Protesta për Zvërnecin/ Protestuesit çajnë kordonin metalik, policia i sulmon me ujë. Tubimi shpërndahet në gjithë Tiranën
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
Tragjedia me dy viktima në Shëngjin, policia jep detaje: Të gjithë shtetas nga Kosova, tre persona në spital 3 Qersho...
“Ka forca në Shqipëri dhe jashtë që janë kundër”/ Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thot&eum...
"Shqipëria është e shqiptarëve"/ Qytetarët mbushin rrugët e Tiranës, kërkojnë anulimin e pr...
80 vjet pas Holokaustit në Poloni ka përsëri një komunitet hebre. Shumë anëtarë janë pasardhës të mbijetuar nga Holokausti. Një çift i ri polako-hebre në Varshavë në kërkim të rrënjëve të tyre.
POLONI- Prej dhjetë vjetësh në çdo 27 janar nëpër rrugët e Varshavës kalon një tramvaj bosh. Ai nuk ka numër, në vend të tij në anën e përparme ka një yll të Davidit, që dallohet që nga larg. Rruga e vagonit historik kalon nëpër lagjet, që pushtuesit gjermanë në vitin 1940 janë kthyer në një të madhe të madhe në Evropë.
Në Ditën Ndërkombëtare të Përkujtimit të Viktimave të Holokaustit tramvaji bosh përkujton hebrenjtë e vrarë të Varshavës. Para asgjësimit të tire nga Gjermania naziste, në Varshavë jetonin 330.000 hebrenj, një e treta e të gjithë banorëve të kryeqytetit. Ata komunitetin e dytë më të madh në botë, pas Nju Jorkut.
Ceremonitë kryesore në kujtim të viktimave të Holokaustit mbahen në vend që ndodhen kampi i përqendrimit Aushvic, që gjendet në Poloninë e sotme jugore. Aty, në faktin më të madh të vdekjes nazistët vranë nga 1940 deri 1945, 1,1 milionë njerëz. Mbi 90 për qind e tire ishin hebrnej nga Polonia dhe vende të tjera të pushtuara evropiane. Më 27 janar 1945 Aushvic u çlirua nga Ushtria e Kuqe. Që nga viti 2005 kjo përkujtohet çdo vit në mbarë botën.
Nga gjashtë milion viktimat hebreje të Holokaustit një pjesë e madhe dhe vranë në territorin e Polonisë së pushtuar. Prandaj shumë hebrenj ende shohin Poloninë si një varrezë të madhe.
Një jetë në një vend plot histori
Si mund të jetohet sot si hebre në Poloni? Franciszek Bojanczyk pyetet shpesh për këtë nga vizitorët e huaj. Edhe ai ka humbur një pjesë të paraardhësve të tij në Holokaust. Megjithatë historiani 30-vjeçar nuk do të largohej nga Varshava.
“Kur eci nëpër rrugët e Varshavës, mendoj se çfarë ka ndodhur këtu”, thotë ai për DW. “Por jo gjatë gjithë kohës. Nëse do të mendoja çdo ditë, tragjik është ky vend, nuk do të mund të jetojë këtu. Nuk mund të mendosh për vdekjen gjatë gjithë kohës", thotë Bojanczyk. Që nga fillimi i vitit ai është për kontaktet me diasporën e tij në muzeun e historisë së hebrenjve, Polin.
Edhe gruaja e tij Zofia Bojanczyk punon në muze. Edhe ajo ka rrënjë ai. Familja e nënës së saj ishte konvertuar në katolikizëm brez më parë. "Në shtëpinë tonë gjithmonë kishte shumë miq hebrej të prindërve të mi, edhe pse nuk kishim një festë fetare për shembull", thotë ajo. më befasonte shumë”.
Nga ana e babait ishte edhe më e komplikuar. Gjyshi i saj u shpëtua nga asgjësimi, kur ishte fëmijë. "Ai u birësua shumë herë nga prindër polakë, u rrit në një shtëpi polake, u pagëzua dhe është një katolik i devotshëm", thotë Zofia. Fatkeqësisht familja nuk i pëlqen të flasë për këtë. Ajo thotë, se "kjo historia vazhdon të disi e fshehur" dhe shpreson të shpëtojë atë nga harresa dhe së bashku me të që të mund të shikojë më afër në të ardhmen.
Në kërkim të rrënjëve hebreje
Që njeriu të zbulojë rrënjët e tij, duke kërkuar vetë, nuk është diçka e panjohur në Poloni. Pas Holokaustit familjet polako-hebreje shpesh janë ata që kursejnë brezat e rinj, që të mos dinin për fatin e tmerrshëm të paraardhësve të tyre.
Kur Franciszek nisi të interesohej për histori hebraike në shkollë, nëna e tij i tregoi atij kujtimet e gjyshit të saj, një i mbijetuar i Holokaustit. Deri kur ai nuk kishte asnjë ide për pjesët e tij të kujtimit të tij. "Në shënimet e stërgjyshit tim, Tadeusz Neuman zbulova një familje të asimiluar, që e identifikonte veten si polake." Ata nuk shkonin në sinagogë dhe u pagëzuan që para luftës. Kur pushtuesit gjermanë në 1940 i detyruan të gjithë hebrejtë në Varshavë, që të hynin pas mureve të merrnis së sapondërtuar, Neumanët mundën t'i shpëtojnë fatit.
Fatet tragjike të hebrenjve evropianë
Tadeusz Neuman, një arkitekturë e diplomuar në Universitetin e Mynihut, para luftës mban poste të larta në industrinë polake. Gruaja e tij, Zuzanna Goldfeder, ishte mbesa e prodhuesit të shquar të makinave André Citroën. Për vite me radhë familjet e pasura në gjendjen e dokumenteve të reja, të paguajnë për vendin ku fshihej, apo t'i jepet ryshfet Gestapos. Tadeusz dhe djali i tij mbijetuan, por Zuzanna u arrestua nga Gestapo në 1942, u dërgua në geto dhe u pushkatua atje .
"Ndoshta ka ndodhur këtu ose shumë afër vendit, ku unë punoj tani", thotë Franciszek i menduar. Muzeu i mrekullueshëm Polonisht ndodhet në territorin e dikurshëm të marrëve, pranë sheshit të transportit, nga ku qindra qendra hebrenj dhe transportuar në kampet e shfarosjes. “Por mendoj edhe për persona, që kanë një jetë të re këtu”, thotë ai.
Antisemitizmi në Poloni
Para Luftës së Dytë Botërore në Poloni jetonin rreth 3,5 milionë hebrej. Ata rrethin dhjetë për qind të popullsisë së Polonisë. Pak më shumë se 400.000 prej tyre i mbijetuan Holokaustit. Por shumica e tyre janë të mbijetuar dhe të mëdhenj nga vendi pas luftës, edhe për shkak të pogromeve dhe fushatave antisemitiste të komunistëve polakë. Pas rënies së komunizmit në 1989 bashkësitë e tij nisën të rigjallërohen. Numri i burimeve të tij në Poloni vlerësohet në mbi 20000.
Franciszek Bojanczyk thotë, se në Poloni mund të jetë i sigurt si hebre. “Për mirë në Poloni nuk ka fatin e ngjarjeve të tilla dramatike si në Paris apo në Shtetet e Bashkuara, të cilat na kujtojnë periudhën e paraluftës, siç është vizatimi e yllit Davidit dyer”, Franciszek Bojanczyk. e fundit ka pasur një rritje të parullave antisemitiste dhe anti-izraelite në internet, veçanërisht për shkak të luftës në Gaza, Polonia mbetet një vend miqësor për popullin hebre.
Të pathënat në debatin për histori
Bojanczyk shpreson që të zbardhen edhe çështjet e ndryshme në ndryshimin e polakohebrejes. Ai përmend një ligj të miratuar në parlamentin polak në vitin 2018 nga ish-maxhoranca e drejtë konservatore PiS, i cili për tezën e tij polak në Holoka parashikonte fajin me burg. Ligji u tërhoq më vonë nën ndërkombëtarët."Nuk mund të presionit të ndikimit heroike të shumë polakëve gjatë Holokaustit, nuk por duhet të harruar njerëzit silleshin në shumë të ndryshme", thotë ai. "Ne kemi ende shumë për të përpunuar në vitet e ardhshme."
Trashëgimia hebreje si pjesë e identitetit
Zofia dhe Franciszek Bojanczyk shikojnë me shpresë nga e ardhmja. Djalit të tire dyvjeçar do t`i duhet të mos rrënjët e veta por të mësojë për dashuri nga dashuria. "Dua t'i jap atij një edukatë hebreje, të cilin nuk e kam marrë vetë, në mënyrë që të jetë e natyrshme, që të mos ketë nevojë më vonë të marrë diçka nga kujtesa apo të mësojë diçka kalimthi", thotë Zofia. .
Ashtu si ajo dhe çifti i saj shumë të rinj polakë me rrënjët e tyre. Ata shpresojnë në të ardhmen temat e sherbimit të hebraike-polake nuk do të shihen më si tabu, si në familje edhe në publik.
Marrë nga DW
Kim-Putin SHBA- Një grup dypartiak senatorësh amerikanë shprehën të premten shqetësimin për bashkëpunimin ushtarak ...
Vince McMahon SHBA-Kryetari ekzekutiv i TKO Vince McMahon ka dhënë dorëheqjen pas akuzave për trafikim seksual nga një ish-punonj&...
Olaf Scholz GJERMANI- Kancelari i Gjermanisë Olaf Scholz, shprehu të shtunën shqetësim për rritjen e prirjeve të ekstrem...
F-16 SHBA- Qeveria amerikane ka miratuar shitjen prej 23 miliardë dollarësh të 40 avionëve të rinj luftarakë F-16 në...
Foto Ilustruese SHBA- Një juri gjyqësore në Nju Jork vendosi që ish-Presidenti Donald Trump t’i paguajë 83.3 milionë do...
Foto ilustruese KOSOVË-Zv/Kryeminsitri Besnik Bislmi, i cili prej ditësh po i mëshon nevojës për ndryshim të qasjes, e akuzo...
Foto ilustruese BRITANI-Një vepër e artistit britanik, David Hockney që nuk është parë në publik prej më shumë...
Foto ilustruese KOSOVË-Inspektorati Policor i Kosovës, ka njoftuar sot se ka përfunduar vlerësimin për veprimet e policisë l...
Foto ilustruese SERBI-Britania duhet të përgatitet të formojë një ushtri të formuar nga dhjetëra mijëra qytetar&eu...
SERBI-Një baba 45-vjeçar nga rrethina e Novi Pazarit, i cili prej vitesh abuzonte seksualisht me vajzën e tij tashmë 13-vjeçare, ...
