asnjë qeveri nuk mund ta përballojë politikisht./MONITOR

mbreteri e bashkuar

Sondazh

Poll

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë