LIVE UPDATES
Bota

ANALIZA: Çfarë qëndron mbrapa luftimeve të reja mes Armenisë dhe Azerbajxhanit?

Këto janë luftimet më të mëdha mes palëve, prej vitit 2020, kur lufta disaditëshe ka lënë mijëra njerëz të vrarë.

15 Shtator 2022, 08:02 Nga A.B
ANALIZA: Çfarë qëndron mbrapa luftimeve të reja mes
Ushtare

Përleshjet kufitare në mes të Armenisë dhe Azerbajxhanit kanë lënë të vdekur mbi 50 trupa ushtarake në të dyja anët.

Këto janë luftimet më të mëdha mes palëve, prej vitit 2020, kur lufta disaditëshe ka lënë mijëra njerëz të vrarë.

Mirëpo konflikti mes këtyre vendeve fqinje është i gjatë me dekada.

Armenia dhe Azerbajxhani kanë luftuar për rajonin e Nagrno-Karabakut për më shumë se tri dekada.

Ky rajon malor është pjesë e Azerbajxhanit, mirëpo është kontrolluar nga forcat etnike armene, që përkrahen nga Armenia, prej luftës separatiste që ka përfunduar më 1994.

Ky territor ka rreth 4.400 kilometra katrorë.

Përgjatë periudhës sovjetike, ky rajon i populluar kryesisht nga armenët, ka pasur status autonom brenda Azerbajxhanit.

Tensionet e vazhdueshme mes armenëve të krishterë dhe azerbajxhanasve myslimanë, datojnë prej vitit 1915 kur ka ndodhur masakra e 1.5 milion armenëve nga forcat otomane.

Për luftime është raportuar edhe në periudhën sovjetike.

Luftimet kanë shpërthyer më 1988 kur rajoni ka synuar që t’i bashkohet Armenisë dhe më pas më 1991, pas shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik.

Si pasojë e asaj lufte kanë vdekur rreth 30.000 njerëz dhe janë zhvendosur 1 milion të tjerë.

Pas përfundimit të luftës, përmes një armëpushimi më 1995, forcat armene jo vetëm që kanë kontrolluar Nagorno-Karabakun, por edhe zonat përreth.

Mekanizmat ndërkombëtarë kanë dështuar që të ndërmjetësojnë një marrëveshje potenciale mes dy vendeve.

Më 27 shtator të vitit 2020, Azerbajxhani pati nisur operacionin e quajtur “Grushti i hekurt”, për të rikthyer kontrollin e Nagorno-Karabakut.

Turqia, vend anëtar i NATO-s, që ka lidhje të ngushta etnike, kulturore dhe historike me Azerbajxhanin, i ka ofruar këtij të fundit mbështetje të madhe.

Përgjatë gjashtë javëve të luftimeve të ashpra me artileri të rëndë, raketa dhe dronë, - duke lënë të vdekur më shumë se 6.700 persona - trupat azerbajxhanse kanë zmbrapsur forcat armene prej zonave që kanë kontrolluar në Nagorno-Karabak.

Një marrëveshje e ndërmjetësuar nga Rusia më 10 nëntor, i ka mundësuar Azerbajxhanit që të rikthejë kontrollin në zonat e pushtuara nga forcat armene jashtë Nagorno-Karabakut për gati tri dekada, duke përfshirë rajonin Laçin, i cili gjendet në rrugën kryesore që çon në Nagorno-Karabak.

Forcat armene janë pajtuar po ashtu që të heqin dorë nga rajone të mëdha të Nagorno-Karabakut.

Rusia ka angazhuar rreth 2.000 trupa në rajon si paqeruajtës.

Kjo marrëveshje ka nxitur protesta të vazhdueshme në Armeni, pasi opozita e ka konsideruar marrëveshjen si tradhti dhe ka bërë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit, Nikol Pashinyan.

Pashinyan i ka mbijetuar presionit, duke e konsideruar marrëveshjen si rrugën e vetme për të parandaluar Azerbajxhanin nga marrja e kontrollit të gjithë Nagorno-Karabakut.

Përleshje sporadike në mes të forcave azerbajxhanase dhe armene janë raportuar shpesh në këtë zonë, mirëpo luftimet që kanë nisur të martën kanë qenë më seriozet prej paqes së arritur më 2020.

Të dyja palët kanë fajësuar njëra-tjetrën për nisje të armiqësive.

Armenia ka akuzuar Azerbajxhanin për sulm të paprovokuar, derisa Bakuja ka thënë se është duke iu përgjigjur bombardimeve të forcave armene.

Armenia ka thënë se të paktën 100 ushtarë të saj janë vrarë, derisa Azerbajxhani ka thënë të ketë humbur 50 ushtarë.

Rusia ka reaguar shpejt për të ofruar ndihmë në negociata për dhënie fund të armiqësive, mirëpo armëpushimi që ka tentuar të ndërmjetësojë, ka dështuar dhe përleshjet kanë vazhduar.

Në orët e vona të 13 shtatorit, presidenti rus, Vladimir Putin ka zhvilluar një bisedë telefonike me liderët e shteteve që janë pjesë e organizatës, Traktati për Siguri Kolektive, pjesë e së cilës janë disa shtete që kanë qenë në ish-Bashkimin Sovjetik, përfshirë edhe Armeninë.

Liderët janë pajtuar që të dërgojnë në zonat e luftës një mision për gjetje të fakteve, duke përfshirë edhe zyrtarë të lartë të të dyja palëve që janë përfshirë në konflikt./REL

lufta armeni-azerbajxhan

Sondazh

Poll

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës