LIVE UPDATES
Bota

'Bloomberg': Ku ndodhen tregjet amerikane? Ku po shkojnë ato?

Krahasuar me shifrat absolute të mësipërme, grafiku i mëposhtëm jep një perspektivë relative për indeksin S&P 500: Duket qartë se ka mjaftueshëm hapësirë për rënie të mëtejshme.

11 Qershor 2022, 07:07 Nga A.B
'Bloomberg': Ku ndodhen tregjet amerikane? Ku po shkojnë ato?
Foto ilustruese

Nga Les Nemethy, CEO, Euro-Phoenix Financial Advisors Ltd., ish-bankier në Bankën Botërore

Sipas Bloomberg, rënia aktuale e tregut të aksioneve në Nasdaq, ka tejkaluar atë të çdo krize të kohëve të fundit:

Krahasuar me shifrat absolute të mësipërme, grafiku i mëposhtëm jep një perspektivë relative për indeksin S&P 500: Duket qartë se ka mjaftueshëm hapësirë për rënie të mëtejshme.

Rritja e normave të interesit muajin e kaluar, ka shkaktuar një rënie po aq dramatike të pasurisë në portofolat e bonove. Në botën financiare është një dukuri e rrallë kur shkatërrimi i pasurisë është po aq dramatik në bono dhe në aksione. “Nuk ka asnjë vend ku mund të fshihesh”, është ankesa e përgjithshme.

Shkatërrimi i vlerës ndodh për shkak të disa faktorëve: lufta e vazhdueshme në Ukrainë, bllokimet e masave Covid-19 në Kinë, por ndoshta më e rëndësishmja, programi i Shtrëngimit Sasior (QT) i nisur nga Rezerva Federale amerikane. Normat e interesit janë rritur ndjeshëm në javët e fundit, dhe Rezerva vendosi pritshmëri për rritje të mëtejshme të normave.

Në rastet e krizave të mëparshme, Rezerva Federale është përpjekur t’i frenojë ato në mënyrë aktive, ndërsa aktualisht, ajo duket se po e nxit në mënyrë proaktive krizën. Rezerva Federale duket se e sheh shkatërrimin e vlerës si çmimin që duhet paguar për zbutjen e inflacionit (p.sh. me ftohjen e kërkesës). Kjo qasje nuk është parë ndoshta që nga Volcker në vitin 1980.

Ndonëse Rezerva Federale i ka goditur tregjet financiare, ajo nuk e ka ulur aspak inflacionin. Inflacioni është një bishë kokëfortë.

Një ekonomist monetarist do të thoshte se rritja e M2 me më shumë se 40% në dy vitet e fundit, do të vazhdojë të shkaktojë inflacion të lartë për të paktën vitin ose dy vitet e ardhshme. Edhe shumica e ekonomistëve “kejnesianë” do të thoshin se tregjet e punës jashtëzakonisht të shtrënguara me paga në rritje, si dhe pengesat e ofertës (veçanërisht në energji dhe bujqësi), ka të ngjarë të vazhdojnë të shkaktojnë nivele të larta të inflacionit.

Pyetja që ka çdo ekonomist është nëse shtrëngimi sasior do të nxisë një recesion tjetër në SHBA, apo nëse Rezerva Federale amerikane mund të krijojë një “ulje të butë” (soft landing). Për momentin, huamarrja dhe shpenzimet e konsumatorëve në SHBA mbeten të forta (edhe pse këto raportohen gjithmonë me pak vonesë).

Sipas mendimit tim, kjo ulje mund të jetë shumë e vështirë nëse Rezerva Federale ndjek axhendën e saj për të luftuar inflacionin, pasi inflacioni duket se është më pak i ndjeshëm se aktiviteti ekonomik ndaj rritjes së normave të interesit, duke pasur parasysh nivelet rekord të borxhit.

Vetë Powell e ka pranuar së fundmi se, nëse SHBA-ja arrin apo jo një “ulje të butë”, kjo është jashtë kontrollit të Rezervës Federale. Duket sikur vetë Rezerva Federale ka një besim gjithnjë e më të vogël në skenarin e një “uljeje të butë”.

Vini re grafikun e mëposhtëm, që tregon se gjatë 20 viteve të fundit, ka një tendencë rënëse të normave maksimale të interesit që duhen arritur përpara se të nevojitet një lehtësim monetar – çka u atribuohet niveleve gjithnjë e më në rritje të borxhit.

Vini re se rritja e normave të interesit është zakonisht graduale, por atëherë kur godet kriza, Rezerva Federale përpiqet t’i ulë normat e interesit me shpejtësi.

Statistikat e tremujorit të parë të vitit 2022 në SHBA, treguan një rritje ekonomike nominale prej -1.5%, ndërsa inflacioni u rrit në 8.5%. Stagflacioni ka mbërritur tashmë!

Sipas mendimit tim modest, skenari më i mundshëm është që Rezerva Federale të vazhdojë me shtrëngimin monetar (ndoshta dy ose tre rritje të tjera të normave të interesit, jo shtatë siç u parashikua së fundmi nga Rezerva Federale), derisa diçka të prishet – ose Rezerva Federale të vendosë të ndryshojë taktikë.

Duke pasur parasysh nivelet rekord të borxhit, shpëtimi i ekonomisë nga kriza e ardhshme, mund të kërkojë një skenar të lehtësimit sasior (QE) që ua kalon skenarëve të mëparshëm – një tjetër rënie e shpejtë e normave të interesit, ndoshta edhe në territorin negativ. Kjo mund të shkaktojë një rritje të madhe, si në aksione ashtu edhe në bono.

Kjo tingëllon shumë e ngjashme me atë që Ludwig von Mises e quan një bum “krisje”, që më pas pasohet nga një kolaps edhe më i madh:

“Nuk ka asnjë mënyrë për të shmangur kolapsin përfundimtar të një bumi të shkaktuar nga zgjerimi i kredisë. Alternativa lidhet vetëm me opsionin nëse kjo krizë duhet të vijë më shpejt, si rezultat i një braktisjeje vullnetare të zgjerimit të mëtejshëm të kredisë, apo nëse duhet të vijë më vonë me kolapsin përfundimtar dhe total të vetë monedhës.

Duket se forcat ftohëse inflacioniste do të kërkonin një lehtësim sasior të një përmase që do të shkaktonte një recesion mjaft të rëndë, ndërsa Rezerva Federale po synon një “ulje të butë” (p.sh. po përpiqet shumë për të shmangur një recesion).

Duke pasur parasysh pasojat e dhimbshme dhe mungesën e vullnetit politik për të toleruar një recesion, mendoj se është më e mundur që Rezerva Federale do t’i rikthehet lehtësimit sasior sapo të dallojë shenjën e parë të krizës, çka do të thotë se një recesion mund të shmanget ose do të jetë i vogël.

Shpëtimi i ardhshëm i Rezervës Federale mund të ketë kosto të larta, si pamundësia për të ulur inflacionin, dhe më pas problemi më i madh do të jetë besueshmëria e monedhës/MONITOR

tregjet financiare bloomberg

Sondazh

Poll

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës