LIVE UPDATES
Bota

ANALIZË: Lufta në Ukrainë! Tensionet rriten në Ballkan ndërkohë Bosnje-Hercegovina rrezikon

6 Maj 2022, 08:34 Nga DOSJA
ANALIZË: Lufta në Ukrainë! Tensionet rriten në Ballkan

Marrë dhe përkthyer nga Walter Mayr.

SERBI- Kur bëhet fjalë për sinjalet më të reja nga Evropa Lindore dhe Juglindore, Ministria e Jashtme austriake ka ndjesi jashtëzakonisht të ndjeshme. Në fund të fundit, qyteti i Lviv, i quajtur Lemberg në atë kohë, së bashku me Sarajevën dhe Banja Lukën në Bosnje u sunduan nga Vjena deri në vitin 1918.

Kjo është arsyeja pse diplomatët austriakë nuk po e shohin vetëm Ukrainën me shqetësim këto ditë, por edhe zhvillimet në Ballkan. 

“Ne të gjithë e dimë se Moska ka aftësinë të shkaktojë probleme edhe në zona të tjera të botës, në Ballkan…Bosnje-Hercegovina është veçanërisht në rrezik,”-thotë Alexander Schallenberg, ministri i jashtëm i Austrisë. 

Nëse konflikti zgjerohet nga Ukraina në vendet e ish-Jugosllavisë, ndikimet në Europë do të ishin shkatërruese, paralajmëron Schallenberg. 

“Nëse situata shpërthen në Ballkanin Perëndimor, në thelb do të nënkuptonte konflikt në oborrin e pasmë të BE-së”. Ai këmbëngul se gjashtë vendet e mbetura jashtë BE-së në Ballkan duhet të integrohen në bllok sa më shpejt të jetë e mundur. 

Sinjalet që vijnë nga ato rajone të populluara nga serbët të afërmit ortodoksë të Rusisë, janë me të vërtetë shqetësuese. Përveç Serbisë, kjo vlen edhe për Bosnjën, Kosovën, Malin e Zi dhe Maqedoninë e Veriut. Retë janë bërë veçanërisht të errëta në entitetin me shumicë serbe të Bosnjë dhe Hercegovinës, Republika Srpska. Me bekimin e Moskës, kryeministri i njësisë, Milorad Dodik, muajt e fundit ka intensifikuar përpjekjet e tij për të arritur qëllimin e tij afatgjatë për shkëputje.

Si anëtar i Presidencës trepalëshe, ai është një përfaqësues zyrtar i Bosnjë-Hercegovinës, por ende i referohet vendit si një “i vdekur” ose “vend demon”. 

Gjatrë një fjalim në mes të prillit para ndjekësve në qytetin e Bijeljinës, ai thirri: “Të fala Serbisë! Ai nuk e përmendi as edhe një herë vendin e Bosnjë-Hercegovinës.

Pikërisht 30 vjet pas shpërthimit të luftës në Bosnje, në të cilën rreth 100,000 njerëz humbën jetën, shanset se një tjetër konflikt i armatosur në Ballkan mund të jetë nisë janë në rritje. Disa vëzhgues janë të shqetësuar për një bosht luftarak që shtrihet nga Moska në Beograd dhe në vazhdim deri në kryeqytetin e Republikës Srpska, Banja Luka dhe ata janë të shqetësuar se separatistët e Serbisë së Madhe mund të jenë të sigurt për mbështetjen e Kremlinit.

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Jens Stoltenberg përmendi Bosnjën në një diskutim për kërcënimet e mundshme në fillim të prillit. Dhe Živko Budimir, i cili dikur ishte përfaqësuesi kroat në Presidencë, madje beson se Kremlini do të ofronte mbështetje diplomatike nëse Republika Srpska shpall pavarësinë.

A do të përpiqet Vladimir Putin të zbatojë modelin e krijuar në Ukrainën lindore, me “Republikat Popullore” të Luhanskut dhe Donetskut, në Bosnje dhe Hercegovinë?

Që nga vjeshta e kaluar, Republika Srpska, nën udhëheqjen e Dodik, ka bllokuar shumicën e institucioneve shtetërore të Bosnjës. Më shumë se 200 ligje dhe akte ligjore janë pezulluar. Republika Srpska, e cila përbën pak më pak se gjysmën e territorit të vendit, dëshiron gjithashtu të krijojë ushtrinë e saj dhe të pushojë së njohuri juridiksionin e gjyqësorit kombëtar dhe autoritetit tatimor.

Plani është në thelb ai i shkatërrimit të entitetit të brishtë që u krijua nga Marrëveshja e Dejtonit në vitin 1995: Federata e Bosnjë dhe Hercegovinës, brenda së cilës boshnjakët, serbët dhe kroatët myslimanë duhet të jetojnë nën një çati të përbashkët dhe sipas rregullave të përbashkëta.

Një atentat në Sarajevë në vitin 1914 shkaktoi Luftën e Parë Botërore. Tre breza më vonë, Sarajeva ishte qendra e më të përgjakshmeve nga të gjitha luftërat që shoqëruan shpërbërjen e Jugosllavisë. Çfarë mësimesh ka nxjerrë bota?

Operacioni ushtarak evropian EUFOR Althea pothuajse ka dyfishuar praninë e tij në rajon. SHBA dhe Britania kanë zbatuar sanksione kundër Dodik dhe udhëheqësve të tjerë të Republika Srpska. Ndërkohë, Bashkimi Evropian është shmangur deri më tani nga ndjekja e shembullit: një veto nga Hungaria e Viktor Orbanit është pothuajse e sigurt, por po ashtu është edhe një nga Kroacia.

Me pretekstin se popullsia kroate po përballet me disavantazhe, veçanërisht në Hercegovinë, lideri i tyre Dragan Çoviç i është bashkuar vazhdimisht Dodikut në sulmin ndaj institucioneve të Federatës. Bashkimi Demokratik Kroat (HDZ), i cili është anëtar i grupit të Partisë Popullore Evropiane të qendrës së djathtë në Parlamentin Evropian, lobon në emër të Çoviçit në Bruksel.

Në prill, qeveria gjermane ngriu 105 milionë euro investime në perandorinë e Dodik, një goditje paralajmëruese. Dhe në fillim të prillit, Christian Schmidt, përfaqësuesi i lartë i komunitetit ndërkombëtar për Bosnje dhe Hercegovinën, përdori të ashtuquajturat “Fuqitë e Bonnit” – autoriteti i dhënë përfaqësuesit të lartë sipas Marrëveshjes së Dejtonit për të anuluar ligjet dhe emërimet në vend – për herën e parë, duke anuluar një nga shtysat ligjore të serbëve. Në një tubim të fundit në Banja Luka, ku mori pjesë edhe Dodik, demonstruesit kënduan këngë fyese të cilat përfshinin edhe kërcënime me vdekje kundër Schmidt.

Dodik është thjesht një peng në tabelën e madhe të shahut të Vladimir Putinit, por ai që është i pozicionuar shumë në perëndim. Vetëm 50 kilometra e ndajnë zyrën e tij nga kufiri i BE-së. Ultranacionalisti serb po luan me zjarrin nën sytë e bllokut evropian dhe krenohet me lidhjet e tij të ngushta me shefin e Kremlinit, i cili priti Dodik përsëri në Moskë në dhjetor. Udhëzimet strategjike i komunikohen rregullisht Dodikut nga ministri i jashtëm rus Sergei Lavrov ose ambasadori rus, Igor Kalabuchov.

Ambasadori e ka bërë të qartë se çfarë mund të presë Bosnja nëse kërkon të shkojë përtej programit të Partneritetit për Paqe të NATO-s dhe të ndërmarrë hapa drejt anëtarësimit në aleancë. “Ne kemi treguar se çfarë presim në shembullin e Ukrainës. Nëse ka kërcënime, ne do të reagojmë”-tha ai.

I thashë Dodikut të mos formonte ushtri dhe ai pranoi. Me këtë fjali, presidenti serb Aleksander Vuçiç së fundi ka kërkuar të sqarojë se kush e ka fjalën e fundit në kampin serb. Vuçiç ka gjithashtu lidhje të ngushta me Kremlinin dhe pritet rregullisht nga Putini. Megjithatë, ai mbështeti dënimin e pushtimit rus të Ukrainës në Këshillin e Sigurimit të OKB-së përpara se të vendoste të mos pranonte kërkesat e BE-së për t’iu bashkuar regjimit të saj të sanksioneve.

Vuçiç konsiderohet mjeshtër në artin e shmangies së gjërave. Autokrati efikas sundon vendin e tij, më i populluari nga ata që dolën në territorin e Jugosllavisë, me një dorë të fortë dhe një akt balancues të kalibruar me kujdes.

Serbia është një kandidate për anëtarësim në BE, por kjo nuk e ka penguar presidentin të bashkëpunojë me Kremlinin në të kaluarën, duke lavdëruar miqësinë serbo-kineze dhe duke u shitur në Uashington si spiranca e vetme e stabilitetit në Ballkan.

I sapozgjedhur për një mandat tjetër në detyrë, presioni mbi Vuçiqin është rritur që nga fillimi i pushtimit rus për të marrë një qëndrim të qartë për presion nga BE-ja, por edhe nga SHBA-ja, e cila në fund të marsit dërgoi Christopher Hill në ambasadën e saj në Beogradi, një peshë e rëndë me shumë përvojë ballkanike. Por Vuçiç ka vazhduar ta lejojë veten të ngujohet. Vendi i tij së fundmi u armatos me një sistem kinez të mbrojtjes ajrore.

Gazeta tabloid Informer, e cila i përket një miku të tij të ngushtë, e titulloi historinë e saj për fillimin e pushtimit rus: “Ukraina ka sulmuar Rusinë”. Mijëra njerëz më pas marshuan nëpër Beograd duke brohoritur: “Putin, Putin. Serbi dhe Rusi, vëllezër përgjithmonë!” Vetëm vitin e kaluar, dy të tretat e të gjithë serbëve thanë se kishin një imazh “shumë pozitiv” të Putinit.

Vuçiçit i duhet Rusia si fuqi e vetos kur bëhet fjalë për bllokimin e një rezolute të Këshillit të Sigurimit të OKB-së që synon një njohje formale të ish-krahinës serbe të Kosovës sipas ligjit ndërkombëtar. Dhe ai ka nevojë për Rusinë si një kundërpeshë të fortë kur të vijë sërish koha për të përkujtuar bombardimin e Serbisë në vitin 1999, i cili u mbështet nga 19 vende anëtare të NATO-s.

Ashtu siç Rusia i forcon ambiciet e saj perandorake me frazën mbresëlënëse “russkiy mir”, bota ruse dhe bota serbe mund të dëgjohet gjithnjë e më shumë në Serbi, një emërtim që përfshin me vëmendje të gjitha zonat në të cilat jetojnë serbët.

Vuçiç duket se është i etur për të ruajtur pjesërisht retorikën e Serbisë së Madhe të vendosur në vitet 1990 nën Sllobodan Millosheviçin, edhe pse më pak nga bindje se sa nga kalkulimi. Sipas një sondazhi të prillit, shumica e serbëve tani, për herë të parë ndonjëherë, janë kundër anëtarësimit në Bashkimin Evropian.

Vuçiç ëndërron për “një Serbi të madhe, të fuqishme, të cilës të tjerët i frikësohen dhe e shikojnë lart, dhe e cila ia beson të vetmin pozitë të rëndësishme në vend personit të duhur – vetes”, thotë politologu Vedran Džihić, i cili jep mësim në Vjenë. Ai shton se Serbia nuk është e vetme në armatosjen, por Kosova po bën të njëjtën gjë.

Ndërkohë, në Bosnje, Džihić thotë se ekziston rreziku që “Dodik ka filluar të ndezë flakët aty-këtu për të krijuar një front përtej luftës në Ukrainë. Jam i bindur se ka shumë agjentë të inteligjencës ruse aktive në Republika Srpska. E gjithë situata në Ballkan është jashtëzakonisht delikate. Për momentin, praktikisht nuk ka asgjë në rajon që të jetë fare qetësuese.”

(j.c)/dosja.al 

Aksidenti i rëndë në Tiranë, si mund të shmangen ngjarje të tilla?

View Results

bota opinione aleksander vucic vladimir putin aleksander vucic vladimir putin

Sondazh

Poll
Bota 6 Maj 2022, 07:09

8 orë gjumë janë mjaftueshëm? Mendohuni sërish

Shumica prej nesh e kanë përvetësuar këtë rregull: Një natë e plotë me gjumë do të thotë tetë orë për të rriturit. Por kjo mund të mos jetë më e vërtetë, pasi n...

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion