LIVE UPDATES
Aktualitet

Eksperti: Sulmet e Iranit në Shqipëri nxjerrin në pah nevojën për ndërtimin e kapaciteteve kibernetike

Parandalimi kibernetik mbështetet si në ruajtjen e aftësive sulmuese kibernetike ashtu edhe në përmirësimin e qëndrueshmërisë së rrjeteve kibernetike. Ky realitet përforcon rëndësinë e ndërtimit të aftësive të mbrojtjes kibernetike të aleatëve të NATO-s.

20 Shtator 2022, 10:25 Nga Mark Montgomery
Eksperti: Sulmet e Iranit në Shqipëri nxjerrin në pah
sulm kibernetik

Nga Mark Montgomery për The chief brief

Shqipëria, një vend anëtar i NATO-s, ndërpreu marrëdhëniet diplomatike me Iranin në fillim të këtij muaji pasi fajësoi Teheranin për një sulm kibernetik kundër rrjeteve të qeverisë shqiptare. Është një përgjigje e paprecedentë ndaj një sulmi kibernetik që nxjerr në pah ndikimin e sulmeve të tilla dhe se si ato mund ta çojnë me shpejtësi NATO-n në një krizë apo emergjencë.

Parandalimi kibernetik mbështetet si në ruajtjen e aftësive sulmuese kibernetike ashtu edhe në përmirësimin e qëndrueshmërisë së rrjeteve kibernetike. Ky realitet përforcon rëndësinë e ndërtimit të aftësive të mbrojtjes kibernetike të aleatëve të NATO-s.

Shqipëria thotë se sulmi ransomware i korrikut shkatërroi të dhënat e qeverisë dhe çaktivizoi përkohësisht shërbimet dixhitale. Përgjegjësinë për sulmin e ka marrë një grup që e quan veten “Drejtësia e Atdheut”, duke pretenduar se janë shtetas shqiptarë. Grupi tha në një mesazh telegrami se ishte i mërzitur për vendimin e qeverisë për të siguruar strehim për rreth 3,000 anëtarë të grupit opozitar iranian Mojahedin-e Khalq (MEK), të cilin Shtetet e Bashkuara e kanë cilësuar si një grup terrorist.

Por, duke shpallur vendimin e vendit të tij për të ndërprerë marrëdhëniet diplomatike, kryeministri shqiptar Edi Rama e quajti sulmin kibernetik "agresion i sponsorizuar nga shteti", duke shpjeguar se hetimet e ndihmuara nga Microsoft dhe FBI dhanë prova "të padiskutueshme" se katër grupe të mbështetura nga qeveria iraniane ishin përgjegjës.

Shtetet e Bashkuara dhe Mbretëria e Bashkuar shprehën dakordësi me atribuimin e Shqipërisë, me Uashingtonin duke u zotuar të “ndërmarrin veprime të mëtejshme për ta mbajtur Iranin përgjegjës për veprimet që kërcënojnë sigurinë e një aleati të SHBA-së”. NATO gjithashtu dënoi sulmin. Pas ndërprerjes së marrëdhënieve diplomatike, Shqipëria përjetoi sulme të mëtejshme kibernetike javën e kaluar, gjoja nga Irani, që ndërprenë policinë shqiptare dhe rrjetet e kontrollit kufitar.

Shqipëria nuk është i vetmi aleat i NATO-s që u sulmua nga grupet e hakerëve të mbështetur nga shteti dhe kriminale. Një grup i pavarur hakerash rus, për shembull, ka shpallur "luftë" kundër 10 vendeve, duke përfshirë Shtetet e Bashkuara dhe disa nga aleatët e saj. Në fillim të këtij muaji, grupi kriminal Kuba Ransomware gjymtoi sistemet qeveritare në Mal të Zi. Ashtu si Shqipëria, Mali i Zi po merr mbështetje hetimore nga Uashingtoni dhe aleatët e tij në NATO.

NATO i merr seriozisht këto sulme të paktën pjesërisht, sepse nëse infrastruktura kritike ose sistemet qeveritare të vendeve anëtare të NATO-s prishen, aftësia e aleancës për të projektuar fuqinë në një kohë konflikti mund të dobësohet. Duke e njohur këtë problem, aleatët e NATO-s u zotuan në qershor të "forcojnë ndjeshëm mbrojtjen tonë kibernetike përmes bashkëpunimit të zgjeruar civilo-ushtarak".

Administrata e Bidenit duhet ta mbështesë këtë premtim duke bërë që Byroja e sapoformuar e Hapësirës Kibernetike dhe Politikave Dixhitale të Departamentit të Shtetit të kryesojë një samit të qëndrueshmërisë me aleatët e NATO-s. Ky takim duhet të ketë qëllim përmirësimin e mbrojtjes kibernetike të shteteve anëtare dhe koordinimin e një përpjekjeje për ndërtimin e kapaciteteve kibernetike në të gjithë aleancën për të forcuar aleatët e pambrojtur të NATO-s. Administrata duhet gjithashtu të punojë me Kongresin për të siguruar burime të plota të programeve të shumta të Departamentit të Shtetit dhe të Mbrojtjes që përmirësojnë mbrojtjen kibernetike të partnerëve amerikanë.

Administrata mund ta financojë këtë mbështetje për ngritjen e kapaciteteve në të paktën pesë mënyra.

Së pari, ai mund të zgjerojë fondet e Departamentit të Shtetit për programin Asistencë për Evropën dhe Euroazinë për të mbështetur programet e sigurisë kibernetike në Evropën Lindore që përmirësojnë reagimin ndaj incidenteve dhe aftësitë e korrigjimit. Këto programe gjithashtu mund të trajnojnë personelin për ligjin ndërkombëtar të hapësirës kibernetike dhe politikat dhe aspektet teknike të atribuimit të incidenteve kibernetike.

Së dyti, ka mundësi financimi për të luftuar krimin ndërkombëtar kibernetik brenda Byrosë së Departamentit të Shtetit për Kontrollin Ndërkombëtar të Narkotikëve dhe Çështjet e Zbatimit të Ligjit (INL). Programet INL ndërtojnë kapacitetin e partnerëve për të luftuar krimin kibernetik duke forcuar aftësinë e tyre për të zhvilluar dhe zbatuar ligjet, politikat dhe procedurat kombëtare për të mbajtur përgjegjës aktorët keqdashës.

Së treti, Uashingtoni mund të përdorë Partneritetin e Lidhshmërisë Dixhitale dhe të Sigurisë Kibernetike. Ky program i Departamentit të Shtetit mbështet përpjekjet ndërkombëtare për ndërtimin e kapaciteteve që nxisin bashkëpunimin qeveri-industri për sigurinë kibernetike dhe që ndërtojnë qëndrueshmëri kibernetike në rrjetet partnere.

Së katërti, Departamenti i Shtetit mund të zgjerojë financimin e huaj ushtarak për përpjekjet për ndërtimin e kapaciteteve të sigurisë kibernetike. Ky financim forcon gatishmërinë e forcave ushtarake partnere dhe inkurajon bashkëpunimin rajonal kundër kërcënimeve kibernetike të shtetit-komb, si ato të demonstruara nga Irani, si dhe nga Rusia, Kina dhe Koreja e Veriut.

Së fundi, Departamenti i Mbrojtjes mund të vazhdojë të zgjerojë fondet për "operacionet e kërkimit përpara" nga Komanda Kibernetike e SHBA (CYBERCOM). Këto operacione lejojnë operatorët e CYBERCOM të vendosur përpara që të ulen në rrjetet partnere dhe të vëzhgojnë dhe identifikojnë aktivitetet keqdashëse që kërcënojnë partnerët. Operatorët mund t'i përdorin më pas këto njohuri për të rritur qëndrueshmërinë e rrjeteve kritike aleate. Që nga maji 2022, CYBERCOM kishte kryer 28 operacione të tilla gjuetie në 16 vende.

Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e saj të NATO-s duhet të mbështesin partnerët më pak të zhvilluar të aleancës në mbrojtjen e infrastrukturës së tyre kritike nga sulmet kibernetike. Sulmet si ato të Iranit ndaj Shqipërisë kundërshtohen më së miri nga një kombinim i përpjekjeve për imponim të kostos që mbajnë përgjegjës aktorët kibernetikë keqdashës për veprimet e tyre dhe masat proaktive për të forcuar mbrojtjen dhe qëndrueshmërinë e sistemeve të NATO-s. Investimet në përpjekjet për ndërtimin e kapaciteteve kibernetike të theksuara më sipër do të shkojnë shumë në adresimin e kërkesave mbrojtëse.

irani sulmon shqiperine mark montgomery

Sondazh

Poll

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës