Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Jep dorëhqjen, nuk ka dialog!
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Shetet e Gjirit Persik dënojnë sulmet iraniane ndaj infrastrukturës civile: Janë krime lufte 18 Korrik, 17:37 ...
Abuizimi me fondet në Durrës, zbardhen dëshmitë/ Elisabeta Mataj: Jam qytetare e lirë, kush ma ndalon kazinonë...
Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës 18 K...
Gjerësisht në botë mendohet se nuk ka një vend më të sigurt për të ruajtur paratë sesa kasaforta e një banke zvicerane. Nga thrillerët tek romanet e spiunazhit, bankierët zviceranë përshkruhen si burra të matur me kostume që dinë se cilat pyetje nuk duhet të bëjnë. Siç tha edhe James Bond në “Bota nuk është e mjaftueshme”: “Nëse nuk mund t’i besosh një bankieri zviceran, ku po shkon kjo botë?”.
Zvicra i ka hedhur poshtë këto stereotipe si dembele dhe të vjetëruara. Por reputacioni si një nga parajsat kryesore fiskale nuk është në ajër. Vendi ka ushqyer, kodifikuar dhe madje reklamuar diskrecionin e bankierëve të tij për shekuj me radhë, duke shijuar kthime fitimprurëse ndërsa elitat e pasura u dyndën në Alpe për të ruajtur dhe rregulluar pasuritë e tyre.
Por, gjatë dekadës së fundit, gjërat kanë filluar të ndryshojnë. Kur Zvicra filloi të kërkonte nga bankat e saj që të ndante të dhënat e klientëve me disa autoritete të huaja nën një sistem global shkëmbimi për të luftuar evazionin fiskal në 2018, ky u shpall si një moment vendimtar. Disa e quajtën si fundin e sekretit bankar zviceran.
Investigimi ynë sugjeron se ky përfundim ishte i tepruar. Bankat zvicerane ndajnë të dhënat e klientëve me shumë vende, por shumë vende të tjera në zhvillim janë të përjashtuara nga sistemi global i shkëmbimit i krijuar për të luftuar evazionin fiskal dhe mashtrimin. Ndërkohë, ligji i famshëm i Zvicrës për sekretin bankar – neni 47 i Ligjit Federal të Bankave të vitit 1934 – mbetet në fuqi. Ata që e shkelin rrezikojnë një dënim me pesë vjet burg.
Jo shumë kohë më parë Zvicra forcoi ligjin e saj të sekretit bankar, i cili fillimisht ishte zbatuar vetëm për bankierët dhe personat e tjerë të brendshëm. Që nga viti 2015, ligji teorikisht mund të zbatohet për çdo palë të tretë që “zbulon” ose “shfrytëzon” një sekret që ka ardhur nga një bankë zvicerane. Formulimi është mjaft i paqartë saqë një prokuror tepër i zellshëm mund të mendojë ta përdorë atë kundër një gazetari që ekspozon keqbërjet nga një bankë zvicerane ose klientët e saj. Çdo veprim i tillë do të konsiderohej një sulm i pacipë ndaj shprehjes së lirë, jo më pak në një vend si Zvicra, e cila është ndër 10 vendet e para në Indeksin Botëror të Lirisë së Shtypit.
Por nuk është jashtë sferës së mundësisë. Raportuesja speciale e OKB-së për promovimin dhe mbrojtjen e të drejtës për lirinë e mendimit dhe shprehjes, Irene Khan, i tha një gazetareje në konsorciumin e gazetarëve që hetonin Credit Suisse se ajo po vlerësonte nenin 47.
“Mund të them shumë qartë se ligji ndërkombëtar u jep gazetarëve të drejtën të publikojnë informacione që janë në interes të publikut dhe informacioni financiar ose bankar mund të hyjë në atë kategori, për shembull nëse ka të bëjë me personalitete publike,” tha ajo. “E drejta për privatësi nuk mund të përdoret si bazë për të kufizuar të drejtën e medias për të publikuar informacione që mund të jenë me interes publik.”
Ndonëse e pamenduar, mundësia që prokurorët e Zvicrës mund të përdorin statutin e të sekretit bankar për të kriminalizuar gazetarët çoi në vendimin për të mbrojtur mediat zvicerane nga një skenar i tillë duke i përjashtuar ato nga konsorciumi që hetonte të dhënat e nxjerra. Kishte më shumë se 160 reporterë nga 48 media të përfshira në projektin e sekreteve Suisse – por asnjëri prej tyre nuk ishte në Zvicër. Në mënyrë të çoroditur, qytetarët zviceranë që duan të lexojnë se si huadhënësi i dytë më i madh i vendit u ofronte shërbime udhëheqësve të korruptuar dhe pastruesve të parave, mund ta bëjnë këtë vetëm nëpërmjet shtypit të huaj.
“Ky ligj është një kufizim masiv i lirisë së shtypit në Zvicër,” tha Arthur Rutishauser, kryeredaktor i Tamedias, i cili do të kishte qenë një partner logjik zviceran në projekt. “Ligji mund të mbrojë kriminelët dhe pasuritë e tyre. Gazetarët që përpiqen t’i ekspozojnë ata rrezikojnë procedimin penal për ta bërë këtë.”
Për mediat jashtë Zvicrës, duke përfshirë Guardian, ligji radikal i sekretit bankar të vendit ishte një kërcënim megjithëse jo aq i drejtpërdrejt. Ky ishte një ndër faktorët kryesorë që morëm parasysh për publikimin e të dhënave.
Ka disa arsye pse klientët e Credit Suisse mund të duan një llogari offshore dhe nuk është e paligjshme të kesh një të tillë duke supozuar se ajo është e deklaruar tek autoritetet tatimore. 30,000 klientët e Credit Suisse në të dhënat e rrjedhura përfshijnë klientë që nuk kanë bërë asgjë të gabuar. Të dhënat e tyre nuk ishin asnjëherë me interes për gazetarët investigativë të fokusuar në ekspozimin e keqbërjeve dhe kontributin në debatin publik për sistemin bankar.
Megjithatë, dekada të tëra skandalesh e kanë bërë të qartë se bankat zvicerane në përgjithësi – dhe Credit Suisse në veçanti – kanë tërhequr fonde të paligjshme nga shmangësit e taksave, kleptokratët dhe pastruesit e parave. Krimi financiar është një çështje serioze me interes publik global. Kur përfshin korrupsionin në botën në zhvillim, ndikimi tek më të varfërit e botës mund të jetë i thellë.
Kur një burim anonim zbuloi të dhënat e Credit Suisse në Süddeutsche Zeitung, gazeta më e madhe gjermane, ata e dinin saktësisht se çfarë po bënin. Ky nuk ishte një grumbullim i të dhënave në rrjetin e errët ose një shitje te ofertuesi më i lartë.
Marrësit e të dhënave – Frederik Obermaier dhe Bastian Obermayer – janë gazetarë investigativë të vlerësuar pasi të dhënat e tyre të zbuluara për llogaritë offshore çuan në zbulimin e Panama Papers. Dhënia e të dhënave nga burimit tek ata është edhe një zgjedhje morale për të anashkaluar ligjet “imorale” të sekretit bankar të Zvicrës.
Muaj pas muaji, në raportim të mundimshëm u zbuluan prova se Credit Suisse kishte klientë të përfshirë në torturë, trafik droge, pastrim parash dhe korrupsion. Disa u lejuan të hapnin llogari bankare vite pasi ishin dënuar për krime të rënda financiare. Në raste të tjera, të dhënat ngrenë pyetje në lidhje me pasurinë e pashpjegueshme të këtyre personave, dhe se a pyeti Credit Suisse për origjinën e parave të klientit?
Vendimi për të publikuar këtq histori ka qenë një ushtrim balancues. Nga njëra anë janë çështjet personale të privatësisë, konfidencialitetit dhe mbrojtjes së të dhënave, dhe një ligj zviceran për sekretin bankar që mund të përdoret për të censuruar raportimin. Nga ana tjetër: e drejta e publikut për të ditur për keqbërjen. Dhe detyra jonë për ta zbuluar atë.
Përshtati në shqip: F.g/dosja.al
Ndihmës-Sekretarja e Shtetit takoi Alibeajn, ndërsa Paloka deklaroi se ka firmosur peticionin kundër ambasadores Kim. Çfarë do të thotë kjo për PD?
ZVICËR – Të dhëna befasuese kanë rrjedhur nga njëra prej bankave më të fuqishme private në botë. Sipas mediave të huaja, nga “Credit SuisseR...
FIER– Katër të arrestuar në Fier. Në kuadër të operacionit ‘Dërmënai’ u bë arrestimi në flagrancë i personave Bledar Duraj, 34 vjeç dhe...
DURRËS– Tregtarët e markatës së Durrësit kanë dalë në protestë ditën e sotme. Ata shprehen për mediat se ende nuk është mbajtur premtimi për të ndërt...
TIRANË– Nënkryetarja e Partisë Demokratike, njëkohësisht edhe kryetarja e Komisionit Hetimor për Inceneratorët, Jorida Tabaku u takua ditën e sotme m...
TIRANË– Politikani amerikan, Bernie Sanders është kthyer në tmerrin e mamave shqiptare. “Tik tok” është mbushur me fotomontime të tij brenda shtëpive...
TIRANË– Edinjo Pulti është liruar sot nga Policia e Shtetit edhe pse agjencia e zbatimit të ligjit të BE-së, Europol ka lëshuar një urdhër-arresti nd...
TIRANË– Dy persona kanë përfunduar në prangat e Policisë së Shtetit në kuadër të operacionit “Last Chance”. Në pranga kanë përfunduar dy ...
TIRANË– Dosja.al ju sjell titujt më kryesorë të portaleve për ditën e sotme. Dosja.al ka në faqe të parë detajet më të fundit që vijnë nga bota, për ...
GREQI-Lista me 10 personat e zhdukur në anijen e djegur në ngushticën e Korfuzit, “Euro Ferry Olimpia” tre ditë më parë është bërë publike. Mediat greke kanë pu...
Libri shqip ka nevojë të stimulohet dhe mënyra më e mirë është që të hiqen taksat në këtë sektor dhe t’i jepet ndihma që meriton komunitetit, si pjesë e një pol...
