LIVE UPDATES
Bota

Algoritme të paqarta, mbrojtje e pamjaftueshme, gjuhë urrejtjeje dhe dezinformim/ DW: Alternativat evropiane të platformave sociale

Kompani të mëdha si Meta apo ByteDance kanë jo vetëm fuqi të madhe në treg – deri në tre miliardë përdorues të Instagramit dhe pothuajse dy miliardë të TikTok-ut flasin vetë. Ndikimi i tyre shkon përtej dominimit të tregut, sepse algoritmet e platformave ndikojnë se cilat informacione na arrijnë dhe, deri diku, si e perceptojmë botën përmes filtrit të rrjeteve sociale.

29 Maj 2026, 09:39 Nga E. D
Algoritme të paqarta, mbrojtje e pamjaftueshme, gjuhë urrejtjeje dhe
foto ilustruese

SHBA- Koncerni "Meta” ndoshta ju thotë diçka, por jini të sinqertë: "ByteDance”? Nuk keni dëgjuar kurrë, apo jo? Kështu mund t'u ndodhë shumë përdoruesve të rrjeteve sociale, megjithatë miliarda njerëz përdorin çdo ditë produktet e tyre: Instagramin dhe Facebook-un e Meta-s, "X”, dikur Twitter, i Elon Musk, apo TikTok-un – dhe ky i fundit vjen, pikërisht, nga ByteDance. Të mëdhenj dhe të fuqishëm janë bërë me kalimin e viteve këta, edhe kompani të tjera teknologjike. Në Evropë po bëhen përpjekje të mëdha për të kufizuar ndikimin e tyre. Ja pyetjet dhe përgjigjet më të rëndësishme.

Përse kritikohen kompani të mëdha teknologjike?

Kompani të mëdha si Meta apo ByteDance kanë jo vetëm fuqi të madhe në treg – deri në tre miliardë përdorues të Instagramit dhe pothuajse dy miliardë të TikTok-ut flasin vetë. Ndikimi i tyre shkon përtej dominimit të tregut, sepse algoritmet e platformave ndikojnë se cilat informacione na arrijnë dhe, deri diku, si e perceptojmë botën përmes filtrit të rrjeteve sociale. Kritikët thonë se platformat nuk luftojnë mjaftueshëm kundër lajmeve të rreme, nxisin polarizimin, favorizojnë përmbajtjet ekstreme në algoritmet e tyre dhe nuk i kushtojnë vëmendje të mjaftueshme mbrojtjes së të dhënave – si për shembull te reklamat e personalizuara apo në trajnimin e inteligjencës artificiale të tyre.

Në Evropë, disa vende po debatojnë për ndalimin e rrjeteve sociale për të rinjtë; Australia tashmë e ka vendosur një ndalim të tillë.Ka vite që ekziston një përplasje mes BE-së dhe themeluesit të Meta-s, Mark Zuckerberg, për mënyrën e moderimit të përmbajtjes. Nga "Twitter”, sidomos pas shitjes te Elon Musk dhe riemërtimit në "X”, janë larguar shumë përdorues dhe reklamues. TikTok-ut kinez i atribuohet afërsi me shtetin dhe Partinë Komuniste të Kinës, duke ngritur shqetësime për censurë. Gjithashtu, autoritetet evropiane të sigurisë paralajmërojnë se TikTok/ByteDance ruan të dhëna në shkallë të paqartë, dhe mbetet e paqartë nëse dhe si mund t'i përdorë Kina këto të dhëna.

Cilat alternativa evropiane ekzistojnë?

Ka tashmë alternativa evropiane për Instagramin, X dhe TikTok-un: "Mastodon” nga Gjermania është ndër më të njohurat. Franca ofron "PeerTube”, një alternativë ndaj YouTube të Alphabet (Google). Aplikacioni francez "BeReal” pati një popullaritet të shkurtër në vitin 2022, duke i kufizuar përdoruesit të postojnë vetëm një foto në ditë pa modifikim – për të reduktuar varësinë. Rrjeti holandez "Eurosky” synon ruajtjen e të dhënave në mënyrë të decentralizuar dhe në përputhje me GDPR.

Një alternativë më e re është "W Social” nga Suedia, e lançuar më 9 maj 2026, i cili prezantohet si një rrjet i drejtuar sipas ligjit të BE-së, me të dhëna të ruajtura në Evropë dhe me përdorues të verifikuar realë.

Shumë politikanë evropianë i përshëndesin këto alternativa, pasi synohet sovraniteti digjital. Henna Virkkunen, zëvendëspresidente e Komisionit Evropian, është aktive në Mastodon që nga qershori 2025. Edhe partia e Gjelbër në Bundestagun gjerman ka propozuar që institucionet publike të përdorin vetëm produkte që nuk janë nën kontrollin e qeverive jo-evropiane.

Çfarë bëjnë ndryshe platformat evropiane?

Shembulli i Mastodon-it tregon ndryshimet: ai funksionon në mënyrë të decentralizuar, ku të dhënat ruhen në servera të ndryshëm, jo në një të vetëm. Ai përdor protokollin "ActivityPub” dhe është pjesë e "Fediversit”, një rrjet platformash të pavarura, kryesisht evropiane. Platformat janë të bazuara në software me burim të hapur, çka i bën më të lira dhe më transparente. Algoritmet shmangin rekomandimet e pafundme dhe favorizimin e përmbajtjeve ekstreme, duke ndihmuar në mbrojtjen e të rinjve dhe parandalimin e varësisë.

Cilat janë disavantazhet?

Avantazhi kryesor i rrjeteve sociale është numri i madh i përdoruesve, që siguron shtrirje dhe dukshmëri. Këtu qëndron edhe dobësia e alternativave evropiane: ato janë ende shumë të vogla për të pasur ndikim global. Përdorimi i tyre shpesh shihet si më i ndërlikuar. Sipas Jochim Selzer nga "Chaos Computer Club”, kërkohet bindje që përdoruesit të shkëputen nga mënyra si janë ambientuar me rrjetet e mëdha sociale dhe të pranojnë faqosjet e ndryshme të këtyre platformave të reja.

Mastodon ka rreth 10 milionë llogari dhe vetëm rreth 1 milion përdorues aktivë mujorë. Platforma PeerTube ka rreth 1 milion video. Edhe kështu ato konsiderohen ndër "të mëdhatë” evropiane. Megjithatë, për momentin nuk duket se alternativat evropiane mund të konkurrojnë seriozisht me gjigantët amerikanë apo kinezë./DW

meta

Sondazh

Poll
Bota 29 Maj 2026, 08:27 E. D

Pse po përhapet Ebola?

foto ilustruese KONGO- Epidemia e Ebolës vazhdon të përhapet në provincat Ituri dhe Kivu Veriore në Republikën Demokratike t&...

MË SHUMË

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet

Shiko video te tjera