LIVE UPDATES
Bota

'Akte terroriste të pajustifikueshme'/ Analiza e Thomas Friedman, 3 herë fitues i 'Pulitzer': Pse Hamasi sulmoi tani?

Sipas tij,  Izraeli ka të drejtë, si çdo komb, të hakmerret siç bënë, në të vërtetë, Shtetet e Bashkuara pas 11 shtatorit. Ai shprehet se,  humbjet e Izraelit, në raport me popullsinë e tij shumë më të vogël, janë shumë më të mëdha.

16 Tetor 2023, 08:03 Nga a.l
'Akte terroriste të pajustifikueshme'/ Analiza e Thomas
Thomas Friedman

IZRAEL- Në ditën e 10-të të luftës, tensionet mes Izraelit dhe Palestinës sa vijnë e rriten po ashtu edhe numri i viktimave dhe të plagosurve. Ngjarja ka sjellë një sërë reagimesh, nga figura vendase dhe ndërkombëtare. Në një analizë të situatës mes dy vendeve,  Thomas Friedman, kolumnist, 3 herë fitues i çmimit Pulitzer shprehet se asgjë që ka ndodhur më parë midis izraelitëve dhe palestinezëve nuk krahasohet ose justifikon aktet masive të terrorizmit, vrasje, përdhunime, tortura dhe marrje pengjesh civilësh që Hamasi kreu fundjavën e kaluar. 

Sipas tij,  Izraeli ka të drejtë, si çdo komb, të hakmerret siç bënë, në të vërtetë, Shtetet e Bashkuara pas 11 shtatorit. Ai shprehet se,  humbjet e Izraelit, në raport me popullsinë e tij shumë më të vogël, janë shumë më të mëdha.

Ajo që Izraeli nuk duhet të bëjë është të humbasë simpatinë e botës duke vrarë pa dallim në Gaza. Kjo është një sfidë, me siguri, sepse Hamasi përdor të gjithë Gazën, në fakt, si mburoja njerëzore. Sa më shumë vuajnë njerëzit e tyre, aq më shumë Hamasi supozon se loja e tij e gjatë po fiton. 

Friedman, i ka parë të gjitha në Lindjen e Mesme dhe është marrë me këto histori për gati 50 vjet. Këtë herë nuk ishte i pranishëm në rajon kur filloi “tërbimi” i Hamasit në sulmin e së shtunës së kaluar dhe kur milicët sipas tij, “mblodhën burra, gra dhe fëmijë dhe i qëlluan duke i parë në sy”. Një gjë të ngjashme, thotë ai në telefon nga San Francisko: “E kisha parë vetëm në vitin 1982 në Sabra dhe Shatila, kur milicitë e krishtera masakruan qindra refugjatë palestinezë, gra, fëmijë dhe të moshuar. Viktima e parë që pashë ishte një plak me mjekër të bardhë me një vrimë plumbi në tëmth”.

Intervista e plotë me Neë York Times: 

Ndjenja mbizotëruese në Izrael është se Hamasi duhet të shkatërrohet si forcë ushtarake dhe Gaza të çmilitarizohet. Kjo do të thotë vetëm një gjë për ushtrinë izraelite: të hyjë brenda, të përfshihet në një betejë të përgjakshme dhe ndoshta të pushtojë Gazën. Ju sugjeroni që nuk duhet ta bëjë këtë, pikërisht sepse kjo është ajo që dëshiron Hamasi?

“Po, këtë duan Hamasi dhe Irani, vendi që i sponsorizon ata. Rregulli “numër 1” për ta është që Izraeli të mbetet në Bregun Perëndimor dhe tani ndoshta edhe në Gazën Veriore, në mënyrë që forcat e tij të shihen përgjithmonë si “të tepërta”, duke çuar në një tension të vazhdueshëm midis izraelitëve dhe palestinezëve. Kjo do ta bëjë të pamundur për vendet arabe që të normalizojnë marrëdhëniet me shtetin hebre”.

Por a ka ndonjë alternativë për të hequr dorë nga hyrja në Gaza?

“Sinqerisht nuk e di. Thjesht po them se është një gjë të hysh në Gaza dhe të shpërbësh Hamasin, objektiva sigurisht brenda mundësive të ushtrisë izraelite, por me kosto të lartë sa u përket viktimave civile. Dhe është një tjetër gjë se cila do të jetë struktura e pushtetit që e zëvendëson atë. Ka vetëm një gjë më të keqe se Hamasi që kontrollon Gazën dhe ajo është që askush të mos kontrollojë Gazën ose që Izraeli të kontrollojë Gazën. Ka nga ata që propozojnë që sauditët, Emiratet, një forcë paqeruajtëse arabe ta bëjë këtë. Por në cilin planet jetojnë këta? A mendojnë vërtet se Izraeli do t’ia besonte Gazën një force saudite apo ndër-arabe? Kjo është arsyeja pse unë u them izraelitëve, para se të hyni në të, më tregoni planin. Përndryshe, kini kujdes: Mos hyni në Gaza para se të keni një ide të qartë dhe të saktë se si do të dilni.”

Është e qartë, siç tha ish-i dërguari i SHBA në Lindjen e Mesme, Dennis Ross, se “Hamasi nuk mund të jetë një partner për paqen”. Por kush mund të jetë?

“Përsëri, nuk e di. Kontrolli i Hamasit mbi Gazën është një problem i madh. Nuk ka zgjidhje të dukshme, përveçse të jetosh me skenarin më pak të keq të mundshëm”.

Dhe cili do të ishte?

“Siguro kufijtë, në mënyrë që Hamasi të mos mund të përsërisë më atë që bëri të shtunën dhe mbi të gjitha që të mos marrë më furnizime ushtarake. Por a e kuptoni se ata ishin në gjendje të ndërtonin një arsenal të tërë raketash pa e kuptuar këtë aparati i sigurisë së Izraelit?”

Si mund ta ndihmojnë Shtetet e Bashkuara dhe vendet perëndimore Izraelin, përtej qëndrimit dhe mbështetjes së tij, duke mbrojtur të drejtën e tij për të mbrojtur veten?

“Kjo ishte humbja më e madhe e jetës hebreje në një ditë të vetme që nga Holokausti. Dhe ne duhet të sigurojmë që Izraeli të ketë të gjitha mjetet ushtarake të nevojshme për të mbrojtur veten. Por ne duhet të ndihmojmë gjithashtu Izraelin të bëjë pyetjet e duhura. Për shembull: Çfarë dëshiron armiku im më i keq që unë të bëj dhe si mund të bëj të kundërtën? Hamasi dhe Irani duan që Izraeli të hyjë në Gaza dhe të ngadalësojë negociatat për normalizimin e marrëdhënieve me Riadin, një marrëveshje në të cilën Izraeli duhet të përfshihet dhe të bëjë lëshime reale ndaj Autoritetit Palestinez në Bregun Perëndimor.

Por Autoriteti Palestinez është një fantazmë, nuk ka ndikim…

“Jo për këtë Autoritet Palestinez padyshim… Janë të korruptuar dhe të udhëhequr nga një zotëri mbi 80 vjeç, i cili nuk ka fituar zgjedhjet për 20 vjet, por për një Autoritet Palestinez të reformuar. Është i vetmi plan afatgjatë që ka mundësi të funksionojë. Ne kemi nevojë për izraelitët më të mirë që qeverisin Izraelin dhe palestinezët më të mirë që qeverisin zonën e tyre. Për fat të keq po përjetojmë më të keqen nga të dyja palët”.

A mendon se edhe Netanyahu nuk e ka të gjatë siç ndodhi me Golda Meir pas “Yom Kippur”?

“Shpresoj që kur të përfundojë kjo krizë, do të ketë zgjedhje dhe izraelitët do ta heqin atë përgjithmonë, përgjithmonë dhe përgjithmonë. Nëse një ditë ata do të ngrenë një komision hetimor, Netanyahu dhe Yariv Levin, Ministri i Drejtësisë, do të duhet të japin llogari dhe nëse do të ishte në dorën time nuk do të kishte nevojë për askënd tjetër. Ata e mashtruan Izraelin para sulmit”.

Të shumtë janë ata që thonë se zgjidhja me dy shtete, e parashikuar nga marrëveshjet e Oslos, ka marrë fund. A jeni dakord?

“Dikush të më thotë një zgjidhje më të mirë. Unë nuk e kam parë ende. Nëse këta popuj nuk mund të jetojnë pranë njëri-tjetrit në dy shtete, si mund të pritet që ta bëjnë këtë vetëm në një shtet?”. ©Corriere 

thomas friedman

Sondazh

Poll

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete