LIVE UPDATES
Bota

Gjashtë arritjet më të rëndësishme dhe më premtuese shkencore të vitit 2024

Në vitin që kaloi, shkencëtarët e palodhur arritën t'i dhurojnë njerëzimit një test gjaku për diagnostikimin e hershëm të sëmundjes Alzheimer, një vaksinë të kombinuar kundër COVID-19 dhe gripit dhe një ilaç kundër alergjisë kryesore ushqimore tek fëmijët.

31 Dhjetor 2024, 19:00 Nga r.ll
Gjashtë arritjet më të rëndësishme dhe më
foto ilustruese

SHBA- Zhvillime të rëndësishme në fushat shkencore të mjekësisë dhe teknologjisë shënuan edhe vitin që po largohet. Çmimet Nobel në Kimi dhe Mjekësi për përdorimin e inteligjencës artificiale në zhvillimin e terapive të reja dhe zbulimin e molekulave rregullatore microRNA, ishin vetëm dy nga arritjet kryesore të vitit 2024.

Në vitin që kaloi, shkencëtarët e palodhur arritën t'i dhurojnë njerëzimit një test gjaku për diagnostikimin e hershëm të sëmundjes Alzheimer, një vaksinë të kombinuar kundër COVID-19 dhe gripit dhe një ilaç kundër alergjisë kryesore ushqimore tek fëmijët, si dhe të marrin një hap i rëndësishëm në përpjekjen për të eliminuar HIV/AIDS dhe për të kuptuar “faktorin femëror” në sëmundjet autoimune. Gjithashtu në vitin 2024 u bë transplanti i parë i organeve nga derri te njeriu.

1. Transplantet e organeve nga derri te njeriu

Përparime të mëdha në transplantin heterolog (ksenotransplant) dhe gjetja e një zgjidhjeje për mungesën kronike të organeve u arritën fillimisht nga mjekët në Spitalin e Përgjithshëm të Massachusetts në Boston, të cilët transplantuan me sukses organe të modifikuara gjenetikisht të derrit, si veshka, te njerëzit. Në Nju Jork, një transplant i dyfishtë i veshkave dhe timusit u krye nga një derr për të zvogëluar rrezikun e refuzimit, ndërsa në Kinë ata eksperimentuan me transplantimin e një mëlçie nga një derr në një pacient klinikisht të vdekur, me funksionimin e mëlçisë (prodhimin e biliare) për dhjetë ditë. Pavarësisht rezultateve inkurajuese, refuzimi i organeve në transplante të tilla mbetet një sfidë e madhe për t'u kapërcyer.

2. Testi i gjakut për sëmundjen e Alzheimerit

Vitin e kaluar, studiuesit nga Universiteti Lund në Suedi bënë një hap të madh përpara në kërkimin e Alzheimerit duke sjellë në plan të parë një test gjaku të disponueshëm, PrecivityAD2, që tregoi saktësi 90% në zbulimin e sëmundjes neurodegjenerative në një fazë të hershme.

Ndryshe nga metodat aktuale të diagnostikimit, të tilla si testet e shtrenjta imazherike ose nxjerrja e lëngjeve kurrizore, testi, i cili shqyrton raportet midis proteinave normale dhe patologjike në gjak, premton të thjeshtojë procesin e diagnostikimit në një mënyrë me kosto efektive. Megjithatë, miratimi nga Administrata Amerikane e Ushqimit dhe Barnave (FDA) është ende në pritje.

3. Vaksina e kombinuar për COVID-19 dhe gripin

Progres i rëndësishëm është bërë edhe në fushën e imunizimit, me zhvillimin e një vaksine të kombinuar që mbron si nga COVID-19 ashtu edhe nga gripi, e cila pritet të lehtësojë mbulimin me vaksinim të popullsisë.

Moderna njoftoi se vaksina e saj e re mRNA tregoi një përgjigje imune më të fortë sesa vaksinat e thjeshta, ndërsa rezultatet ishin gjithashtu më të mira në krahasim me kompanitë konkurruese. Versioni i vaksinës së dyfishtë i Pfizer-BioNTech tregoi mbrojtje të pamjaftueshme kundër gripit, ndërsa Novavax vonoi të provonte sigurinë e vaksinës së tij.

4. Sëmundjet autoimune tek femrat

Në vitin 2024, shkencëtarët ishin në gjendje të tregonin pse sëmundjet autoimune, si lupusi dhe artriti reumatoid , "preferojnë" gratë. Mekanizmi gjendet në dy kromozomet X të gruas. Normalisht, kromozomi i dytë X "heshtet" (inaktivizimi i kromozomit X) për të parandaluar dyfishimin e udhëzimeve gjenetike. Mekanizmat e dëmtuar të heshtjes, të bazuara në një shtresë molekulare të ARN-së dhe proteinave në kromozom, ka të ngjarë të shkaktojnë që sistemi imunitar të kthehet kundër organizmit.

5. Reduktimi i rrezikut të alergjisë ndaj kikirikut

Omalizumab, një substancë që Administrata Amerikane e Ushqimit dhe Barnave (FDA) e miratoi fillimisht për trajtimin e kushteve të tilla si astma alergjike dhe urtikaria kronike, është treguar të jetë efektive në reduktimin e rrezikut të reaksioneve alergjike ushqimore. Katër muaj trajtim me injeksion me omalizumab rezultuan të mjaftueshëm për të reduktuar reaksionet alergjike ndaj kikirikëve dhe ushqimeve të tjera, duke lehtësuar ankthin për prindërit dhe ata që vuajnë nga alergjitë.

6. Gjetje të reja në luftën kundër HIV/AIDS

Arsyet për një revolucion në parandalimin dhe trajtimin e infeksionit HIV u bënë nga shkencëtarët pas të dhënave të paprecedentë mbi efektivitetin e substancës aktive lenacapavir. Është një ilaç antiviral dy herë në vit që ofron mbrojtje të shkëlqyer kundër virusit të mungesës së imunitetit të njeriut HIV në shkallë prej 96-100% dhe 82-99%, sipas gjetjeve të dy sprovave klinike të fazës 3 tek gratë në Afrikën Sub-Sahariane dhe tek njerëzit. në mënyrë të pavarur gjinore në gjashtë vende, përkatësisht. Mbrojtja e tij e gjatë e bën atë më praktik se pilulat e përditshme si tenofovir, veçanërisht në zonat me akses të kufizuar në kujdesin shëndetësor. Megjithatë, kostoja e tij është astronomike: 40,000 dollarë për person në vit .

arritjet shkencore

Sondazh

Poll

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë